ชมรมรอยโรคช่องปากแห่งประเทศไทย

14/01/2026

Polynucleotides in regenerative dentistry: mechanisms and advanced clinical applications

ดร.นพ.ชลธวัช สุวรรณปิยะศิริ
รองประธานด้านวิทยาศาสตร์การแพทย์พื้นฐานและวิจัย
ศูนย์ความเป็นเลิศด้านการแพทย์บูรณาการและสาธารณสุข มหาวิทยาลัยรังสิต

Regenerative dentistry ปัจจุบันมีแนวโน้มใช้ biological substance มากขึ้นเรื่อยๆ หนึ่งในสารชีวภาพที่กำลังได้รับความสนใจอย่างมากคือ polydeoxyribonucleotide (PDRN) และ polynucleotides (PN) ซึ่งเป็น biostimulator ซึ่งเป็น fragment ของ DNA strand ทั้งคู่ เพียงแต่ molecular weight ต่างกัน

PN ทำหน้าที่ผ่านกลไกหลักดังนี้
1. การกระตุ้นผ่าน adenosine A2A receptors (A2A receptor) ซึ่งเป็นกลไกหลักของ PN โดยเมื่อเข้าสู่เนื้อเยื่อ PN จะถูกย่อยสลายโดยเอนไซม์ nuclease ได้เป็น nucleotides และ nucleosides (adenosine) และเข้าจับกับ A2A receptors บนผิวเซลล์ เกิดการกระตุ้น downstream signaling pathways เพิ่มระดับ intracellular cAMP ส่งผลให้เกิดการลดลงของ pro-inflammatory cytokines เช่น TNF-α, IL-6 และเพิ่ม anti-inflammatory cytokine เช่น IL-10 ช่วยลดการอักเสบอย่างมีนัยสำคัญ

2. ทำงานผ่าน salvage pathway ซึ่งเปรียบเสมือนทางลัดในการสังเคราะห์ DNA เพราะในภาวะที่เนื้อเยื่อบาดเจ็บหรือขาดเลือด เซลล์ต้องการพลังงานสูงในการซ่อมแซมตัวเอง การสังเคราะห์ DNA แบบ de novo synthesis ต้องใช้พลังงานมากและช้าเกินไป แต่ PN ช่วยเพิ่มจำนวน purine และ pyrimidine bases ให้กับเซลล์เพื่อนำไปใช้ใน salvage pathway ช่วยให้ fibroblasts, osteoblasts และ chondrocytes สามารถสังเคราะห์ DNA และแบ่งตัวได้เร็วขึ้นโดยใช้พลังงานน้อยลง

3. Angiogenesis โดย PN กระตุ้นการหลั่ง vascular endothelial growth factor (VEGF) ช่วยสร้างเส้นเลือดใหม่ เพิ่มการไหลเวียนเลือดสู่บริเวณแผลผ่าตัดหรือบริเวณที่มีการปลูกถ่ายกระดูก ซึ่งเป็นปัจจัยสำคัญของการที่ graft จะติดดี

4. การกระตุ้น fibroblasts และการสร้าง extracellular matrix (ECM) ตัว PN กระตุ้นการทำงานของ fbroblast ให้สร้าง collagen type I และ fibronectin รวมถึงเพิ่มระดับ fibroblast growth factor (FGF) จึงเพิ่มความหนาตัวและความยืดหยุ่นของ gingival tissue และเร่งกระบวนการ re-epithelialization

Clinical applications in dentistry :
การใช้ PN ในทางทันตกรรมสามารถนำมาใช้เดี่ยวๆ หรือใช้ร่วมกับหัตถการอื่นๆได้ดังนี้

1. งานศัลยกรรมปริทันต์และรากเทียม (periodontal surgery and implantology)
การฉีด PN เข้าไปในบริเวณเหงือก (submucosal injection) ก่อนหรือระหว่างการทำ implant surgery ช่วยทำให้เหงือกหนาแน่นขึ้น ช่วยลดความเสี่ยงของภาวะเหงือกร่นในอนาคต

ในรายที่มีการอักเสบรอบรากเทียม การใช้ PN ร่วมกับ debridement ช่วยลดค่า bleeding on probing (BOP) และลดการอักเสบได้ดีกว่า debridement เพียงอย่างเดียว เนื่องจากฤทธิ์ anti-inflammatory และ angiogenesis ของ PN

