17/10/2014
Qaniinyada iyo Xagashada Xayawaanka
Haddii adiga ama ilmahaaga uu qaniino ama xagto xayawaan, waxa
dhici karta in dhaawacu caabuqo. Isla markiiba nadiifi dhaawaca oo
sida ugu dhakhso badan u raadi gargaar caafimaad. Xiitaa haddii
xayawaanku yahay xayawaanka guriga qoysku ku rabaayadaysto, waa
inaad raacdid talaabooyinkan soo socda:
1. Si fiican dhaawaca ugu dhaq saabuun iyo biyo.
2. Cadaadis saar aagga si loo joojiyo dhiigga.
3. Marka dhiiggu joogsado, dhaawaca mari burcad/bomaato ah
antibiyootig sida Neosporin.
4. Meesha la qaniinay ama la xagtay ku dabool faashad nadiif ah.
5. Raadi gargaar caafimaad isla maalintaa haddii ay suurogal tahay.
Qaniinyo badan ayaa ah dhaawacyo dalool leh oo caabuqi kara
haddii aan si fiican loo nadiifin.
Haddii loo baahdo wax ah tolmo, waa in lagu sameeyo gudaha 12-
ka saacadood ee ugu h**eeya ka dib qaniinyada.
Qaniinyada bini’aadanka waa in lagu sameeyo gargaar koobaad
iyo daryeel caafimaad oo dhakhso ah oo la mid ah ka loo sameeyo
qaniinyada xayawaanka.
Ilmahaaga waxa la siin doonaa talaal teetano haddii aan la siin mid 5-tii
sannadood ee tagay. Qofka qaangaadhka ahi waxa uu tallaalka u baahan
yahay 10kii sannadoodba mar.
Raac daweynta uu dhakhtarkaagu amro. Maalin kasta, ilaa dhaawacu
ka bogsado, ka qaad faashadda oo eeg dhaawaca. Ku nadiifi dhaawaca
saabuun iyo biyo oo saar faashad nadiif ah ilaa dhaawacu ka bogsanayo.
Dhakhtarkaagu waxa uu qaniinyada u sheegi doonaa waaxda
caafimaadka ee degmada. Waa in tan lagu qabto gudaha 24 saacadood ka
dib qaniinyada.
Wac dhakhtarkaaga haddii:
• Dhaawacu leeyahay casaan, barar, diiran yahay marka la taabto, ama
uu leeyahay xanuun.
• Dheecaan uu ka socdo dhaawaca ama uu leeyahay ur xun.
• Waxa jira qandho ka badan 101 F ama 38 darajo C oo afka laga
cabiray.
Waxa laga yeelo xayawaanka:
• Wac dhakhtarkaaga isla markiiba haddii aanad garanaynin qofka leh
xayawaanka qaniinay ilmahaaga. Waxa dhici karta in xayawaanku
qabo cudurka raybis/raabiyo (rabies).
• Haddii xayawaanku ahaa mid la dhaqday, isku day in la helo qofka
leh. Soo ogow in xayawaanka laga talaalay raybis, iyo taariikhda
talaalka la siiyay. Waxa uu dhakhtarku u baahan doonaa inuu tan
oggaado si loo qorsheeyo daweyn.
• Markii ay suurogal tahay, xayawaanka geli xero dayr leh oo ka
dhawrsan dadka iyo xayawaanka kale mudo ah 10 maalmood. U
fiirso wixii ah isbeddelo ku dhaca dabeecadda xayawaanka. Ha isku
dayin inaad xeraysid xayawaan dagaalamaya ama xayawaan
duurjoog ah. Wac boliiska ama waaxda xakameynta xayawaanka.
• Haddii adiga ama ilmahaaga ay qaniintay fiidmeer/kibili ama ilmuhu
seexday qol ay ku jirto fiidmeer/kibili, waa inaad aragtid dhakhtar.
Ammaanka Marka la ag joogo Xayawaanka
Bar ilmahaaga inuu ammaan ahaado marka uu ag joogo xayawaanka.
• Marna ha qashqashin xayawaanka marka uu wax cunayo.
• Ha jiidin dhegaha ama saynta/dibka xayawaanka.
• Si tartiib ah sare ugu qaad xayawaanka.
• Dhaq gacmahaaga ka dib marka aad salaaxdid xayawaan.
• Ha quudin ama cunto ha siin xayawaanka duurjoogta ah ama
xayawaanka aanad garanaynin.
• Waa in caruurta yaryar aanay gacmaha galinin barkadda ama xerada
xayawaanka.
• Xayawaanka ha loo galiyo qool ama xadhig.
Haddii uu ey kuu hanjabayo:
• Marna ha qaylin oo ha ordin.
• Istaag si dhaqaaq la’aan ah adiga oo gacmaha ku haya
dhinacyadaada. Iska ilaali inaad eegtid indhaha eyga. Marka eygu
kaa daalo, si tartiib ah dib u dhaqaaq ilaa eygu kaa qarsoomayo.
• Haddii eygu ku soo weeraro, jaakitkaaga, boorsada buugaagta, ama
wax kale oo kasta, ha idiin dhexeeyo adiga iyo eyga.
• Haddii aad dhacdid ama uu dhulka kugu tuuro, isku duub sida kubad/
banooni oo kale iyada oo gacmahaagu saaran yihiin dhegahaaga hana
dhaqaaqin. Isku day in aadan qaylinin ama aadan is rogrogin.
• Markasta socod kaga fogow haddii eygu uu gurxamayo ama uu
bilaabo inuu gurxamo marka loo soo dhawaado. Marna ha cararin!
Wixii talo iyo tusaale ah la xidhiidh CAAFI MEDICAL CENTER
Dr: Mustafe Mohamed Duulane
+252-63-4433361
+252-65-9433361
