19/09/2025
น่าสนใจครับ 😉
https://www.facebook.com/share/p/16rAd3CAsh/?mibextid=wwXIfr
4 Cardinal Virtues in Tarot
คุณธรรมหลัก 4 ประการ
เมื่อศึกษาไพ่ทาโรต์ การทำความเข้าใจไพ่ทีละใบอย่างละเอียดถี่ถ้วนสามารถให้ความหมายอันลึกซึ้ง และกว้างขวางแก่เราได้ และเป็นวิธีศึกษาที่เป็นพื้นฐานที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้ แต่เมื่อถึงจุดหนึ่งแล้ว ผู้ศึกษาอาจต้องถอยออกมาเพื่อมองเห็นภาพรวมอย่างกว้าง ๆ และความสัมพันธ์ของไพ่ในสำรับที่มีต่อกัน
หนึ่งในความสัมพันธ์ที่น่าสนใจคือไพ่ 4 ใบอันแสนคลาสสิค
The Magician
Justice
Strength
Temperance
--------------------------------
คุณธรรมหลัก 4 ประการ
ก่อนที่จะมาเป็นไพ่ชุด Rider-Waite ที่เราคุ้นตา ไพ่ Major Arcana ยุคก่อนหน้านั้นเคยมีจำนวนมากกว่าที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน เป็นการรวบรวมหลายสิ่งอย่างเข้าด้วยกันเช่น ตำแหน่งทางสังคม (จักรพรรดิ์, สังฆราช, นักรบ, ปราชญ์, กวี, ฯลฯ) สรรพวิชา (คณิตศาสตร์, เรขาคณิต, ปรัชญา, รสายนเวท, ฯลฯ) ดาวเคราะห์ (ดวงจันทร์, ดาวอังคาร, ดาวศุกร์, ฯลฯ) หนึ่งในนั้นคือ คุณธรรมหลัก 4 ประการ (Cardinal Virtues)
คุณธรรมหลัก 4 ประการเป็นแนวคิดที่มีมาตั้งแต่สมัยกรีก ถือกันว่าเป็นคุณธรรมสำคัญของมนุษยชาติ เป็นดั่งเสาหลักแห่งมนุษยธรรมที่วิญญูชนพึงมี แนวคิดคุณธรรมหลัก 4 ประการนี้ยังส่งทอดตามเวลาต่อมายังคริสต์ศาสนา และมีอิทธิพลอย่างสูงในโลกตะวันตก ประกอบไปด้วย
1. Prudence คือสติปัญญา, ปรีชาญาณ สายปรัชญากรีกถือกันว่าเป็นมารดาแห่งคุณธรรมทั้งปวง เชื่อว่าคุณธรรมข้อนี้เป็นพื้นฐานที่ทำให้มนุษยชาติเข้าถึงคุณธรรมข้ออื่น ๆ สามารถปรากฏได้หลายนามเช่น Prudentia, Sapietia, Sophia, Wisdom
2. Justice คือความยุติธรรม, ความชอบธรรม ถือกันว่าเป็นคุณธรรมที่ค้ำยันสังคม เพราะเชื่อมโยงถึงปฏิสัมพันธ์ที่มนุษย์มีระหว่างกัน
3. Fortitude คือความกล้าหาญ ความอดทน การก้าวข้ามความกลัว เป็นคุณธรรมที่เป็นตัวขับให้มนุษย์กล้าที่จะแสดงคุณธรรมข้อต่าง ๆ ออกมา ปรากฏได้หลายนามเช่น Patience, Courage, Endurance, Forbearance, Strength
4. Temperance คือความพอเหมาะพอดี ความรู้จักประมาณ นักปรัชญา Plato ถือให้คุณธรรมข้อนี้เป็นคุณธรรมสูงสุด สามารถปรากฏอีกนามว่า Moderation
เมื่อโลกเวทมนต์ได้ทำการพัฒนาไพ่ทาโรต์ขึ้นมาจากสำรับเก่า มีไพ่ที่ถูกตัดออกไปเกินกว่าครึ่ง เหลือไว้เพียง 22 ใบ และที่น่าประหลาดใจคือ มีเพียงชุดไพ่คุณธรรมหลัก 4 ประการเท่านั้นที่ไม่ถูกตัดทอนออกไปเลย ในขณะที่ไพ่ชุดอื่นเช่น ชุดดาวเคราะห์ เหลือไว้เพียง 2 ใบคือ The Sun กับ The Moon
