04/12/2025
Ekrany vs. Empatia: Jak działa mózg?* 🧠
Wiele badań naukowych (publikowanych m.in. w JAMA Pediatrics i Emotion) wskazuje na związek między nadmiernym czasem spędzonym przed ekrnem (serialami, grami, social mediami) a rozwojem empatii i zdolnościami społecznymi.
Co zmienia się w mózgu?
Zmiany w Korze Mózgowej i Istocie Białej i obniżona aktywność ośrodków empatii. Badania fMRI sugerują, że duża ilość czasu spędzana przed ekranem koreluje z:
- wcześniejszym ścieńczeniem kory mózgowej. Kora mózgowa to najbardziej zewnętrzna warstwa mózgu, która odpowiada za wyższe funkcje poznawcze, w tym funkcje wykonawcze (planowanie, kontrola impulsów) i przetwarzanie emocji.
- niższą integralnością istoty białej, która odpowiada za komunikację między różnymi obszarami mózgu. Osłabione połączenia mogą wpływać na efektywność przetwarzania informacji.
- negatywnym wpływem na aktywność wyspy: jest to jeden z rejonów rejon kluczowych dla odczuwania współczucia, empatii i odczuć z ciała.
- spadekiem aktywności lub objętości w korze przedczołowej, co może może utrudniać nawiązywanie dojrzałych relacji. Kora przedczołowa obejmuje obszary odpowiedzialne za funkcje wykonawcze, w tym hamowanie impulsów społecznie nieakceptowalnych oraz złożone umiejętności społeczne.
Phubbing to zjawisko polegające na ignorowaniu partnera na rzecz spędzania czasu ze smartfonem. Jest to silnie powiązane ze spadkiem satysfakcji ze związku i wzrostem dystansu emocjonalnego.
--
Relacje w "realu".
Rzeczywista interakcja z drugim człowiekiem dostarcza mnóstwa bodźców i danych (mikroekspresja, ton głosu, zapach, postawa ciała), które są niezbędne dla mózgu do uczenia się rozszyfrowywania emocji i intencji. Ekran spłaszcza ten strumień danych, co utrudnia rozwój głębokiej empatii i emocjonalnego zrozumienia.
*Badania pokazały, że nawet krótki detoks od ekranów poprawia zdolność odczytywania emocji.
Podsumowanie.
Cyfrowe treści mogą rozwijać mózg poprzez rozumienie fabuły lub stanowić jedną z form towarzyskiej rekreacji, ale nadmiar spędzanego w ten sposób czasu, zwłaszcza kosztem realnego kontaktu, jest zagrożeniem dla rozwoju empatii i budowania autentycznych relacji.
Znajdź równowagę między cyfrowym światem, a relacjami w realnym świecie!
*Wiele z tych badań to badania korelacyjne, co oznacza, że wykazują związek między czasem spędzonym przed ekranem, a zmianami w mózgu/zachowaniu, ale niekoniecznie dowodzą, że to bezpośrednio ekrany powodują te zmiany (wpływ może być dwukierunkowy lub zależeć od innych czynników, np. predyspozycji). Jednak z psychoterapeutycznego i rozwojowego punktu widzenia, te korelacje są istotne.
Źródło:
Hutton, J. S., Dudley, J., DeWitt, T., Holland, S. K., & Horowitz-Kraus, T. (2019). "Associations Between Screen-Based Media Use and Brain White Matter Integrity in Preschool-Aged Children: A Diffusion Tensor Imaging (DTI) Study.
Uhls, Y. T., Michikyan, M., Morris, J., Garcia, D., Small, G. W., Zgourou, E., & Greenfield, P. M. (2014). "The Independent and Dependent Effects of Screen Time on Empathy and Social Skills of Preadolescent Children
Cheng, S., Tandon, P. S., & Yang, X. (2020). "Screen time, brain structure and function, and the developing child: A systematic review of magnetic resonance imaging (MRI) studies.