21/10/2025
😷 ไข้กาฬหลังแอ่น — โรคที่สามารถพรากชีวิตคนได้ในไม่กี่วัน [1]
เมื่อเดือนมิถุนายนที่ผ่านมา ในสหรัฐอเมริกา 📰 เกิดข่าวสะเทือนใจ
เด็กชายวัย 14 ปีที่มีสุขภาพแข็งแรงและเป็นนักกีฬาของโรงเรียน
ตื่นมาพร้อมอาการไข้และปวดหัวอย่างรุนแรง และเสียชีวิตในเวลาต่อมาเพียงไม่กี่วัน 💔[2]
สรุปสาเหตุคือ "โรคไข้กาฬหลังแอ่น" — โรคติดเชื้อรุนแรงที่หลายคนอาจไม่เคยได้ยินชื่อ แต่ร้ายแรงถึงขั้นพรากชีวิตคนไปอย่างรวดเร็ว [1]
อยากชวนมาทำความรู้จักโรคนี้แบบสรุปให้เข้าใจง่ายๆ 📝
⸻
1️⃣ โรคนี้คืออะไรและเกิดจากอะไร?
• ภาษาอังกฤษ: Meningococcal infection
• เกิดจากแบคทีเรียชื่อไนซีเรีย มีนิงไจทิดิส (𝘕𝘦𝘪𝘴𝘴𝘦𝘳𝘪𝘢 𝘮𝘦𝘯𝘪𝘯𝘨𝘪𝘵𝘪𝘥𝘪𝘴)
• เชื้อสามารถเข้าสู่กระแสเลือด ➡ meningococcemia (พบ ~35-40%)
• หรือเข้าสู่เยื่อหุ้มสมอง ➡ meningococcal meningitis (พบ ~50%)
• บางรายอาจติดเชื้อทั้งในกระแสเลือดและเยื่อหุ้มสมองพร้อมกัน [3,8]
• คำว่า "กาฬ" หมายถึงรอยดำหรือแดงที่ผุดตามร่างกาย [4,9]
• คำว่า “หลังแอ่น” มาจากเยื่อหุ้มสมองอักเสบ ทำให้คอแข็ง ชักเกร็ง และ "หลังแอ่น" นั่นเอง [5]
⸻
2️⃣ อาการของโรคเป็นยังไง?
• ระยะแรก (ชั่วโมงแรกๆ): เหมือนไข้หวัดทั่วไป ➡ มีไข้🤒 ปวดหัว 🤕 คลื่นไส้ เบื่ออาหาร [6]
• เมื่อเชื้อเข้าสู่กระแสเลือด: อาจทำให้เกิดการอักเสบทั่วร่างกาย เกิดการแข็งตัวของเลือดผิดปกติ ➡ จ้ำเลือดบนผิวหนัง 🩸 หรือเกิดลิ่มเลือดอุดตัน ปลายมือปลายเท้าขาดเลือดและเนื้อตายจนกลายเป็นสีดำ 🖤 [3]
• เมื่อเข้าสู่เยื่อหุ้มสมอง: ปวดหัวรุนแรง คอแข็ง ก้มไม่ได้ ตาสู้แสงไม่ได้ ชัก และซึมลง [6,7]
• ระยะสุดท้าย: ภาวะโคม่า ความดันตก และเสียชีวิต [3]
• ความเร็วของการดำเนินโรคแตกต่างกัน แต่บางรายอาจเสียชีวิตภายใน 24 ชั่วโมง ⏱ [1]
⸻
3️⃣ เจอในไทยหรือไม่?
• สายพันธุ์ B คือ สายพันธุ์ที่พบมากที่สุดในประเทศไทย [8]
• ยังพบในไทยอยู่เรื่อยๆ แม้ไม่บ่อย แต่รุนแรงสูงมาก ⚠[8]
• อัตราเสียชีวิตสูงถึง 15% (เด็กป่วยโรคนี้ 100 ราย เสียชีวิต 15 ราย) [8]
• ผู้รอดชีวิต 1 ใน 5 อาจพิการ เช่น สูญเสียแขน ขา หรือสมองได้รับผลกระทบ มีปัญหาด้านพัฒนาการและการเรียนรู้ [3,8]
⸻
4️⃣ ทำไมต้องรู้สายพันธุ์ของเชื้อ (Serogroups) ?
