20/03/2026
„Czułem się, jakbym to ja był dostosowywany do terapii, a nie terapia była dostosowywana do mnie”: Doświadczenia pacjentów związane z pomocną i niepomocną psychoterapią“
Badaniem objęto 148 dorosłych pacjentów korzystających z psychoterapii w brytyjskim publicznym systemie opieki zdrowotnej (NHS). Celem pracy było zbadanie, które elementy terapii pacjenci uznają za pomocne lub niepomocne oraz jakie mają sugestie dotyczące jej ulepszenia. Uczestnicy wypełniali anonimową ankietę online z pytaniami otwartymi, a odpowiedzi poddano analizie tematycznej.
Wyniki badania podkreślają, że pacjenci cenią przede wszystkim terapię spersonalizowaną, dostosowaną do indywidualnych potrzeb i sytuacji życiowej, a nie podejście „jeden rozmiar dla wszystkich”. Szczególnie negatywnie oceniano terapie zbyt sztywne, schematyczne i bezosobowe, które nie uwzględniały unikalnych doświadczeń pacjenta. Ważnym czynnikiem skutecznej terapii okazała się także relacja z terapeutą – pacjenci, którzy czuli się wysłuchani, traktowani z empatią i powagą, byli bardziej zadowoleni z przebiegu leczenia. Wielu uczestników wskazywało, że dzięki terapii zdobyli nowe umiejętności radzenia sobie z trudnościami, lepiej rozumieli siebie i swoje problemy oraz zyskali większe poczucie sprawczości.
Jednocześnie część pacjentów wyrażała potrzebę, by terapia sięgała głębiej i skupiała się na fundamentalnych przyczynach trudności, a nie tylko na objawach. Wśród barier wskazywano także przekonania osobiste – niektórzy uczestnicy uważali swoje problemy za głównie biologiczne i preferowali samodzielne radzenie sobie, co osłabiało ich zaangażowanie w terapię.
Pacjenci zgłaszali również konkretne sugestie dotyczące ulepszenia psychoterapii w systemie publicznym. Najczęściej postulowali indywidualizację podejścia, większą elastyczność i uwzględnianie osobistych preferencji. Wskazywano na potrzebę jasnej struktury sesji, przewidywalności i konsekwencji w prowadzeniu terapii, a także budowania silniejszej więzi terapeutycznej opartej na empatii, uważności i autentycznym zaangażowaniu terapeuty. Pacjenci sugerowali także, by system publiczny umożliwiał dostęp do bardziej doświadczonych terapeutów oraz wydłużenie lub zwiększenie dostępności sesji. [1]
Komentarz:
Z perspektywy klinicznej badanie stanowi przypomnienie, że skuteczność terapii zależy nie tylko od zastosowanego podejścia, lecz przede wszystkim od zdolności terapeuty do responsywności – elastycznego, empatycznego reagowania na emocje, rytm i potrzeby pacjenta. Dla psychoterapeutów to ważny głos potwierdzający, że fundamentem procesu leczenia pozostaje żywa, autentyczna relacja, w której pacjent czuje się realnie widziany i rozumiany.
[1] Li, E., Kealy, D., Aafjes-van Doorn, K., McCollum, J., Curtis, J. T., Luo, X., & Silberschatz, G. (2024). “It felt like I was being tailored to the treatment rather than the treatment being tailored to me”: Patient experiences of helpful and unhelpful psychotherapy. Psychotherapy Research, 35(5), 695–709. https://doi.org/10.1080/10503307.2024.2360448
fot NIK