15/02/2026
ทุกวันนี้ลูกถามบ่อยๆว่า หม่ามี๊จะตายมั้ย ก็บอกลูกไปตามตรงว่า ตายแน่นอนลูก ทุกคนต้องตาย เป็นเรื่องธรรมชาติ แค่ไม่รู้ว่าตอนไหน แต่เกิดมาแล้วก็ใช้ชีวิตให้มีความสุข ให้มันมีความหมาย ให้มันมีประโยชน์ ไม่เสียชาติเกิด ( ไม่รู้ตอบยากไปมั้ย สำหรับเด็กอนุบาล 5555 )
เพื่อนได้สนทนาธรรมกับพระอาจารย์ไพศาล วิสาโล..เพื่อเตรียมตัวเดินทางครั้งสุดท้าย มีประเด็นที่น่าสนใจมาก
คนอื่นทำใจไม่ได้กับความตาย มันเป็นธรรมดา แต่เวลาช่วยเยียวยาเขาได้ แต่ถ้าเป็นการตายอย่างสงบ ไม่ทุรนทุราย ถือว่าเป็นของขวัญที่มีค่ามาก ทำให้เขาก็จะยอมรับได้ คนๆหนึ่งแม้ชีวิตจะประสบความสำเร็จแค่ไหน มันก็ไม่ประเสริฐเท่าการตายอย่างสงบ ถ้ามีคนๆหนึ่งที่เขารักตายสงบเขาก็จะไม่เสียใจ อาตมาก็เคยเจอ เห็นเขายิ้มทั้งน้ำตา แม้ว่าจากไปก็เสียใจ แต่ดีใจที่เขาไปอย่างสงบ ถือว่าเป็นของขวัญที่มีค่ามาก อาตมาเชื่อว่า สิ่งที่คุณทำได้ คือไม่มีความกังวล ไม่มีอะไรที่จะทำให้กระสับกระส่าย แล้วเวลาไปก็ไปอย่างสงบ มันจะเป็นสิ่งที่เยียวยาคนที่อยู่ข้างหลัง ให้เขายอมรับ หรือยิ้มรับการจากไปของคุณ เพราะว่าในแง่หนึ่งเป็นของขวัญที่ญาติๆจะมอบให้คุณได้ อาตมาเชื่อว่าของขวัญที่มีคุณค่า คือ การได้ช่วยให้คนรักตายอย่างสงบ ไม่มีเงินอะไรที่จะซื้อความตายอย่างสงบได้ มันมีแต่ความรัก ความรัก ที่มอบให้แก่ผู้ป่วยและความไว้วางใจ ว่า เขาจะไปดี ไปดีในที่นี้หมายความว่า ก่อน จะหมดลมก็ไม่ทุกข์ทรมาน หมดลมแล้วก็ไปดี อันนี้ เป็นสิ่งที่มีค่ามาก ลูกก็ดี คนรัก พ่อแม่ก็ดี จะมอบให้แก่ผู้ป่วย
และขณะเดียวกันถ้าหากว่าคุณจะช่วยเขาได้คุณก็ช่วยตายไปอย่างสงบ เพราะการตายสงบจะช่วยเยียวยาเขาทำให้เขายอมรับการจากไปให้เขายอมรับได้ แต่ก็อย่าไปพะวงมากนะว่า เราจะไปอย่างสงบหรือไม่ ให้อยู่กับข้างหน้าสบายๆ อาตมา เจอมาหลายคนแล้วทีแรกเขาวิตกกังวล เขาจะไปดีไหมเขาจะทุรนทุรายไหม เขาจะมีสติไหม แล้วก็เห็นส่วนใหญ่ไปดี ถ้าหากว่าเขายอมรับสิ่งที่เกิดขึ้นในปัจจุบันได้ มันจะมีความเจ็บความปวด จะมีความไม่สบายอย่างไรอย่าไปผลักไสมัน ยอมรับเป็นมิตรกับสิ่งเหล่านั้น
