28/08/2021
Airborne transmission of respiratory viruses
(จอยนิวส์ - แปล)
•••••••••••••••••••••••••••••••••
■ ปัจจุบันจากหลักฐานต่างๆ บ่งชี้ว่า ไวรัสก่อโควิดแพร่โดย airborne มากกว่า droplets และ fomite transmission (fomite คือ เชื้อหล่นบนผิวสัมผัส แล้วเราเอามือไปจับอีกที)
■ คำจำกัดความ aerosol ต้องมีขนาด < 100 ไมครอน แต่ส่วนมากมีขนาด < 5 micron และมัก < 1 ไมครอน
■ ปริมาณไวรัสจะพบในอนุภาคขนาดเล็ก (< 5 ไมครอน) มากกว่าในอนุภาคขนาดใหญ่ สำหรับ SARS-CoV-2 เป็น RNA virus มักพบในอนุภาคขนาด 0.25 - 4 ไมครอน
■ ขนาดของ aerosol ขึ้นกับแหล่งกำเนิดในร่างกาย (alveolar, bronchiolar, bronchial, laryngeal, and oral aerosols) ยิ่งลึก ยิ่งทำให้ aerosol มีขนาดเล็ก เช่น ถ้าออกมาจากถุงลมในปอดจะเล็กกว่าที่ออกจากหลอดลมหรือลำคอ)
● การหายใจออกปกติ (เกิด bronchiolar aerosol) ผลิต aerosol ประมาณ 7200 อนุภาคต่อลมหายใจออก 1 ลิตร
● การพูด เกิด laryngeal aerosol
● การพูดปกติ ทำให้เกิด aerosol มากกว่า droplets 100-1000 เท่า
● การพูดแค่ 1 นาที จะเกิด 1,000 aerosols
● การตะโกนและร้องเพลง จะเพิ่มความเร็วและปริมาณของ aerosol
● การไอทำให้เกิด aerosol ปริมาณมากกว่าก็จริง แต่ในเวลาสั้นๆ
ดังนั้น การหายใจตามปกติ การพูดและร้องเพลงจะสร้าง virus-laden aerosols มากกว่าการไอนานๆ ครั้ง
• เด็กสร้าง aerosol ได้น้อยกว่าผู้ใหญ่ เพราะปอดยังสร้างไม่เต็มที่ จำนวนถุงลมน้อยกว่าผู้ใหญ่
•• เวลาที่อนุภาคลอยในอากาศก่อนจะตกถึงพื้น ขึ้นกับขนาดของ aerosol
● 100 ไมครอนลอยอยู่ได้นาน 5 วิ
● 5 ไมครอนลอยอยู่ได้นาน 33 นาที
● 1 ไมครอนอยู่ได้นาน 12 ชั่วโมง
● สำหรับ droplets (ขนาดใหญ่กว่า 100 ไมครอน) อยู่ได้ไกลไม่เกิน 1 เมตร โดยมาก < 0.2 เมตร หล่นพื้นใน 5 วิ (จากความสูง 1.5 ม.)
● การศึกษาพบว่า half-life ของ SARS-CoV-2 ประมาณ 1-3 ชั่วโมง
•• ในตอนแรก ไวรัสจะไปอยู่ส่วนไหนในระบบทางเดินหายใจ ขึ้นกับขนาดของ aerosol
• ขนาด > 5 ไมครอน มักอยู่ในโพรงจมูก
• ถ้าเล็กกว่านั้น จะลงลึกในปอดและถุงลม
∆ ปัจจัยแวดล้อมที่เอื้อต่อการแพร่กระจาย
- อุณหภูมิ ในลำคอเย็นกว่าในปอด ไวรัสชอบ
- ความชื้นสัมพัทธ์ ไวรัสชอบอากาศแห้ง > ชื้น อากาศแห้ง ขนาด aerosol จะยิ่งเล็ก
- UV
*** ventilation and airflow ***
เรื่องนี้สำคัญมากในการแพร่กระจายของไวรัส
- outdoor ปลอดภัยกว่า indoor แน่นอน
- distancing ไม่ช่วย ถ้า ventilation ไม่ดี
- การเพิ่ม ventilation/airflow ช่วยลดการติดเชื้อ อาจต้อง monitor CO2, ใช้ HEPA filter
** การป้องกัน **
● ใส่ mask อย่างถูกวิธี ให้ฟิตพอดี ไม่มีลมรั่ว ป้องกันได้มาก
● ลดความแออัด
● การระบายอากาศในอาคาร
- monitor CO2 ให้อยู่ต่ำกว่า 700-800 ppm
- ติดตั้งเครื่องกรอง HEPA, HVAC
- การติดตั้งแผงพลาสติก อาจจทำให้แย่กว่าเดิม เพราะขัดขวาง airflow
*** ย้ำอีกที -ปัจจัยร่วมที่พบการเกิด superspreading event ได้แก่
indoor, ความแออัด, exposure time > 1 hour, poor ventilation, การเปล่งเสียงตะโกน/ร้องเพลง, และ การไม่ใส่มาส์กหรือใส่ไม่ถูกวิธี
The COVID-19 pandemic has highlighted controversies and unknowns about how respiratory pathogens spread between hosts. Traditionally, it was thought that respiratory pathogens spread between people through large droplets produced in coughs and through contact with contaminated surfaces (fomites). Ho...
