19/04/2026
"บางครั้ง…การเปลี่ยนแปลงที่ยิ่งใหญ่
ไม่ได้เริ่มจากนโยบายบนโต๊ะประชุม
แต่อาจเริ่มจาก “เสียงเล็ก ๆ” ของใครบางคน
ที่เลือกจะไม่เงียบ…ในวันที่หลายคนยังมองไม่เห็นปัญหา
ผมยังจำได้ดี…ว่ารู้จัก “คุณธีรยุทธ สุคนธวิท” ครั้งแรก
ราวปี 2548
ในช่วงที่ผมเพิ่งเข้ามาทำงานที่ สปสช. ได้ประมาณปีเศษ
และในบทบาทของกรรมการทันตแพทยสภา
ตอนนั้น เราได้ร่วมกันจัดโครงการประกวด “แปรงสีฟันสำหรับคนพิการ”
เปิดโอกาสให้ประชาชน นักเรียน นักศึกษา
ที่สนใจได้ส่งผลงานสิ่งประดิษฐ์เข้ามา
แต่สิ่งที่ผมไม่เคยลืม คือ
ในเวทีวันนั้น…มีคนพิการเพียงคนเดียวที่ส่งผลงานเข้าประกวด
และคนนั้นก็คือ “คุณธีรยุทธ”
ผลงานของเขาไม่ได้ชนะเพียงเพราะความคิดสร้างสรรค์
แต่เพราะเขา “เข้าใจความยากลำบากจากประสบการณ์จริง”
เข้าใจในรายละเอียดเล็ก ๆ ที่คนทั่วไปอาจมองข้าม
และสามารถถ่ายทอดออกมาเป็นนวัตกรรมที่ตอบโจทย์ชีวิตได้อย่างแท้จริง
วันนั้น…ผมได้เห็นชัดเจนว่า
“คนที่อยู่กับปัญหา คือคนที่เข้าใจคำตอบได้ลึกที่สุด”
หลังจากนั้น ผมมีโอกาสได้พบคุณธีรยุทธอีกหลายครั้ง
โดยเฉพาะในจังหวะสำคัญของการพัฒนาระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
ในวันที่เรากำลังพยายามทำให้ “สิทธิ”
ไม่ใช่แค่คำในเอกสาร
แต่เป็นสิ่งที่ประชาชน โดยเฉพาะ “คนพิการ” เข้าถึงได้จริง
สิ่งที่ผมประทับใจเสมอ คือ
คุณธีรยุทธไม่เคยมองตัวเองเป็น “ผู้มาขอสิทธิ”
แต่เป็น “ผู้ร่วมออกแบบระบบ”
หลายครั้ง…เขาใช้ประสบการณ์ของตัวเอง
สะท้อนให้คนทำงานในระบบฯ เห็นภาพจริง
ว่าการเข้าถึงบริการสุขภาพของคนพิการ
ไม่ได้ติดแค่เรื่องสิทธิในกระดาษ
แต่ติดอยู่ใน “รายละเอียดเล็ก ๆ ของชีวิตประจำวัน”
และถ้าเราไม่รับฟัง…
เราก็จะไม่มีวันเข้าใจ
เขาย้ำอยู่เสมอว่า
“คนพิการไม่ได้ต้องการความช่วยเหลือเป็นพิเศษ
แต่อยากได้ระบบที่เข้าใจเขาอย่างแท้จริง”
คำพูดเรียบง่าย…แต่ทรงพลังนี้
ได้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงหลายเรื่องในระบบ
ทั้งการพัฒนาสิทธิประโยชน์ที่ตอบโจทย์คนพิการในมิติต่าง ๆ
ทำให้บริการในระบบบัตรทอง “เข้าถึงได้จริง” มากขึ้น
การขับเคลื่อน “หน่วยบริการมาตรา 3”
โดยองค์กรเครือข่ายคนพิการ
ที่เข้ามามีบทบาทเป็นหน่วยบริการ ดูแลกันเองอย่างเข้าใจ
และการผลักดันให้มีตัวแทนคนพิการ
เข้าไปมีส่วนร่วมในบอร์ด สปสช.
ซึ่งวันนี้ คุณวันเสาร์ ไชยกุล
ได้เข้ามาทำหน้าที่กรรมการหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
เพื่อร่วมขับเคลื่อนในระดับนโยบาย
สำหรับผม…สิ่งที่เกิดขึ้นทั้งหมดนี้
ไม่ใช่แค่การพัฒนาระบบ
แต่คือ “การเปลี่ยนบทบาท”
จากคนพิการในฐานะ “ผู้รับบริการ”
สู่ “ผู้มีส่วนร่วมในระบบสุขภาพ” อย่างแท้จริง
และเบื้องหลังของการเปลี่ยนแปลงนี้
มีทั้ง “ความคิด” และ “ความเชื่อ” ของคุณธีรยุทธอยู่เสมอ
โดยเฉพาะแนวคิด “การใช้ชีวิตอิสระ” หรือ Independent Living
ที่ไม่ได้หมายถึงการใช้ชีวิตเพียงลำพัง
แต่หมายถึงการมีสิทธิเลือก มีศักดิ์ศรี
และมีระบบรองรับให้ใช้ชีวิตได้อย่างที่ควรจะเป็น
แม้ว่าวันนี้…คุณธีรยุทธจะไม่ได้อยู่กับเราแล้ว
แต่สิ่งที่เขาทิ้งไว้
ไม่ใช่เพียงผลงาน
แต่คือ “คนรุ่นใหม่ที่พร้อมจะเดินต่อ”
และ “ความเชื่อ” ว่า
คนพิการต้องมีสิทธิ มีเสียง และมีที่ยืนในสังคมนี้
ในนามของรองเลขาธิการสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ
ผู้ที่ได้มีโอกาสร่วมทำงานและขับเคลื่อนระบบไปด้วยกัน
ผมขอร่วมไว้อาลัย และขอบคุณจากใจ
ขอบคุณที่ทำให้ระบบหลักประกันสุขภาพ
มองเห็น “ความหมายของคำว่าเท่าเทียม” ได้ชัดขึ้น
และผมเชื่อว่า…
ทุกก้าวต่อจากนี้ของระบบสุขภาพไทย
ยังคงมี “ร่องรอยของความตั้งใจ” ของคุณธีรยุทธ
อยู่ในนั้นเสมอ"
/////