เป็นมิตรหมายความว่าต่างคนต่างอยู่ ความเจ็บปวดก็อยู่ไป ฉันไม่ทำอะไรเธอ ฉันไม่ทะเลาะกับเธอ ต่างคนต่างอยู่ก็แล้วกัน แลัวแผ่เมตตาให้ความเจ็บปวด แผ่เมตตาให้โรคที่ทำให้เราไม่สบาย แผ่เมตตาให้อวัยวะที่มันติดขัด ตรงนี้จะช่วยทำให้ใจเราสงบ ความปวดมันทำอะไรเราไม่ได้ ถ้าเรารู้ทัน แล้วอยู่กับเขา อยู่อย่างเป็นมิตรกับเขา ก็คือว่าต่างคนต่างอยู่ ถ้าเราไปผลักไสความปวดอาการต่างๆ เราจะทุกข์ เพราะความทุกข์เกิดจากการผลักไส
การใช้ยาระงับปวด เห็นด้วย ใช้บ้างแต่ก็ไม่ใช้ถึงขนาดทำให้เบลอ ให้เรารู้เนื้อรู้ตัว แล้วก็ให้มีความมั่นใจว่าเมื่อวินาทีนั้นมาถึง คุณจะพามันไปได้ มันเป็นแค่ก้าวเดียวถ้าพร้อมที่จะก้าว ไปก็ไปได้ดี แต่ส่วนใหญ่เขาไม่แน่ใจ เขากลัว
ที่จริงอีกฟากหนึ่งมันไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด มันเหมือนกับเด็กที่อยู่ในท้องแม่ เด็กในท้องแม่ทุกคนไม่อยากออกมา เด็กทุกคนที่อยู่ในท้อง ต้องให้แม่เบ่ง แล้วก็ให้หมอดึงออกมา ทำไมให้หมอดึง ทำให้แม่เบ่งออกมาเพราะเขาคิดว่าถ้าเบ่งออกมา เขาออกมามันจะน่ากลัว แต่จริงๆแล้วว่าถ้าออกมามันจะดีขึ้นเพราะข้างนอกดีกว่าในท้อง เด็กคิดแต่ว่าอยู่ข้างในท้องแม่จะวิเศษที่สุด เด็กจะร้อง จะตกใจ เพราะคิดว่าข้างนอกมันแย่
แต่จริงๆแล้วข้างนอกมันดีกว่าข้างใน ไม่อึดอัด วิ่งเล่นได้ มีอะไรดีๆรออยู่
คนที่กลัวตายเพราะคิดว่าข้างหน้ามันแย่ เขาจึงไม่อยากออกจากโลกนี้ไป แต่ถ้าเขาทำใจ เต็มใจ ก้าวไปเลย ก็จะพบว่ามันไม่ได้เลวร้ายอย่างที่คิด ให้คุณคิดว่าคุณกำลังออกจากท้องแม่ไปสู่โลกใหม่ อย่าไปคิดว่าข้างหน้ามันแย่กว่า ตอนนี้ มันอาจจะดีกว่าก็ได้ ถ้าเชื่อว่ามันดีกว่า ถ้าคุณมั่นใจในความดีบุญกุศล ก็ออกไปเลย บางทีมันไม่ต่างจากดักแด้ที่กลายเป็นผีเสื้อเพราะมันเปลี่ยนสภาพ
คนที่ไม่มั่นใจเพราะกลัวว่าความตายมันสิ้นสุด ที่จริงมันเป็นการเปลี่ยนสภาพจากดักแด้เป็นผีเสื้อ มันเหมือนกับ ก้อนน้ำแข็ง ที่อยู่ในถ้วย ถ้วยมีน้ำเต็มแล้วก็มีก้อนน้ำแข็งก้อนหนึ่งลอยอยู่ ทิ้งไว้สัก 15 นาที ก้อนน้ำแข็งก็หายไป ชีวิตของเราก็เหมือนเป็นก้อนน้ำแข็ง นั่นคือความตาย แต่ละก้อนน้ำแข็งไม่ได้หายไปไหนมันแค่เปลี่ยนสภาพจากก้อนเป็นของเหลว ความตายก็เหมือนกัน ไม่ได้หายไปไหนเพียงแต่เปลี่ยนสภาพ เพราะฉะนั้นก็อย่าไปคิดว่า มันเป็นการสิ้นสุด มันเป็นการเปลี่ยนสภาพ จากก้อนน้ำแข็งมาเป็นน้ำ แล้วน้ำก็ยังอยู่ในถ้วยนั่นแหละ มันไม่ได้ไปไกลเลย