--------------------------------
ลำดับศักดิ์แห่งคุณธรรม
ถึงแม้ไพ่ชุด Rider-Waite จะยังคงเก็บคุณธรรมหลัก 4 ประการนี้เอาไว้ แต่ก็ได้นำเสนอผ่านมโนทัศน์ของ Hermetic Study นั่นคือมีการจัดลำดับศักดิ์ของคุณธรรมทั้ง 4 ด้วยเช่นกัน โดยเชื่อว่าคุณธรรมเหล่านี้มีความยากในการเข้าถึงต่างกัน
หากนำไพ่ทั้ง 4 ใบมาพิจารณาให้ถี่ถ้วน จะเห็นองค์ประกอบของไพ่ปรากฏบอกชัดเจนถึงลำดับศักดิ์นั่น โดยแบ่งออกเป็น ขั้นคือ
1. ขั้นต้น คือ Justice โดยสังเกตจากเครื่องหัวของไพ่ Justice ที่สวมมงกุฏ สือถึงตำแหน่งสูงสุดทางโลกของมนุษย์ที่พึงจะสูงได้ คือตำแหน่งผู้ปกครอง เจ้าพสกนายแผ่นดิน สอดคล้องกับบทบาทของ Justice ที่เป็นเครื่องมือรักษาความสงบเรียบร้อยของสังคม เป็นกรอบเป็นเกณฑ์ที่ใช้เพื่อควมคุมปฏิสัมพันธ์ที่มนุษย์มีระหว่างกัน
ในขั้นต้นนี้จึงถูกมองว่าเป็นคุณธรรมทางโลก (Physical, Mundane)
2. ขั้นกลาง คือ Strength และ The Magician โดยสังเกตจากบนศีรษะของไพ่ทั้งสองใบที่มีวงแหวน Halo ปรากฏอยู่ ในการตีความศิลปะตะวันตก Halo สื่อถึงความศักดิ์สิทธิ์ ภาวะอันเป็นทิพย์ เหนือมนุษย์ หรือมีองค์ประกอบใดใดที่พ้นวิสัยทางโลกขึ้นมา คุณธรรม 2 ข้อนี้จึงถือว่ามีลำดับศักดิ์ที่สูงว่า Justice โดยที่ Prudence นั้นถูกเปลี่ยนให้เป็น The Magician ซึ่งยังคงความหมายเดิม หมายถึงผู้รู้ ผู้มีปรีชาญาณ ผู้มากความสามารถ จากรากเดิม Magos ของกรีก ในขณะที่ Fortitude เปลี่ยนชื่อเป็น Strength
การเปลี่ยนชื่อไพ่ทั้ง 2 ใบนี้แท้จริงมีความหมายที่ซ่อนอยู่
แต่เดิม Magos ในภาษากรีกแปลว่า “ทรงอำนาจ”
ล้อกับชื่อของ Strength ที่แปลว่า “พละกำลัง” เช่นกัน
การตีความที่ซ่อนอยู่ในไพ่คู่นี้จึงต้องเริ่มจากไพ่ Strength ที่เปลี่ยนภาพเก่าจาก “เฮอร์คิวลีสห่มหนังสิงโตแห่งนีเมีย” เป็น “อิสตรีผู้สยบสิงโตให้เชื่อง” เป็นคำใบ้กลาย ๆ ว่ามโนทัศน์ที่ขัดแย้งเป็นขั้วตรงข้ามกันระหว่างคำว่า “Strength” กับภาพ “อิสตรีผู้สยบสิงโตให้เชื่อง” นั้นสะท้อนความเชื่อมโยงเข้ากับ The Magician ที่เป็นคุณธรรมในระดับชั้นเดียวกัน
เพราะ Strength ที่หมายถึงความกล้าหาญ ความอดทน นั้นคือคุณธรรมที่เกิดจากภายในสู่ภายนอก เช่นการก้าวข้ามความกลัว เลือกที่จะอยู่ข้างความถูกต้อง ความกล้าหาญที่จะต่อสู้กับความบาป ในขณะที่ The Magician คือคุณธรรมที่เกิดจากภายนอกหล่อหลอมภายใน คือการเรียนรู้โลกกาบภาพจนเกิดความเข้าใจ การตกผลึกจนเกิดปรีชาญาณ เกิดไหวพริบปฏิภาณ
คุณธรรมในขั้นนี้จึงเกิดขึ้นจากปฏิสัมพันธ์ของทั้งสอง คือเรียนรู้โลกภายนอกเพื่อเติบโตจากภายใน และเรียนรู้จากภายใน กล้าทำ แสดงออกสู่โลกภายนอก