การใส่ PN รูปแบบ gel หรือ liquid ร่วมกับ bone graft ลงใน socket หลังถอนฟัน ช่วยเร่ง soft tissue closure และลด bone resorption ในระยะแรก

2. การรักษาเหงือกร่น (gingival recession treatment)
ใน coronally advanced flap (CAF) หรือ tunnel technique การใช้ PN ร่วมด้วยจะช่วยเพิ่ม vascularization ให้กับ flap หรือ graft ทำให้โอกาสเกิด flap necrosis ลดลง และเพิ่มโอกาสของ root coverage

3. การเติมเต็ม black triangles (papilla reconstruction)
การฉีด PN เข้าไปในฐานของ papilla สามารถกระตุ้นการสร้าง collagen และเพิ่ม volume ของเนื้อเยื่อได้ระดับหนึ่ง แม้อาจจะไม่ใช่ permanent filler แต่ช่วยในเรื่อง trophic effect ของเนื้อเยื่อ

4. แผลในช่องปากและรอยโรคเยื่อบุช่องปาก (oral ulcers and mucosal lesions)
สำหรับรอยโรคเรื้อรัง เช่น oral lichen planus (OLP) หรือ recurrent aphthous stomatitis การใช้ PN gel ทาหรือ local injection ช่วยลดความเจ็บปวดและเร่งระยะเวลาการหายของแผล (re-epithelialization time) ผ่านกลไกการลดการอักเสบ

ดังนั้นการนำ PN มาประยุกต์ใช้ในการรักษาโรคปริทันต์และรากเทียมจึงไม่เพียงแต่ช่วยเพิ่ม success rate ทางคลินิก แต่ยังช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยผ่านการลดความเจ็บปวดและลดระยะเวลาพักฟื้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

References :
https://www.mdpi.com/2076-3417/15/21/11655
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2212426825000843
https://www.nature.com/articles/s41598-023-43213-8
https://boris-portal.unibe.ch/server/api/core/bitstreams/b3bfb531-0bf6-4daa-a4ce-71e7851c0965/content

14/12/2025

วันสุดท้ายแล้ววววว 🔥🔥

🖌️ขอเชิญร่วมใช้สิทธิ์เสนอชื่อประธานชมรมรอยโรคช่องปากแห่งประเทศไทย วาระปี พ.ศ. 2569-2570

✅โดยสามารถตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อผ่านทางเว็บไซต์
👉 https://diag-ce.dent.cmu.ac.th/
ท่านสามารถศึกษาคู่มือขั้นตอนการตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อได้จากเว็บไซต์เช่นกัน

🔺ระบบจะเปิดให้ตรวจสอบสิทธิ์ได้วันนี้จนถึงวันที่ 15 ธันวาคม 2568 เวลา 23.59 น.

หากท่านพบปัญหาในการเข้าสู่ระบบตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อ
สามารถติดต่อทีมงานของเราได้ทาง e-mail: ce-thaioraldiag2025@outlook.com
โดยแจ้งชื่อ-นามสกุล และอีเมล์ปัจจุบันของท่าน
มาใช้สิทธิ์กันเยอะๆ นะครับ 😀

🙏 คณะกรรมการชมรมฯ ขอขอบคุณทุกท่านที่สละเวลามาใช้สิทธิ์ในครั้งนี้เป็นอย่างสูงครับ 😊

12/12/2025

❤️ อีก 3 วันเท่านั้น...ในการใช้สิทธิ์เสนอชื่อประธานชมรมฯ คนใหม่

🖌️ขอเชิญร่วมใช้สิทธิ์เสนอชื่อประธานชมรมรอยโรคช่องปากแห่งประเทศไทย วาระปี พ.ศ. 2569-2570

✅โดยสามารถตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อผ่านทางเว็บไซต์
👉 https://diag-ce.dent.cmu.ac.th/
ท่านสามารถศึกษาคู่มือขั้นตอนการตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อได้จากเว็บไซต์เช่นกัน

🔺ระบบจะเปิดให้ตรวจสอบสิทธิ์ได้วันนี้จนถึงวันที่ 15 ธันวาคม 2568 เวลา 23.59 น.