แล้วเราก็เปลี่ยนสภาพอย่างนี้มาไม่รู้กี่ภพกี่ชาติอันนี้ไม่ได้เป็นครั้งแรกที่เราเดินทาง นพเดินทางมานับครั้งไม่ถ้วนแล้ว และหลายครั้งก็ผ่านมาด้วยดี ก็อย่าไปวิตกกังวลกลัว ว่าจะทุกข์ทรมานหรือจะเจออุปสรรคปัญหา ข้อสำคัญคือทำตอนนี้ให้ดี อยู่ก็อยู่อย่างมีคุณค่า อย่าไปคิดว่าตัวเองเป็นภาระของลูกๆของครอบครัว ตอนนี้คุณกำลังสอนลูกๆ และครอบครัวว่า จะตายให้ดีได้อย่างไร หน้าที่ของพ่อไม่ใช่แค่สอนลูกว่าจะอยู่ให้ดีอย่างไร ยังสอนลูกว่าจะตายดีให้ได้อย่างไร คุณกำลังทำหน้าที่นี้และเชื่อว่าที่ผ่านมาก็ทำได้ดี อย่าคิดว่าตัวเองเป็นภาระของใคร กำลังทำหน้าที่สุดท้ายให้แก่ลูก ว่าจะตายดีได้อย่างไร นี่คือการอยู่อย่างมีความหมายแม้อยู่ตรงนี้นอนอยู่ตรงนี้ก็ยังมีคุณค่ามีความหมาย
ก็ทำให้ดีที่สุด แต่ทำให้ดีแล้วจะเป็นยังไงก็แล้วแต่เหตุปัจจัยข้างหน้าไม่มีใครสอบได้ร้อยเปอร์เซ็นต์เวลาสอบถึงแม้จะเรียนเก่งแค่ไหนได้แค่ 90% (นพ ถ่อมตัวบอกว่า 70 เปอร์เซ็นต์ ) ความตายเป็นการสอบวิชาชีวิตครั้งสุดท้าย ที่จริงเป็นการสอบครั้งเดียว ครั้งแรก และครั้งสุดท้าย ก็อย่าไปคาดหวัง 100 เปอร์เซ็นต์แค่ 70 หรือ 80 ก็พอใจแล้ว ถ้าคิดให้ได้ 90 ก็จะเกร็ง แล้วคุณก็จะเครียด
แต่ถ้าเตรียมตัวมาดี แล้วก็ไม่คาดหวัง ไม่ได้ทำถูกทุกข้อ มีผิดบ้าง 10% 20% ไม่เป็นไร เอาแค่ว่าเอาให้ได้ 70% 80% ก็ผ่านฉลุยแล้ว อย่าไปคาดหวัง 100% พอจำได้นะ เพราะที่ผ่านมาคุณก็ทำได้ดี
นพถามวิธีที่จะทำให้ใจตั้งมั่น สงบได้ ขณะยังเจ็บปวดอยู่ มีคำแนะนำอะไร
พระไพศาลตอบว่ามีหลายวิธี เช่น อยู่กับลมหายใจถ้าหายใจได้ดี ปกติอยู่ ถ้ามันปวด เช่น ตรงท้องก็เอาใจไปอยู่ที่ลมหายใจ อาจจะภาวนาพุทโธ แต่ตอนที่หายใจไม่สะดวก ก็ทำมือแบบคลึงนิ้วก็ได้ ช่วยให้รู้สึกตัว ถ้าปวดท้องให้จิตไปอยู่ตรงนิ้ว หรืออยู่ที่ลมหายใจก็จะลืมปวดได้ แต่อย่าเอาจิตไปอยู่จุดที่ปวด แต่ถ้าเอาจิตไปอยู่ที่ปวด มันจะยิ่งปวดมาก ให้ใจไปอยู่ที่ลมหายใจ หรือที่มือ ที่กำลังกำ หรือแบ กำ-แบ หรือการนึกถึงบทสวดมนต์ สวดมนต์ในใจหรือนึกภาพว่าคุณกำลังนึกถึงสิ่งที่คุณประทับใจ เช่น บางคนนึกถึงเจดีย์พุทธคยาที่เคยไป ใจน้อมไปอยู่ที่ตรงนั้น อย่าให้ใจไปอยู่ที่ปวด หรือบริกรรมพุทโธ นี่เป็นวิธีที่ 1 ใช้สมาธิ
