21/03/2022
Obrzęk limfatyczny (chłonny) - postanowiliśmy pociągnąć ten temat, bo mam wrażenie, że problem to nieco zaniedbany :) Zachęcam Was do podzielenia się także swoimi doświadczeniami - każdy z nas spotyka takich pacjentów, czy pracuje w ośrodku zajmującym się leczeniem obrzęków, czy też nie. Wiemy, że koniecznie przed podjęciem leczenia należy wykonać odpowiednie badania. A jakie objawy powinny nas skłonić do pomyślenia o tych badaniach i co powinno nas ukierunkować właśnie na obrzęk limfatyczny?
a. obrzęk często dotyczy tylko jednej kończyny, choć zdarzają się także symetryczne.
b. w przypadku wad wrodzonych układu limfatycznego (tzw. obrzęk pierwotny wczesny) obrzęk pojawia się we wczesnych okresach dzieciństwa i raczej trudno będzie go przegapić; część obrzęków pierwotnych może jednak ujawniać się nawet do 35-go roku życia, więc sam wiek pacjenta nie jest tu specjalnie pomocny.
c. Częściej jednak spotkamy obrzęk wtórny, który może powstawać w wyniku różnych czynników uszkadzających układ limfatyczny (jakże delikatny!). Tu konieczne jest dokładne poznanie historii choroby pacjenta (WYWIADY!). Pamiętajmy, że dla lekarza dobrze zebrane informacje to połowa rozpoznania! (niektórzy mówią, że 90%...). Wypytać należy o: przebyte stany zapalne - szczególnie zapalenia skóry, jak róża, czy inne zakażenia lub ukąszenia owadów); o przebyte operacje, które mogły uszkodzić strukturę naczyń chłonnych; nowotwory - czasami obrzęk limfatyczny jest jednym z pierwszych objawów nowotworu - nie wolno go bagatelizować; o leczenie związane z nowotworami - szczególnie mówimy o radioterapii (tzw. “naświetlaniu”), które często uszkadza naczynia chłonne; o przebyte urazy; o chorobę żylną z przebytą zakrzepicą żylną w szczególności; o dalekie podróże do krajów afrykańskich lub azjatyckich - tak, tak - nie możemy zapominać o etiologii pasożytniczej, która może w Polsce nie jest najczęstsza, ale Polaków przecież można spotkać w każdym zakątku planety :)
d. jeśli chodzi o samo badanie kończyny z obrzękiem, to musimy dokładnie skórę obejrzeć, dotknąć i sprawdzić, czy nie ma uszkodzeń naskórka, toczącego się zakażenia i wysięku. Jeśli tak, konieczne będzie zabezpieczenie potencjalnych wrót zakażenia płynem dezynfekującym i opatrunkiem oraz odesłanie pacjenta do lekarza.
Jak widzicie jest tego sporo, a to dopiero początek i wierzchołek góry lodowej. Zgadzam się z Wami, że współpraca z lekarzem “naczyniowcem” jest tu niezwykle ważna i bez niej rozpoczynanie “leczenia” obrzęków jest bardzo ryzykowne. Na koniec taki objaw, który nazywamy objawem Stemmera (foto), który może ułatwić szybką diagnostykę i wysunięcie podejrzenia co do przyczyny powstawania obrzęku. Jeśli chwycicie skórę palca stopy (najczęściej 2-go) na jej grzbiecie, i nie da się z niej zrobić takiej lekkiej fałdki, to możemy podejrzewać właśnie obrzęk limfatyczny. Proponuję poćwiczyć na sobie wieczorem, żeby łatwiej znaleźć różnicę u naszych pacjentów. :D