หากท่านพบปัญหาในการเข้าสู่ระบบตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อ
สามารถติดต่อทีมงานของเราได้ทาง e-mail: ce-thaioraldiag2025@outlook.com
โดยแจ้งชื่อ-นามสกุล และอีเมล์ปัจจุบันของท่าน

มาใช้สิทธิ์กันเยอะๆ นะครับ 😀
🙏 คณะกรรมการชมรมฯ ขอขอบคุณทุกท่านที่สละเวลามาใช้สิทธิ์ในครั้งนี้เป็นอย่างสูงครับ 😊

08/12/2025

🖌️ขอเชิญร่วมใช้สิทธิ์เสนอชื่อประธานชมรมรอยโรคช่องปากแห่งประเทศไทย วาระปี พ.ศ. 2569-2570

✅โดยสามารถตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อผ่านทางเว็บไซต์
👉 https://diag-ce.dent.cmu.ac.th/
ท่านสามารถศึกษาคู่มือขั้นตอนการตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อได้จากเว็บไซต์เช่นกัน

🔺ระบบจะเปิดให้ตรวจสอบสิทธิ์ได้วันนี้จนถึงวันที่ 15 ธันวาคม 2568 เวลา 23.59 น.

หากท่านพบปัญหาในการเข้าสู่ระบบตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อ
สามารถติดต่อทีมงานของเราได้ทาง e-mail: ce-thaioraldiag2025@outlook.com
โดยแจ้งชื่อ-นามสกุล และอีเมล์ปัจจุบันของท่าน

มาใช้สิทธิ์กันเยอะๆ นะครับ 😀
🙏 คณะกรรมการชมรมฯ ขอขอบคุณทุกท่านที่สละเวลามาใช้สิทธิ์ในครั้งนี้เป็นอย่างสูงครับ 😊

22/11/2025

เรียนสมาชิกชมรมรอยโรคช่องปากแห่งประเทศไทยทุกท่าน

🖌️ ขอเชิญร่วมใช้สิทธิ์เสนอชื่อประธานชมรมรอยโรคช่องปากแห่งประเทศไทย วาระปี พ.ศ. 2569-2570

โดยสามารถตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อผ่านทางเว็บไซต์
✅ https://diag-ce.dent.cmu.ac.th/หรือ scan QR code ได้จากภาพ
ท่านสามารถศึกษาคู่มือขั้นตอนการตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อได้จากเว็บไซต์เช่นกัน

🔺ระบบจะเปิดให้ตรวจสอบสิทธิ์ได้วันนี้จนถึงวันที่ 1 ธันวาคม 2568 เวลา 23.59 น.
และเสนอชื่อตั้งแต่วันนี้จนถึงวันที่ 15 ธันวาคม 2568 เวลา 23.59 น.

หากท่านพบปัญหาในการเข้าสู่ระบบตรวจสอบสิทธิ์และเสนอชื่อ
สามารถติดต่อทีมงานของเราได้ทาง e-mail: ce-thaioraldiag2025@outlook.com
โดยแจ้งชื่อ-นามสกุล และอีเมล์ปัจจุบันของท่าน

😀 มาใช้สิทธิ์กันเยอะๆ นะครับ
🙏 คณะกรรมการชมรมฯ ขอขอบคุณทุกท่านที่สละเวลามาใช้สิทธิ์ในครั้งนี้เป็นอย่างสูงครับ 😊

23/06/2025

EBV-positive mucocutaneous ulcer
นพ.ชลธวัช สุวรรณปิยะศิริ

EBV-positive mucocutaneous ulcer (EBV+ MCU) เป็นหนึ่งในกลุ่ม lymphoproliferative disorders (LPDs) ที่เกี่ยวข้องกับ Epstein-Barr virus (EBV) ทำให้มีการเจริญเติบโตผิดปกติของเซลล์เม็ดเลือดขาวชนิด B lymphocyte รอยโรคเป็นแผลบริเวณ mucosa หรือผิวหนัง

ภาวะนี้ถูก classified อยู่ใน provisional entity ของ B cell lymphoma แต่มักไม่ลุกลามร้ายแรง (indolent course) มีบางรายหายเองได้

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยง

• การกดภูมิ: เช่น จากการปลูกถ่ายอวัยวะ, ใช้ยากดภูมิ, HIV

• ผู้สูงอายุ: ระบบภูมิคุ้มกันเสื่อมตามวัย (immunosenescence)

• EBV latent infection: EBV แฝงอยู่ในร่างกายและถูกกระตุ้นเมื่อภูมิคุ้มกันอ่อนแอ

ลักษณะทางคลินิก

• แผลเดี่ยวที่เยื่อเมือกหรือผิวหนัง (ช่องปาก ลำคอ ผิวหนัง หรือทวารหนัก) เป็นแผลที่มีขอบเขตชัดเจน