อีกวิธีนึงคือว่า ไม่ผลักไสการปวด ไม่รังเกียจมัน แค่สักว่ารู้เฉยๆ ถือว่าต่างคนต่างอยู่อันนี้เรียกว่าใช้สติสติช่วยทำให้รับรู้เฉยๆ แค่ไม่ผลักไสก็ไม่ทุกข์แล้วถ้าผลักไสเพราะมีความทุกข์ ที่คนหงุดหงิดเพราะทะเลาะกับมัน อยากให้มันหาย คิดว่าอยากให้มันหยุดมันคือการผลักไส ใจก็เลยเป็นทุกข์ ให้เป็นมิตรกับเขา โดยยอมรับว่า เขามาแล้วก็เป็นเรื่องของเขา ต่างคนต่างอยู่ เอาหลังชนกัน
ประการที่ 3 แผ่เมตตา ให้กับความปวด แผ่เมตตาให้กับอวัยวะที่ปวด แผ่เมตตากับเซลล์มะเร็ง แผ่ให้บุญกุศลที่ทำ ก็แผ่ให้เขา มีหลายคนที่แผ่เมตตาให้กับมะเร็ง บางคนก็ร้องเพลงกล่อมลูกให้ฟัง ไม่ค่อยกินยาระงับปวดเพราะจะนอนก็นอนไม่ได้เพราะปวดมาก ก็เลยพูดกับมะเร็งว่าตอนนี้ก็ดึกแล้วนะ ได้เวลานอนแล้ว เธอนอนฉันก็นอนด้วย แล้วพรุ่งนี้ค่อยว่ากันใหม่ แล้วก็ร้องเพลงให้มะเร็ง กล่อมให้มะเร็งฟัง เธอก็อยู่กับมะเร็งได้เพราะใจที่แผ่เมตตาใจที่ไม่ผลักไส
สรุป 3 อย่าง สมาธิ สติ เมตตา
หรือศรัทธาเช่น นึกถึงสิ่งที่คุณศรัทธาเช่น พระรัตนตรัย สวดมนต์ บางคน บอกว่าศรัทธาในพระรัตนตรัย พระพุทธเจ้า เขาบอกว่าชีวิตนี้อุทิศให้กับพระพุทธเจ้า ขอถวายร่างนี้บูชาพระพุทธเจ้า ร่างกายที่เจ็บปวดเนี่ยถวายกับพระพุทธเจ้า
วิธีไหนที่คุณชอบ แต่อาตมาแนะนำเริ่มจาก สมาธิก่อน อยู่กับลมหายใจ ตอนนี้ฝึกเลย ถ้าหายใจไม่สะดวกก็กำ-แบ กำ-แบ หรือจะบริกรรม พุท-โธ พุท-โธ พอถึงจุดหนึ่งพอหายใจไม่สะดวก แต่ทำอย่างเดียวพอ อย่าทำ 2 พร้อมกัน เช่น กำมือ-แบมือ ทำอย่างหนึ่ง หรือจะพุท-โธเลย
และอย่าไปรังเกียจยาลดปวดมอร์ฟีน พอระยะท้ายๆการหายใจจะไม่สะดวก หายใจถี่ หายใจเหนื่อยอ่อน การใช้มอร์ฟีนจะช่วยได้ ไม่ใช่มันแค่ช่วยการลดความเจ็บปวด แต่มันช่วยเรื่องการหายใจด้วย ถ้าคุณหายใจดีขึ้นมันจะไม่แพนิค มันจะไม่เหนื่อย และทำให้การทำสมาธิทำได้ดี
