02/02/2026
– CZYLI KOMBO:
bodziec + odczucia w ciele/emocje/myśli
Dziś wpis o triggerach - czyli bodźcach, powodujących reakcje organizmu, odpalających cykl zdarzeń i skutkujących często blokadami w ciele, problemami natury psychicznej i emocjonalnej, fizycznymi chorobami i rozregulowaniem.
Upierdliwie odpalająca się reakcja na bodziec stanowi nieraz prawdziwą kulę u nogi. Czasem skutkuje niechęcią, bezradnością, strachem, smutkiem, chorobami w ciele, depresją.
Trigger to sygnał kojarzony przez mózg z zagrożeniem lub silnym doświadczeniem (często z przeszłości), który:
- omija racjonalną analizę (kora przedczołowa)
- aktywuje ciało migdałowate + pień mózgu
- uruchamia automatyczną reakcję przetrwania
Triggery powodują całą spiralę skutków ciągnąć za dobą reakcję orgazmu (odczucie w ciele), reakcję emocjonalną i powodując określone myśli. To schematy, które niemal każdy z nas ma w sobie, bo nasz organizm jest zaprojektowany na przetrwanie i ma zwyczaj zapamiętywać reakcje, które „jakoś zadziałały” w przeszłości i przy których w jakiejś określonej sytuacji „przetrwaliśmy”.
To mechanizm obronny, który warto znać i rozumieć, żeby móc go wygasić lub zastąpić innym – bezpieczniejszym i wspierającym dla nas.
Nasze ciało nie rozróżnia przeszłości, teraźniejszości i przyszłości. Gdy przypomnimy sobie jakieś zdarzenie z przeszłości, w którym czuliśmy się szczęśliwi – poczujemy emocję związaną z tym wspomnieniem (np. szczęście, nostalgię, smutek) teraz.
Gdy przypomnimy sobie chwile grozy - poczujemy emocje z tym związane (np. strach) również teraz. A wraz z tymi emocjami pojawi się jakieś odczucie w ciele.
Organizm reaguje zatem „w teraz” na bodźce, które odbiera bazując na zapisach z przeszłości.
Przykładowo: odpala schemat "strachu" nawet, jeśli obecnie realnie żadnego zagrożenia nie ma.
***
Są różne rodzaje triggerów.
1. Sensoryczne
Działają błyskawicznie, bo są „pierwotne”.
• Zapachy (np. perfumy, dym, szpital)
• Dźwięki (ton głosu, krzyk, trzask, muzyka)
• Dotyk (konkretny sposób, nacisk, bliskość)
• Obrazy / światło (ciemność, migające światło, widok jakiejś osoby/sytuacji/miejsca)
• Smak (często przy zaburzeniach odżywiania)
• Miejsca (do których wracamy lub podobne - kojarzone z czymś z przeszłości lub jakiś wyobrażeniem z przyszłości)
• Inne
Ciało reaguje automatycznie.
To reakcja dziejąca się poza świadomością.
2. Emocjonalne
Emocje/ stany emocjonalne , które powodują odpalenie schematu w organizmie mogą być m.in.:
• Odrzucenie
• Wstyd
• Bezradność
• Krytyka
• Poczucie bycia ignorowanym
• Strach
• Inne
Triggerem w tej sytuacji bywa już nie tyle sytuacja, w której kiedyś coś się stało, co emocja i jej odczuwanie w ciele (sposób jej odczuwania w ciele).
3. Relacyjne
• Ton głosu partnera/rodzica/innych osób
• Sposób mówienia
• Konkretne sformułowania (słowa, frazy)
• Brak odpowiedzi
• Konkretne zachowania
• Skojarzenia z kimś
• Zbyt duża bliskość albo dystans
• Kontrola lub chaos
• Niespójność (miłe słowa + zimne ciało lub odwrotnie)
• Inne
Triggery relacyjne aktywują wczesne wzorce przywiązania i odpalają mechanizmy z nimi związane, oczywiście dostosowane do nas indywidualnie (u każdego reakcje są indywidualne)
4. Poznawcze - myśli jako wyzwalacz
• „Znowu zawiodłam”
• „Nie jestem bezpieczna”
• „Coś jest ze mną nie tak”
• „Muszę uciekać / walczyć / zamrzeć”
• „Martwię się o…”
• „Nie mogę oddychać”
• „Boję się, że umrę / boję się, że się coś komuś stanie / …”
• Inne
Myśl w tej sytuacji staje się iskrą zapalną dla zapisanej reakcji ciała i uruchamia schemat
5. Somatyczne (wewnątrz ciała)
• Przyspieszony puls
• Napięcie brzucha
• Ścisk w gardle
• Zawroty głowy
• Zmiana oddechu
• Nacisk na mostku
• Ból w podżebrzu
• Napięcie barków
• Kulenie się
• Zesztywnienie
• Inne
Sam objaw fizyczny może stać się bodźcami/triggerem (np. atak paniki).