• ไม่แพร่กระจาย (localized)

• ไม่มีอาการของ lymphoma ซึ่งเรียกว่า B symptoms เช่น ไข้ เหงื่อออกตอนกลางคืน น้ำหนักลด

ลักษณะทางพยาธิวิทยา

• มี large atypical B-cells คล้าย Reed-Sternberg cells

• ตรวจพบ EBV โดยการทำ EBER in situ hybridization

• อาจมีการแสดงออกของ CD30 และ CD20

• แยกจากโรค lymphoma อื่นๆ ด้วยการดูขอบเขตที่เป็นเฉพาะที่และการดำเนินโรค ที่ไม่ลุกลาม

การรักษา

• ส่วนใหญ่ตอบสนองดีต่อการลดยากดภูมิหรือหยุดยา

• อาจหายเองได้ในหลายรายโดยไม่ต้องใช้เคมีบำบัด

• ในกรณีที่ไม่ตอบสนอง อาจพิจารณาใช้ rituximab (anti-CD20) หรือ low-intensity chemotherapy

แม้ว่า EBV+ MCU จะมีพยากรณ์โรคที่ดีมาก แต่ต้องเฝ้าระวัง EBV-positive diffuse large B-cell lymphoma (EBV-positive DLBCLs) ซึ่งจะกลายเป็น poor prognosis

References : https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2772736X22000032

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539738/

26/04/2025

🦷 โอกาสที่คุณไม่ควรพลาด! โครงการฝึกอบรมทางทันตแพทย์เวชศาสตร์ช่องปาก
🔥 สิ่งที่คุณจะได้รับ:
* เจาะลึกทุกมิติของโรคในช่องปาก การวินิจฉัย และการวางแผนการรักษาที่ซับซ้อน
* เรียนรู้จากผู้เชี่ยวชาญ พร้อมแลกเปลี่ยนประสบการณ์จริง
* เสริมสร้างความมั่นใจในการดูแลผู้ป่วยได้อย่างมีประสิทธิภาพ

🎯 เหมาะสำหรับ: ทันตแพทย์ผู้สนใจพัฒนาความรู้ความสามารถด้านเวชศาสตร์ช่องปาก
➡️ อย่ารอช้า! ที่นั่งมีจำนวนจำกัด ลงทะเบียนเลย!
รายละเอียดตามลิงค์ด้านล่างนี้นะคะ

https://www.facebook.com/share/p/1Z8Lb9qjfZ/

ประชาสัมพันธ์
คณะทันตแพทยศาสตร์ จุฬาฯ
จัดโครงการศึกษาต่อเนื่อง
LLL - CE Excellence in Oral Mucosal Disease Management Ep. 1 รุ่นที่ 3
ลงทะเบียนด่วน จำนวนจำกัด

ลงทะเบียนที่ https://shorturl.asia/M9Br4
ดาวน์โหลดเอกสารที่ https://drive.google.com/drive/folders/1MHo6Vbw3IGWVkuu3dv_UO5r_DjcYq6Gv?usp=sharing

02/02/2025

ข้อมูลที่ถูกต้องเรื่อง Fluoride จากสมาคมทันตกรรมเด็กแห่งประเทศไทย
https://www.facebook.com/share/p/1AoKFqsCpP/

มีความกังวลเรื่องโทษของฟลูออไรด์ เผยแพร่ในสื่อออนไลน์ ก่อนจะกังวล เราควรศึกษาให้รู้จริงว่าคืออะไรนะคะ

แทบทุกอย่างในโลกนี้ ถ้ามีมากเกินไปหรือน้อยเกินไป ก็อาจทำให้เกิดโทษ ซึ่งบางอย่างต้องใช้เวลาในการศึกษาหลายๆปีกว่าจะรู้
สำหรับฟลูออไรด์ มีการนำมาใช้และศึกษามากกว่า 100 ปี พ้น generation หนึ่งของคนแล้ว เราจึงรู้จักฟลูออไรด์ดีพอที่จะนำมาใช้ให้ได้ประโยชน์ในการป้องกันฟันผุ โดยไม่เกิดโทษของมัน

🌸ปริมาณที่แนะนำให้ใช้ในยาสีฟัน ตามภาพ เป็นปริมาณที่ปลอดภัย และห่างไกลปริมาณที่ทำให้เกิดโทษ ใช้ตามที่แนะนำช่วยป้องกันฟันผุได้ค่ะ