แล้วก็ต้องยอมรับร่างกายจะเริ่มรวนทีละอย่างสองอย่าง ไม่ว่าจะเป็นระบบย่อยอาหาร ระบบขับถ่าย ตาก็ดีหูก็ดี มันจะเริ่มรวน ลมหายใจอ่อนลง ระหว่างนั้นความจำเริ่มรวนหรือว่าปรุงการแต่งจะเกิดขึ้น มันไม่ใช่เพราะยา แต่มันเป็นสมองเริ่มขาดออกซิเจน มันก็จะปรุงแต่งสารพัด มีภาพซ้อน มีเสียงที่ได้ยิน ก็สวดมนต์เอาไว้ นึกถึงพุท-โธไว้ มันจะได้สติกลับมา มันเกิดขึ้น ถ้ามันไม่แพนิค ไม่ตื่นตกใจ มันก็จะเอาอยู่
พระไพศาลถามว่าหลับได้ไหม นพตอบว่าช่วงหลัง หลับไปกับตื่นไม่แตกต่างกัน บางทีปล่อยวางได้ บางช่วงก็หลับยากมาก
พระไพศาลแนะนำว่า ถ้าอยากจะพักก็ต้องบอก บอกคนที่มาเยี่ยม หรือคนที่ดูแล อย่าไปเกรงใจเพราะบางที ร่างกายต้องการพัก พลังงานมันเหลือน้อยแล้ว การที่เราเกรงใจ ใครมา เราก็พูดคุยด้วยมันก็ทำให้เราเหนื่อย บางคนบอกให้เราสู้ๆ มีคนที่แนะนำแบบนี้ก็อย่าไปสู้ตามนั้น เพราะว่าเหนื่อย การที่ทำให้ดูเข้มแข็งในยามที่ป่วย หรือบอกให้ เราสู้ๆ กลัวเพื่อนจะผิดหวัง ก็ทำตัวให้แข็งแรงแต่มันเหนื่อย ต้องยอมนะ ยอมที่จะเป็นคนอ่อนแอ ถึงแม้ว่ามันอาจจะเป็นสิ่งที่เพื่อนไม่อยากเห็น แต่นั่นเป็นเรื่องของเขา ถ้าคุณทำตัวให้เข้มแข็งทั้งที่ไม่มีพลังมันเหนื่อย
เราเป็นอย่างที่เป็น อย่าเป็นอย่างที่เพื่อนหรือใครใครคาดหวังให้เป็น ให้เราเข้มแข็ง เราอ่อนแอได้ ไม่ต้องรู้สึกผิด ที่จะไม่เข้มแข็ง อ่อนแอ อันนั้นอย่าไปรู้สึกผิด อนุญาตให้เราทำแบบอย่างนั้นบ้างเพราะตอนนี้เป็นเวลาของเรา เราควรจะเป็นอย่างที่เราเป็น มากกว่าถ้าเราเป็นอย่างที่คนอื่นให้เป็น ที่ทำมาตลอดชีวิตแล้ว เช่นเป็นอย่างที่พ่อแม่อยากให้เป็น เป็นอย่างที่คนในครอบครัวให้เป็น เราแทบจะไม่ได้เป็นตัวของเราเองเลย ตอนนี้ทำให้เราเป็นตัวของเราเองบ้าง อ่อนแอเราก็เป็นคนอ่อนแออย่างสบายใจไม่รู้สึกว่าผิด
กราบขอบพระคุณพระอาจารย์ไพศาล วิสาโล ที่เมตตาต่อครอบครัวเรา
ขอบคุณพี่นก อัดเทปและถอดบทสนทนานี้
บทสนทนานี้ ได้รับความอนุเคราะห์ ยินดีให้เผยแพร่ จาก รัช(รัชฏาพร เสรีรัตน์) ผู้ดูแลที่แสนอบอุ่น เธอทำได้ดีที่มากกว่าเป็นพยาบาลที่เธอเป็น และที่น่าอนุโมทนายิ่ง นพ (หมอนพดล เสรีรัตน์) ที่ใช้ชีวิตทั้งชีวิตสอนลูก แม้กระทั่งวาระสุดท้ายที่กำลังจะมาถึง รัชบอกว่ายินดีที่จะทำให้เกิดข้อคิดและประโยชน์ในการใช้ชีวิตกับญาติพี่น้องและมิตรสหายด้วยค่ะ)
อนุโมทนาบุญกับการเผยแพร่ธรรมะครั้งนี้ค่ะ Cr: nok peaceful
🙏🙏🙏🪷🪷🪷
FB: โต๊ะป้าศรี CH Table