ในขั้นกลางนี้จึงถูกมองว่าเป็นคุณธรรมทางจิต (Mental, Mind)
3. ขั้นสูง คือ Temperance สังเกตว่าสิ่งปรากฏบนไพ่ไม่ใช่มนุษย์ แต่คือเทวทูต มีรัศมีรอบศีรษะ สื่อถึงการเชื่อมโยงถึงพระผู้เป็นเจ้า อันเป็นความดีงามสูงสุด Tarot ยังคงยึดโยงการตีความของ Plato คุณธรรมข้อนี้จึงถือว่าเป็นคุณธรรมยอดมงกุฎที่เหนือว่าคุณธรรมทั้งปวง เพราะการจะเข้าถึงความพอเหมาะพอดีได้นั้น ต้องรู้ครบทั้งต้นและปลาย รู้หมดรู้รอบ จึงจะสามารถหากึ่งกลางของทุกสิ่งได้ คือผู้ที่เป็นทั้ง “อัลฟ่าและโอเมก้า” (Alpha et Omega เป็นวลีเอ่ยถึงความสมบูรณ์พร้อม เปรียบเทียบกับตัวอักษรกรีกตัวแรกจนถึงตัวสุดท้าย นิยมใช้เป็นวลีสรรเสริญพระเจ้า) ซึ่งความรู้นี้มีเพียงพระผู้เป็นเจ้าผู้ทรงสัพพัญญู (Omniscience) เท่านั้นที่จะเข้าถึงได้
คุณธรรมในข้อนี้จึงเกิดขึ้นจากปฏิสัมพันธ์ของมนุษย์กับฟ้าสวรรค์
ในขั้นสูงนี้จึงถูกมองว่าเป็นคุณธรรมทางวิญญาณ (Spirit, Soul)
--------------------------------
ดวงอาทิตย์อันเจิดจ้า
หากนำไพ่ทั้ง 4 ใบมาวางเรียงกันดังรูปประกอบ จะมองเห็นลำดับชั้นได้อย่างชัดเจนขึ้น แล้วยังมีอีกหนึ่งสิ่งที่ซุกซ่อนเอาไว้
หนทางที่ทอดยาวไปสู่หุบเขา มีมงกุฎสีทองลอยตระหง่านอยู่ สิ่งนี้คือสัญลักษณ์หมายถึงเป้าหมายสูงสุดทางจิตวิญญาณ
ในการศึกษา “คับบาลาห์” (Qabbalah) ของชาวยิว เซฟิราวงสุดท้ายที่อยู่ยอดสุดของแผนภูมิคือ Keter แปลตามตัวอักษรคือ “มงกุฎ” หมายถึงมหิทธานุภาพของพระผู้เป็นเจ้า ความเป็นเจ้าเหนือสรรพสิ่ง อำนาจแห่งพระจิต เครื่องแสดงถึงพระสัพพัญญูรู้แจ้ง เป็นเป้าหมายสูงสุดเท่าที่มนุษย์จะไปถึงเพื่อเข้าใจเศษเสี้ยวกระผีกของพระผู้เป็นเจ้าอันยิ่งยง
ในทางรสายนเวท (Alchemy) ดวงอาทิตย์สีทอง หรือ Inner Sun ยังเชื่อว่าเป็นหนึ่งปัจจัยในการเข้าถึง “Magnum Opus” อันเป็นเป้าหมายสูงสุดของการเล่นแร่แปรธาตุ นั่นก็คือการได้มาซึ่ง “Philosopher’s Stone” (ศิลานักปราชญ์ที่สามารถเปลี่ยนตะกั่วเป็นทองคำ และผลิตยาอายุวัฒนะ)
ในทัศนะของ Hermeticism ที่ศึกษาทั้งคับบาลาห์ และการเล่นแร่แปรธาตุ การเข้าใจการทำงานของพระผู้เป็นเจ้า การได้สัมผัสผลงานอันมาจากพระสัพพัญญูของพระผู้เป็นเจ้า ก็เป็นเป้าหมายหนึ่งทางจิตวิญญาณด้วยเช่นกัน สอดคล้องกับความหมายของ Temperance ที่สื่อถึงความเข้าใจสรรพสิ่ง (Alpha et Omega)