***
Gdy bodziec zapoczątkuje cykl - w organizmie zachodzą zmiany, w których na pewno biorą udział:
a) Układ nerwowy
• Współczulny → walka / ucieczka
• Grzbietowy nerw błędny → zamrożenie / odcięcie
• Brzuszny nerw błędny → kontakt, bezpieczeństwo (za pomocą ten części nerwu błędnego możemy wrócić do regulacji)
• Inne
b) Hormony i neurochemia
• Kortyzol
• Adrenalina / noradrenalina
• Spadek serotoniny
• Endogenne opioidy (odcięcie, znieczulenie)
• Inne
c) Ciało
• Napięcie mięśniowe
• Zatrzymanie lub przyspieszenie oddechu
• Zmiany trawienia (układ trawienny jest bardzo wrażliwy na stres)
• Zaburzenia temperatury
• Odrętwienie lub nadreaktywność
• Zesztywnienie
• Drgawki
• Wytrzeszcz oczu
• Zamrożenie
• Inne
Ważne, żeby do pracy ze schematami zapisanymi w ciele odpowiednio podejść.
Gdy jesteśmy w stanie „walki/ucieczki/zamrożenia” i organizm jest w stresie - niekoniecznie dobrym pomysłem jest wkraczanie dodatkowo na wojenną ścieżkę i dalsze prowadzenie walk. Czasem warto walczyć nawet wtedy, gdy i tak jest w nas dużo napięcia ale czasem jednak rozwiązanie leży nie w walce, a akceptacji i łagodności. Ze zrozumieniem i z szacunkiem dla mechanizmów obronnych i tego jak działamy. Bez krytykowania siebie, raczej z odkrywaniem siebie i tego co czujemy, myślimy i jak się w związku z tym zachowujemy.
Trigger ≠ Problem
Można zacząć postrzegać sytuację mniej stresogennie: trigger to nie wróg. 🍀
To informacja, że „organizm nauczył się kiedyś, że to było niebezpieczne i reaguje w sposób, jaki zapamiętał.”
Reakcja jest automatyczna i nie zawsze warto ją zmieniać.
Automatyzmy służą organizmowi między innymi oszczędzaniem energii.
Schematy warto zmieniać tylko te, które nam szkodzą.
Te, które odpalają się w sposób destruktywny, są nieaktualne i nieadekwatne do bieżących okoliczności.
Te związane z trudnymi zdarzeniami organizm odpala zwykle w celach ochronnych i opiekuńczych. Przetrwanie.
**
Jak pracować z triggerami, gdy się pojawią?
Najważniejsza jest wiedza o mechanizmach, jakie pracują w nas. Choćby ta przedstawiona powyżej – „w pigułce”. Wiedza dać może większy spokój, zrozumienie, narzędzia, świadomość i możliwości działania.
A jak działać? Nie ma złotego schematu dla każdego.
Na pewno działanie skupia się na kilku poziomach i należy sprawdzić, co pasuje danej osobie.
Przydatne mogą być w tym poniższe propozycje "startowe"
1. Ciało
- regulacja oddechu, napięcia, kontakt z chwilą obecną (tu i teraz)
2. Nazwanie sytuacji
- „To jest reakcja układu nerwowego i powiązany schemat”
3. Zatrzymanie spirali
- małe, powtarzalne sygnały bezpieczeństwa, znalezienie kotwic, które pomogą nam wrócić do teraz i reakcji zamiennych
4. Analiza
Działanie z poziomu umysłu, rozmawianie ze sobą i obserwowanie tego co się dzieje.
Składanie klocków "do kupy".
**
Opowieść 🙂
Przez wiele lat zamierałam, gdy słyszałam w nocy trzaski, ruch sąsiadów.
Za dużo naoglądałam się horrorów będąc młodym dzieckiem. Wstrzymywałam oddech, przyspieszał mi puls, otwierały się oczy, czułam strach. Teraz tego nie mam. Schemat zniknął. To banalny przykład, jednak pokazujący, że można zmienić automatyczne reakcje.
Od lat pasjonuje i ciekawi mnie ciało, zdrowie, organizm, przyczyny-skutki, zależności i relacje. Mam analityczny umysł, lubię rozkminke, wyzwania i nie lubię się z czymś męczyć - więc nie odpuszczałam.
Przepracowałam w sobie trudne mechanizmy, które powodowały dolegliwości przez lata, związane choćby z nadmiernym martwieniem się (odziedziczyłam tę przypadłość po mamie), atakami paniki, czy złożonymi emocjami związanymi z sytuacjami agresji, jakie mi się przytrafiły ze strony innych osób.
Przepracowałam też wiele własnych zachowań, które nabyłam w skutek różnych zdarzeń.
Pozbyłam się wielu uciążliwości psychosomatycznych i ich (powstałych już niestety) fizycznych skutków w organizmie.
Działam też z innymi Ludźmi w tym zakresie.
Wiem, że można sobie poradzić.
Różnymi technikami. Niekoniecznie walką, żalem, bezradnością, wstydem, frustracją. Na to też jest czas i miejsce ale patrząc na skuteczność - tej ścieżki nie polecam.
To skutkuje częściej auto sabotażem.
Raczej wario działać spokojnie.
Czy widzisz takie mechanizmy w sobie?
Czy temat schematów: bodziec + odczucia w ciele/emocje/myśli Cię interesuje?
Rys: AI
Ewa Michalik-Kardaś - naturopatka, (bio)energoterapautka w stopniach mistrzowskich. Międzynarodowa instruktorka oddechu metodą Butejki. Ciałem i umysłem.