🌸แล้วปริมาณเท่าไรที่ทำให้เกิดโทษ (toxicity) มาดูกันชัดๆค่ะ

โทษของฟลูออไรด์ มี 2 แบบ

🍀แบบฉับพลันทันที เมื่อได้รับฟลูออไรด์ในปริมาณมาก คือ 5mg/kg ขึ้นไป จะมีอาการคลื่นไส้อาเจียน ปวดท้อง

… 5 mg/kg คือ ปริมาณเท่าไร
สมมุติเด็กอายุ 6-12 เดือน หนัก 8 kg (คิดจากเด็กเล็กสุด น้ำหนักน้อย เพื่อคำนวณปริมาณต่ำสุด ที่จะเกิดโทษนะคะ)
ปริมาณที่ทำให้เด็กน้ำหนัก 8 kg คลื่นไส้อาเจียน = 40 mg Fluoride
ยาสีฟัน 1000 ppm แปลว่า ใน 1 g. ของยาสีฟัน มี ฟลูออไรด์ 1 mg.
👉🏻 นั่นคือ เด็กเล็กต้องบีบยาสีฟันออกมา 40 กรัม และทานเข้าไปทั้งหมดในคราวเดียว
ถ้าเป็นหลอดขนาด 40 g คือบีบกินทั้งหลอด

(ยาสีฟันเด็ก 1 หลอดมีขนาด 40,60,80 กรัม ยาสีฟันผู้ใหญ่ หลอดใหญ่ 1 หลอดมี 160 กรัม)
เราจึงแนะนำให้เก็บยาสีฟันห่างจากมือเด็ก และให้ผู้ใหญ่บีบยาสีฟันให้เด็กตามปริมาณที่แนะนำเสมอ

🍀 โทษจากการได้รับสะสม หากได้รับฟลูออไรด์เกิน 0.05-0.07 mg/kg ต่อวัน เป็นระยะเวลาหนึ่งจะทำให้ฟันตกกระ ที่เรียกว่า fluorosis

สมมุติเด็กอายุ 6-12 เดือน หนัก 8 kg (คิดจากเด็กเล็กสุดเช่นเดิม ถ้าเป็นเด็กโตขึ้น ปริมาณก็เพิ่มขึ้นตามน้ำหนัก)
ปริมาณที่ทำให้เกิด fluorosis ได้ = 0.4 mg Fluoride ทานเข้าไปทุกวัน
จากคำแนะนำในภาพ เด็กอายุน้อยกว่า3 ปี ให้ใช้ยาสีฟันแค่แตะแปรงพอเปียก มีปริมาณฟลูออไรด์ 0.1 mg ต่อครั้ง การแปรงฟันวันละ 2 ครั้ง ก็ยังคงน้อยกว่าปริมาณที่ทำให้เกิดฟันตกกระได้ และเมื่อผู้ปกครองเช็ดยาสีฟันหลังแปรงฟัน ก็ยิ่งเหลือในช่องปากลูก น้อยมากๆที่ไม่ทำให้เกิดโทษ แต่ยังได้ประโยชน์จากฟลูออไรด์ค่ะ เด็กโตขึ้น น้ำหนักเพิ่มขึ้น ยิ่งปลอดภัยขึ้น เพราะปริมาณที่เริ่มทำให้เกิดโทษ ก็มากขึ้นตามน้ำหนัก
เมื่อเด็กควบคุมไม่กลืนยาสีฟันได้ ก็ใช้ปริมาณยาสีฟันเพิ่มขึ้นได้ และยังปลอดภัย

🍀 อาจได้เห็นข้อความที่แชร์ต่อๆกันมาว่า ฟลูออไรด์มีผลต่อไอคิว ซึ่งเมื่อหมอไปหาดูบทความต้นเรื่อง เป็นรายงานถึงหมู่บ้านในเมืองจีนที่ประชากรมีไอคิวต่ำ และพบว่ามีฟลูออไรด์ในแหล่งน้ำสูงมาก ถึง 3-5 mgขึ้นไป/ลิตร ซึ่งในการศึกษานั้นก็ไม่ได้มองดูปัจจัยอื่นๆอีก พื้นที่ที่มีแร่ฟลูออไรด์ในธรรมชาติสูงก็อาจจะมีแร่ตะกั่วหรือโลหะหนักอื่นๆอยู่สูงด้วย ซึ่งโลหะหนักเหล่านี้ก็มีผลต่อสมองได้