แสงสว่างของดวงอาทิตย์ดังกล่าวยังทอดลงมาสู่คุณธรรม 2 ข้อล่าง ดังปรากฎเห็นในพื้นหลังของ Strength และ The Magician ที่เป็นสีเหลืองมลังเมลือง จึงถือว่าคุณธรรมขั้นกลางนั้นใกล้ชิดคุณธรรมสูงสุด ในขณะที่ Justice มีเสาหิน และผ้าสีแดงกางกั้น สื่อถือการขัดขวางทางโลก ที่ทำให้แสงสว่างจากดวงอาทิตย์สีทองส่องลงได้ไม่เต็มที่ โดยมีเสาหินเป็นสัญลักษณ์ของเมือง อารยธรรม การปกครอง ผ้าสีแดงสื่อถึงการปกครอง การทหาร เกียรติยศ ศักดิ์ศรี ทั้งเสาหิน และผ้าแดงมีความเกี่ยวเนื่องกับคุณธรรม Justice ในฐานะเครื่องมือของการปกครอง การดูแลสังคม แต่ในขณะเดียวกัน หากไม่สามารถก้าวข้ามเสาหิน และผืนผ้าออกไป ไม่สามารถก้าวข้ามข้อจำกัดทางสังคมออกไป แต่ถูกรัดรึงไว้ด้วยเรื่องทางโลก ก็ไม่สามารถพาตัวเองไปสู่คุณธรรมขั้นสูงกว่าได้ ไม่สามารถพาตัวเองออกไปสู่แสงสว่างอันเรืองรองภายนอกได้
--------------------------------
ดาบ และตราชูตาชั่ง
Hermeticism ชอบส่งคำใบ้ ทิ้งกุญแจไว้ตามที่ต่าง ๆ เสมอ ในไพ่ทาโรต์สำรับ Rider-Waite เองก็เช่นกัน มีกุญแจตกอยู่เต็มไปหมด หนึ่งในนั้นคือคำใบที่ให้เครื่องมือไว้กับ Justice สำหรับใช้ก้าวข้ามข้อจำกัดดังกล่าวไป
สองสิ่งนั้นคือดาบ และตราชูตาชั่ง
ดาบในมือขวาของ Justice นอกจากจะเป็นสัญลักษณ์ของอำนาจ และความชอบธรรม (Just - Righteousness) ตามความหมายหน้าไพ่แล้ว ยังสื่อถึงธาตุลมได้อีกด้วย เช่นเดียวกับไพ่ชุด Minor Arcana
ความหมายสำคัญประการหนึ่งของธาตุลมคือตรรกะ คือความคิดอย่างเป็นเหตุเป็นผล ซึ่งสามารถใช้เป็นเครื่องมือในการตัดผืนผ้าสีแดงที่อยู่เบื้อหลัง เพื่อก้าวข้ามวิสัยทางโลก ก้าวพ้นข้อจำกัดทางโลกียะ ไปสู่คุณธรรมที่สูงขึ้นไป
ขณะเดียวกัน ตราชูตาชั่งในมือซ้าย นอกจากจะแทนความยุติธรรม (Fairness) แล้ว ยังสื่อถึงความสมดุล ความพอเหมาะพอดี อันเป็นภาพสะท้อนของคุณธรรมสูงสุดคือ Temperance - Moderation อีกด้วย
นี่เป็นการนำเสนอแนวคิดของ Hermeticism ไว้อย่างชัดเจน ดังคำว่า “As Above, So Below” คุณธรรมขั้นต้นเองก็เป็นภาพสะท้อนของคุณธรรมขั้นสูงเช่นกัน
--------------------------------
คุณธรรมคือเสาทั้งสี่
ถึงแม้ว่าคุณธรรมสูงสุด 4 ประการนั้นมีลำดับชั้นตามศักดิ์ดังที่กล่าวมาก็ตาม แต่ก็ไม่ได้หมายความว่ามีคุณธรรมข้อใดข้อหนึ่งสำคัญกว่าข้ออื่น ในความเป็นจริง คุณธรรมทั้ง 4 ข้อมีความสำคัญไม่ยิ่งหย่อนไปกว่ากัน เปรียบเสมือนเสาโลกทั้งสี่เสา ที่ตั้งอยู่ขอบโลกทั้งสี่ทิศ เสมือนปฐมธาตุสี่ที่เกาะเกี่ยวผูกพันกันสรรสร้างสรรพสิ่ง คุณธรรม 4 ประการนี้ก็เช่นกัน ต่างฝ่ายต่างต้องการกันและกัน เพื่อค้ำยันมนุษยธรรมให้ตั้งอยู่ได้ ด้วยว่าคุณธรรมข้อหนึ่ง ๆ นั้นต่างสะท้อน และชี้นำไปสู่คุณธรรมข้ออื่น ๆ ด้วยกันทั้งสิ้น
--------------------------------
นี่เป็นส่วนหนึ่งในเนื้อหาที่จะได้เจอ เมื่อมาเรียนคลาสทาโรต์กับเราครับ
