09/12/2025
👴👩🦳Senile wheezing; Asthma or COPD
เรียบเรียงโดย นพ.จิรวัฒน์ เชี่ยวเฉลิมศรี
อายุรแพทย์โรคภูมิแพ้ และภูมิคุ้มกันทางคลินิก
ศูนย์การแพทย์ปัญญานันทภิกขุ ชลประทาน มหาวิทยาลัยศรีนครินทร์วิโรฒ
ในผู้สูงอายุที่มีอาการหายใจมีเสียงหวีด (senile wheezing) ไม่ควรรีบสรุปว่าเป็นเพียง “โรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) เพราะอายุมากแล้ว” หรือ “โรคหืดทั่วไป (asthma)” เท่านั้น ปัจจุบันมีหลักฐานเพิ่มขึ้นว่าผู้ป่วยจำนวนไม่น้อยมีลักษณะของโรคทั้งสองร่วมกัน หรือที่เรียกว่า asthma–COPD overlap (ACO) ซึ่งมักพบการอักเสบแบบ eosinophilic ร่วมกับการตีบแคบของหลอดลมถาวรในระดับต่าง ๆ นอกจากนี้ ในผู้ป่วยบางรายพบว่าโรคหืด (Asthma) ที่ควบคุมได้ยากอาจมีการดำเนินโรคต่อเนื่องจนกลายเป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) ได้ ขณะเดียวกัน บางรายที่เริ่มแรกได้รับการวินิจฉัยว่าเป็นโรคปอดอุดกั้นเรื้อรัง (COPD) จากผลตรวจสมรรถภาพปอดซึ่งพบภาวะหลอดลมตีบถาวร (fixed obstruction) แต่ภายหลังเมื่อให้การรักษาแล้วกลับพบว่ามีการตอบสนองและหลอดลมเปิดดีขึ้น (reversible obstruction) จึงได้รับการวินิจฉัยภายหลังว่าเป็นโรคหืด (Asthma)
แม้จะมีเกณฑ์การจำแนกโรคระหว่าง asthma และ COPD ดังแสดงใน ตารางที่ 1 แต่ในทางปฏิบัติ การแยกโรคอย่างชัดเจนในผู้สูงอายุทำได้ยาก และในบางกรณีอาจไม่ก่อประโยชน์ต่อการดูแลรักษามากนัก แนวคิดสมัยใหม่จึงมุ่งเน้นไปที่การประเมินและจัดการตาม “ลักษณะจำเพาะที่สามารถรักษาได้ (treatable traits)” ของผู้ป่วยแต่ละราย ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางการแพทย์แบบจำเพาะบุคคล (precision medicine) มากกว่า
การรักษาตามลักษณะจำเพาะ (Treatable Traits) เป็นแนวทางการดูแลผู้ป่วยโรคหืดและโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังแบบจำเพาะบุคคล โดยเปลี่ยนจากการจำแนกชื่อโรค (asthma หรือ COPD) ไปสู่การรักษาตามลักษณะทางคลินิกและพยาธิสรีรวิทยาที่ตรวจพบในผู้ป่วยแต่ละราย โดยเฉพาะลักษณะ การอักเสบชนิดที่ 2 (Type 2 inflammation) ซึ่งบ่งชี้ได้จากค่า blood eosinophil สูง, FeNO เพิ่มขึ้น, eosinophil ใน sputum, ระดับ IgE สูง หรือการมี ภาวะภูมิแพ้ (allergic type) เช่น ผล skin test หรือ specific IgE เป็นบวก ผู้ป่วยกลุ่มนี้ตอบสนองดีต่อการรักษาด้วย ยาพ่นสเตียรอยด์ (ICS) หรือ ICS/LABA รวมถึงยาชีวภาพที่ออกฤทธิ์ต่อ IL-5, IL-4R หรือ IgE ในขณะที่ผู้ป่วยที่ไม่พบลักษณะ T2 แต่มีประวัติสูบบุหรี่และหลอดลมตีบถาวร ควรพิจารณา LAMA หรือ LAMA/LABA แทน แนวคิดนี้ช่วยให้สามารถเลือกการรักษาได้ตรงจุด ลดการกำเริบ และเพิ่มโอกาสเข้าสู่ภาวะควบคุมโรคหรือทุเลา (remission) แม้ไม่สามารถระบุชื่อโรคได้อย่างชัดเจนตั้งแต่แรกก็ตาม
📗References:
1. Agusti A., Bel E., Thomas M., et al. Treatable Traits: Toward Precision Medicine of Chronic Airways Diseases. Eur Respir J. 2016; 47(2): 410-419.
→ Introduces treatable traits framework shifting focus from labels to individualized targets.
2. McDonald V.M., et al. Treatable Traits in Airway Diseases: A New Paradigm for Personalized Care. Breathe 2020; 16(2): 190345.
→ Practical implementation of trait-based assessment in asthma and COPD.
3. Pavord I.D., et al. Blood Eosinophils and FeNO as Markers of Type 2 Inflammation in Asthma and COPD. Lancet Respir Med. 2019; 7(1): 94-106.
→ Core reference for biomarkers (e.g., FeNO, blood eosinophil, IgE).
4. Bafadhel M., et al. Eosinophilic Inflammation in COPD: Clinical Significance and Therapeutic Implications. Chest 2014; 146(4): 816-826.
→ Demonstrates importance of T2 inflammation in a COPD subset responsive to ICS.
5. Chung K.F., et al. Treatable Traits and Airway Remission in Asthma and COPD. Eur Respir J. 2022; 59(6): 2102532.
→ Links trait-based approach to achieving clinical remission.
6. Song W.J., et al. Airway Inflammation and Clinical Phenotypes Across Asthma and COPD. Allergy Asthma Immunol Res. 2021; 13(4): 545-557.
→ Highlights the continuum and role of biomarkers in Asian populations.