🌸อย่างไรก็ตาม มีการวิจัยในส่วนของฟลูออไรด์ว่า 👉🏻 ปริมาณเท่าใดที่จะมีผลต่อพัฒนาการของสมอง
พบว่า สำหรับเด็กอายุ 7 เดือน – 4 ปี ต้องได้รับในปริมาณที่เกิน 1.6 - 3.2 mgต่อวัน เป็นระยะเวลาหนึ่ง
(เด็กโตขึ้นปริมาณที่ทำให้เกิดโทษได้ ก็เพิ่มขึ้น) ซึ่งที่หมู่บ้านในประเทศจีนนั้น หากเด็กดื่มน้ำวันละ 1 ลิตร ก็อาจจะได้รับถึง 3-5 mg มีผลต่อสมองได้

🌸แต่ประเทศไทยเราไม่มีแร่ฟลูออไรด์ในแหล่งน้ำสูงขนาดนั้น ยิ่งกรุงเทพฯและปริมณฑล มีน้อยกว่า 0.3 mgต่อลิตร เด็กน้อยต้องดื่มน้ำวันละ 5-10 ลิตรกันเลย ทุกวัน ซึ่งเป็นไปไม่ได้

จะมีแต่บางพื้นที่ในภาคเหนือและตะวันตกของประเทศไทย ที่มีแร่ฟลูออไรด์ในแหล่งน้ำธรรมชาติ ที่ปริมาณสูงกว่า 0.7 mgต่อลิตร
แต่ก็ยังเป็นปริมาณที่ปลอดภัยต่อสมอง
และประเทศไทยก็ไม่ได้เติมฟลูออไรด์ในน้ำประปาให้ประชาชนด้วย

🌸ส่วนปริมาณยาสีฟันที่เราใช้สำหรับเด็กเล็ก วัยก่อน 3 ขวบ ที่กังวลว่าจะกลืนเข้าไปนั้น แนะนำให้ใช้ปริมาณเท่าเมล็ดข้าวสาร มีฟลูออไรด์เพียง 0.1 mg/ครั้ง ห่างไกลปริมาณที่จะมีผลต่อสมองมากนักค่ะ
ส่วนเด็กโตควบคุมไม่กลืนยาสีฟันได้ ให้ใช้ปริมาณมากขึ้นได้ ตามภาพ

🌸 ฟลูออไรด์ช่วยป้องกันฟันผุได้จริง ทุกท่านใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ ตามปริมาณที่แนะนำได้อย่างสบายใจนะคะ คือ
✅ เด็กเล็ก อายุต่ำกว่า 6 ปีใช้ยาสีฟันฟลูออไรด์ 1000 ppm ปริมาณ แบ่งตามช่วงอายุ

09/01/2025

📢ประกาศฯ เรื่อง การสมัครเข้ารับการฝึกอบรมเพื่อวุฒิบัตรของทันตแพทยสภา ประจำปีการศึกษา 2568 รอบที่ 2

✅️ ช่วงเวลาการรับสมัคร 3 - 28 มีนาคม 2568

👨‍👩‍👧 จำนวนเปิดรับสมัครในแต่ละสาขาและสถาบัน
https://www.royalthaident.org/examination/train/num

📌 ดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่
www.royalthaident.org/examination/train

19/12/2024

📌🔴 ด้วยที่พักในโรงแรมเชียงใหม่เกรนด์วิวมีจำนวนจำกัด ทำให้ผู้เข้าประชุมหลายท่านไม่สามารถจองที่พักได้ตามความประสงค์

✍️ ท่านสามารถจองที่พักบริเวณใกล้เคียง โรงแรมเชียงใหม่แกรนด์วิว ดังนี้

1. Prime Square Hotel (4-star hotel) 180 เมตร (เดิน 3 นาที)
โทร. 053-215600
website: http://www.primesquarehotel.com/

2. Furama Chiang Mai (4-star hotel) 500 เมตร (เดิน 7 นาที)
โทร. 053-415222
website: http://www.furama.com/chiangmai

3. Eastin Tan Hotel Chiang Mai (4-star hotel) 600 เมตร (เดิน 9 นาที)
โทร. 052-001999
website: https://www.eastinhotelsresidences.com/eastintanchiangmai/