• เชื้อไข้กาฬหลังแอ่นมีหลายสายพันธุ์ ตัวอย่างเช่น A, B, C, W, X, Y [8]
• แต่ละพื้นที่ของโลกมีสายพันธุ์เด่นต่างกัน [8]
• 🌍 ยุโรป/อเมริกา ➡ พบสายพันธุ์ B, C, Y [10]
• 🌍 แอฟริกา ➡ พบสายพันธุ์ A [10]
• 🇹🇭 ประเทศไทย ➡ พบสายพันธุ์ B [8]
• การรู้ว่าสายพันธุ์ไหนระบาดในพื้นที่ที่เราอยู่หรือจะเดินทางไป จะช่วยให้แพทย์เลือกวัคซีนที่ป้องกันได้ตรงจุดที่สุด (เพราะวัคซีนแต่ละชนิดป้องกันได้ไม่ครบทุกสายพันธุ์)
⸻
5️⃣ ติดต่อกันอย่างไร? [7,9]
• ติดต่อจากคนสู่คน ผ่านละอองน้ำลาย 💧 และสารคัดหลั่งจากจมูก/ลำคอ
• การไอ จาม 🤧 หรือแม้แต่พูดใกล้ๆ กันก็เสี่ยง เพราะละอองขนาดเล็กอาจแพร่เข้าทางจมูกหรือปากได้
• การใช้ของร่วมกัน เช่น แก้วน้ำ ช้อนส้อม หลอดดูดน้ำ🥤 ก็เป็นช่องทางแพร่เชื้อ [7,9]
• เชื้อนี้ชอบอยู่ในโพรงจมูกและคอของคน แม้คนคนนั้นจะไม่มีอาการป่วยก็สามารถแพร่เชื้อได้ ➡ นี่คือเหตุผลที่บางเคส “ไม่รู้ติดมาจากใคร” [11]
• กลุ่มเสี่ยง คือ เด็กทารก ถึงน้อยกว่า 2 ปี มีความเสี่ยงสูงสุด และช่วงวัยทารก ถึง 5 ปี เป็นวัยที่พบจำนวนผู้ติดเชื้อมากที่สุด [8]
• นอกจากนี้ คนที่อยู่รวมกันในที่ปิด เช่น หอพัก ค่ายทหาร หรือห้องเรียนที่แออัด ก็ถือว่าเป็นกลุ่มเสี่ยง [12]
⸻
6️⃣ ป้องกันได้อย่างไร? [8,9]
1. เลี่ยงใกล้ชิดผู้ป่วย
2. หลีกเลี่ยงการพาเด็กไปที่คนเยอะๆ แออัด และที่ที่มีการระบาดของโรค
3. ไม่ใช้ของร่วมกับผู้อื่น
4. วัคซีนป้องกันไข้กาฬหลังแอ่น ช่วยลดความรุนแรงของโรค ซึ่งในประเทศไทยจะมีอยู่ทั้งหมด 2 ชนิด แต่ก็ควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับคำแนะนำ
💡 สรุปคือ ไข้กาฬหลังแอ่นรุนแรง มาเร็ว พรากชีวิตได้ แต่ป้องกันได้
แนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อขอรับข้อมูล เกี่ยวกับโรค การรักษา และการป้องกัน รวมถึงวัคซีน สำหรับคุณและครอบครัวนะครับ
#ไข้กาฬหลังแอ่น #โรคติดต่อร้ายแรงในเด็ก
NP-TH-MNU-SMP-250018 | 09/25
เอกสารอ้างอิง
1. Apicella, M. A., et al. (2025). Epidemiology of Neisseria meningitidis infection. UpToDate. Retrieved August 26, 2025, from https://www.uptodate.com/contents/epidemiology-of-neisseria-meningitidis-infection
2. The SUN. (2025, June 6). ‘DEEPLY MISSED’ Boy, 14, with ‘infectious smile’ dies just days after catching fast-moving illness – as doctors issue stark warning. Retrieved August 26, 2025, from https://www.thesun.co.uk/health/35426033/boy-dies-days-after-catching-meningococcemia-infectious-smile/
3. American Academy of Pediatrics. (2021). Red Book (32nd ed., pp. 519-532.)
4. สำนักงานราชบัณฑิตยสภา. (ม.ป.ป). พจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน. สืบค้นเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม, 2025, จาก https://dictionary.orst.go.th/
5. ผศ.ดร. ยงค์ รงค์รุ่งเรือง. (2017, สิงหาคม 21). โรคไข้กาฬหลังแอ่น. สืบค้นเมื่อวันที่ 27 สิงหาคม, 2025, จาก https://www.si.mahidol.ac.th/th/healthdetail.asp?aid=703
6. Thompson, M., et al. (2006). Lancet, 367, 397-403.
7. Mbaeyi et al., (2021). CDC Pink Book. Retrieved August 26, 2025, from https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-14-meningococcal-disease.html
8. PIDST. (2025). Recommendations for meningococcal vaccination in Thai children and adolescents. Retrieved Jul 4, 2025, from https://pidst.or.th/A1527.html
9. Department of Disease Control. (2022). Annual epidemiological surveillance report 2022 (pp. 23-25.)
10. Memish, Z.A., et al. (2010). Journal of infection and public health, 3, 143-151.
11. Pace, D., et al. (2012). Vaccine, 30S, B3-9.
12. CDC. (2020). MMWR recommendation and reports, 69(9), 1-44.
