09/04/2026
🧩 Autyzm a reakcje sensoryczne – jak mogą się objawiać?
Reakcje sensoryczne są jednym z bardzo charakterystycznych elementów funkcjonowania wielu dzieci w spektrum autyzmu.
Dla części dzieci zwykłe bodźce – dźwięk, światło, zapach czy dotyk – mogą być odbierane jako znacznie bardziej intensywne niż dla większości osób.
U wielu dzieci w spektrum autyzmu obserwuje się różnice w reagowaniu na bodźce sensoryczne. Oznacza to, że układ nerwowy może odbierać niektóre bodźce jako znacznie bardziej intensywne lub przeciwnie – słabiej zauważalne.
W praktyce może to przejawiać się na różne sposoby w codziennym funkcjonowaniu dziecka.
Często obserwowane są m.in.:
Nadwrażliwości sensoryczne, np.:
➡️ silna reakcja na głośne lub nagłe dźwięki,
➡️ trudność w tolerowaniu jasnego światła,
➡️ niechęć do niektórych faktur ubrań lub metek,
➡️ unikanie dotyku lub niektórych materiałów.
U części dzieci pojawia się również poszukiwanie intensywnych bodźców, np.:
➡️ potrzeba bardzo dużo ruchu,
➡️ skakanie, kręcenie się lub bujanie,
➡️ dociskanie ciała do przedmiotów lub osób,
➡️ gryzienie przedmiotów, ubrań lub zabawek.
Często występują także nietypowe reakcje na bodźce, takie jak:
➡️ zasłanianie uszu w hałaśliwych miejscach,
➡️ trudność w funkcjonowaniu w bardzo głośnym lub intensywnym środowisku (np. w centrum handlowym),
➡️ silne reagowanie na zapachy,
➡️ wybiórczość pokarmowa związana z konsystencją lub temperaturą jedzenia.
Warto podkreślić, że u jednego dziecka mogą pojawiać się zarówno nadwrażliwości na niektóre bodźce, jak i poszukiwanie innych wrażeń sensorycznych. Dlatego sposób reagowania na otoczenie może być bardzo indywidualny.
Szacuje się, że różnice w przetwarzaniu sensorycznym dotyczą większości osób w spektrum autyzmu i często mają duży wpływ na codzienne funkcjonowanie dziecka – w domu, przedszkolu czy podczas jedzenia.
Dlatego w najnowszych zaleceniach diagnostycznych coraz częściej podkreśla się znaczenie określenia profilu sensorycznego dziecka. Oznacza on sposób, w jaki układ nerwowy reaguje na różne bodźce i które z nich mogą być szczególnie trudne lub przeciwnie – regulujące.
Coraz więcej specjalistów wskazuje, że w niedalekiej przyszłości określenie profilu sensorycznego powinno stać się stałym elementem diagnozy dziecka ze spektrum autyzmu, ponieważ pomaga lepiej zrozumieć jego codzienne funkcjonowanie i dobrać odpowiednie formy wsparcia.