4. B2 Grand Nimman Premier Hotel (3-star hotel) 170 เมตร (เดิน 2 นาที)
โทร. 052-010008
website: https://www.b2hotel.com/

5. Ma Muan Budget & Boutique Chiang Mai (150 เมตร เดิน 2 นาที)
โทร. 085-1003700

09/12/2024

Exosome และบทบาททางทันตกรรม

ปัจจุบันคงได้เห็นโฆษณาเกี่ยวกับ exosome มากมาย แต่หลายคนยังอาจสงสัยว่า exosome คืออะไรเพราะดูเป็นสิ่งแปลกใหม่มาก

Exosome คือสิ่งที่เซลล์ของร่างกายสร้างขึ้นมาสามารถสร้างได้จากเซลล์ทุกชนิดในร่างกาย จัดอยู่ในกลุ่มที่เรียกว่า extracellular membrane vesicle (EMV) จุดประสงค์เพื่อใช้ในการสื่อสารระหว่างเซลล์ โครงสร้างของ exosome จะเป็นถุง (vesicle) ผนังของถุงก็จะเหมือนผนังเซลล์ที่สร้างมันขึ้นมา ภายในประกอบด้วยถุงเล็กๆอีกเป็นจำนวนมาก จึงถูกเรียกว่า multivesicular body (MVB) ในถุงเล็กๆเหล่านี้จะมีทั้งหน่วยพันธุกรรม (DNA, RNA), โปรตีนที่เซลล์สร้างขึ้น เป็นต้น เมื่อเซลล์ปล่อย exosome ออกมา exosome จะไปยังเซลล์ข้างเคียงเพื่อเป็นการติดต่อสื่อสารซึ่งกันและกัน ทำให้เซลล์มีการสร้างหรือยับยั้งการสร้างโปรตีนตามที่ต้องการ (รูปที่ 1)

ดังนั้น exosome จึงไม่ใช่เรื่องที่แปลกหรือมหัศจรรย์เป็นพิเศษแต่อย่างใดเพราะเป็นสิ่งที่เซลล์สร้างขึ้นมาตามปกติอยู่แล้ว ประเด็นที่น่าสนใจคือเนื่องจากเป็นสิ่งที่ร่างกายสร้างขึ้นมาตามธรรมชาติ ไม่ใช่สิ่งแปลกปลอมที่สร้างขึ้นมาใหม่ ดังนั้นจึงมีการศึกษาวิจัยเพื่อนำเอา exosome มาใช้ทั้งการวินิจฉัยโรค (diagnosis) ติดตามโรค (disease monitoring) และรักษาโรค (therapy)

เซลล์ในร่างกายไม่ว่าจะเป็นเซลล์ผิดปกติหรือเซลล์ผิดปกติต่างก็สามารถสร้าง exosome แต่จะมีความแตกต่างขององค์ประกอบภายใน exosome เช่น เซลล์มะเร็ง เซลล์สมองที่เป็นอัลไซเมอร์ ก็จะสร้าง exosome ที่ต่างไปจากเซลล์ที่ปกติของอวัยวะนั้นๆ ดังนั้นจึงสามารถนำเอามาช่วยในการวินิจฉัยโรคได้ และสามารถช่วยติดตามผลในการรักษา ถ้าการรักษาได้ผลก็จะพบ exosome ที่ผิดปกติน้อยลง แต่ถ้าไม่ได้ผลหรือโรคกลับเป็นใหม่ (recurrent) ก็จะพบ exosome ที่ผิดปกติในปริมาณที่ไม่ต่างจากเดิมหรือมากขึ้น

ในแง่ของการรักษา มีงานวิจัยนำเอายาหรือสารที่สนใจใส่เข้าไปใน exosome โดยหวังให้ exosome เป็นพาหะ (vehicle) ในการนำพายาหรือสารนั้นไปถึงเซลล์เป้าหมาย exosome ประเภทนี้จะเรียกว่า engineered exosome ซึ่งต่างจาก natural exosome เนื่องจากเรามีการใส่สารอื่นที่ร่างกายไม่ได้สร้างเข้าไปใน exosome นั้น รวมถึงมีการเปลี่ยนแปลงผิวของ exosome เพื่อให้จำเพาะกับเซลล์เป้าหมายได้ดียิ่งขึ้น ดังนั้นจึงเหนือกว่าพาหะประเภท nanoparticle ที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบัน เพราะมีความเหมือนกับเซลล์ร่างกายมากกว่า จึงมีโอกาสเกิดผลข้างเคียงหรือแพ้ยาได้น้อยกว่า ยิ่งไปกว่านั้น exosome ยังสามารถผ่าน blood-brain barrier จึงสามารถใช้ในการวินิจฉัย ติดตามโรคและรักษาโรคทางสมองหรือไขสันหลังได้

ส่วนทางทันตกรรม มีการศึกษาวิจัยโดยสกัดเอา exosome จากเลือด น้ำลาย หรือ gingival crevicular fluid (GCF) มาเป็น diagnostic biomarker ใน periodontitis, oral lichen planus (OLP), oral cancers, และ Sjögren's syndrome (รูปที่ 2)

Mesenchymal stem cell (MSC) exosome มีบทบาทในหน้ามี่การทำงานของ dental pulp cell ทั้งในเรื่อง migration, proliferation, และ odontogenic differentiation จึงช่วยส่งเสริม dental pulp regeneration ดังผลที่รายงานจากการศึกษาในหนูที่มี pulp defect

โรคที่กำลังมีการวิจัยเพื่อนำเอามาใช้ในการวินิจฉัยและติดตามโรคได้แก่ โรคมะเร็ง โรคหัวใจและหลอดเลือด เบาหวาน โรคข้ออักเสบรูมาตอยด์ อัลไซเมอร์ พาร์กินสัน ส่วนในการรักษาเช่น โรคตับ โรคหัวใจ โรคทางระบบประสาท ใช้ซ่อมแซมกระดูกอ่อนและเนื้อเยื่อ ใช้ซ่อมแซมความเสื่อมของผิวหนังเพื่อช่วยชะลอวัย ใช้เพื่อเป็นตัวช่วยกระตุ้นภูมิต้านทานของร่างกายในวัคซีน (adjuvant) ที่ปลอดภัยกว่า nanoparticle ที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน นอกจากนี้ exosome ยังเป็นแค่ผลผลิตจากเซลล์แต่ไม่ใช่ตัวเซลล์จริง ดังนั้นจึงมีความปลอดภัยมากกว่าการใช้สเต็มเซลล์ (cell-free therapy)

ถึงแม้ว่า exosome ดูจะเป็นสิ่งที่น่าสนใจและเป็นความหวังทางการแพทย์ แต่ก็ยังมีปัญหาที่ต้องได้รับการแก้ไขเพื่อที่จะสามารถนำเอา exosome มาใช้ในชีวิตจริง ได้แก่

1. exosome เสื่อมสภาพได้เร็วมาก ดังนั้นต้องหาการเก็บรักษาที่ดีถ้าจะนำมาใช้จริงๆ ตามทฤษฎีแนะนำให้เก็บไว้ในตู้แช่ -80 องศาเซลเซียสเหมือนพวก mRNA vaccine แต่ก็ไม่สะดวกในทางปฏิบัติ ดังนั้นปัจจุบันจึงพยายามพัฒนา ให้สามารถเก็บในรูป freeze-drying ซึ่งทำได้ไม่ง่ายเพราะกระบวนการในการทำให้ปลอดเชื้อก็จะทำให้ exosome เสียสภาพได้
2. การเก็บและแยก exosome ในปัจจุบันนี้ยังได้ผลผลิตที่น้อยเกินไป ทำให้ยากที่จะเอามาใช้เป็นอุตสาหกรรมในวงกว้างได้
3. exosome ที่แยกได้ยังไม่บริสุทธิ์เท่าที่ควรจะเป็นที่จะนำมาใช้จริง
4. ยังไม่สามารถทำ exosome ให้สามารถ จำเพาะต่อเซลล์เป้าหมายได้แม่นยำ 100%

ดังนั้นถ้าสามารถแก้ไขข้อจำกัดดังกล่าวข้างบนได้ มีโอกาสที่ exosome จะเป็น disruption ทางวิทยาศาสตร์การแพทย์ในอนาคตอันใกล้

เรียบเรียงโดย นพ.ชลธวัช สุวรรณปิยะศิริ
วว. (ตจวิทยา)
PhD (Immunology)

Reference :

1. Xing X, Han S, Li Z, Li Z. Emerging role of exosomes in craniofacial and dental applications. Theranostics. 2020 Jul 9;10(19):8648-8664.
2. Shi J, Teo KYW, Zhang S, Lai RC, Rosa V, Tong HJ. et al. Mesenchymal stromal cell exosomes enhance dental pulp cell functions and promote pulp-dentin regeneration. Biomaterials and Biosystems. 2023;11,100078.
3. Kalluri R, Lebleu VS. The biology, function, and biomedical applications of exosomes. Science. 2020 Feb 7;367:6478.