03/01/2026
🩸🚨สรุปแนวทางการประเมินผู้ป่วยอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ทีมพยาบาลและบุคลากรหน้างานนำไปใช้ได้อย่างแม่นยำและรวดเร็ว ครับผม
❤️🩹หัวใจสำคัญของการดูแลผู้ป่วยฉุกเฉินคือ "หาภาวะที่ฆ่าคนไข้ให้เจอและแก้ไขทันที"
โดยเราจะใช้หลักการ Primary และ Secondary Survey ที่พูดกันอยู่ตลอดครับ
❓️แล้วเริ่มตั้งแต่พบคนไข้0-15นาทีแรก ทำอะไรบ้าง
เป็นความรู้สำหรับ นักศึกษา. และผู้ปฏิบัติงานใหม่ใน ER
ผมขอขยายความแนวทางการปฏิบัติใน "15 นาทีแรก (The First 15 Minutes)" หลังจากที่ผู้ป่วยผ่านการคัดแยก (Triage) มาแล้ว ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่วิกฤตที่สุด. ในการวางทิศทางการรักษาครับ
ในทางเวชศาสตร์ฉุกเฉิน เราจะเน้นการจัดการที่รวดเร็วและเป็นระบบ โดยมีเป้าหมายหลักคือ
"Stabilization" หรือการทำให้ผู้ป่วยพ้นขีดอันตรายเบื้องต้น ดังนี้ครับ:
🕒 การจัดการใน 15 นาทีแรก (The First 15 Minutes)
เมื่อผู้ป่วย (โดยเฉพาะกลุ่มสีแดง หรือ Emergency) มาถึงจุดดูแลรักษา ทีมพยาบาลและแพทย์ต้องปฏิบัติงานสอดประสานกันดังนี้:
🩸
1. Quick Re-assessment (0-2 นาทีแรก)
ยืนยันระดับความรุนแรง: ทบทวนอีกครั้งว่าผู้ป่วยตรงตามผล Triage หรือไม่ (เช่น ผู้ป่วยหัวใจหยุดเต้น ต้องเริ่ม CPR ทันทีโดยไม่ต้องประเมินซ้ำ)
Safety Check: สวมอุปกรณ์ป้องกัน (PPE) และตรวจสอบความปลอดภัยของสถานที่
🩸
2. Immediate Life-Saving Interventions (2-10 นาที)
นี่คือช่วงที่ต้องทำ Primary Survey (A-B-C-D-E) ที่เราคุยกันไปก่อนหน้าให้เสร็จสิ้น พร้อมทำหัตถการช่วยชีวิตเบื้องต้น:
Oxygenation: ให้ออกซิเจนตามความเหมาะสม (Cannula/Mask/Ambu bag)
Circulatory Access: เปิดเส้นเลือด (IV Access) อย่างน้อย 1-2 เส้น พร้อมเก็บเลือดส่งตรวจ (Lab)
Monitoring: ติด Monitor สัญญาณชีพ, EKG 12 leads (กรณีเจ็บหน้าอก), และวัดระดับน้ำตาลปลายนิ้ว (DTX) ทันทีในรายที่ซึม
🩸
3. Focused History & Diagnostic Integration (10-15 นาที)
ประวัติ SAMPLE: ซักประวัติสำคัญจากผู้ป่วยหรือญาติ (โรคประจำตัว, ยาที่กิน, ประวัติแพ้)
Bedside Investigation: ทำ Point-of-Care Testing เช่น POCUS (Point-of-Care Ultrasound) หรือการอ่านผล EKG เบื้องต้น เพื่อหาความผิดปกติที่ต้องรีบแก้ไข เช่น ภาวะน้ำ หรือ เลือดในช่องท้อง หรือภาวะหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน (STEMI)
🩸
เรามาดูรายละเอียดสักเล็กน้อยครับ. ค่อยเพิ่มเนื้อหา. และรายละเอียดขึ้นเรื่อยๆด้วยกันน่ะครับ
(สำหรับนักศึกษา และพยาบาล Paramedic EMT)
อ่ะเริ่มเลอ
1. Primary Survey: การประเมินเบื้องต้น (Life-Saving)
เป้าหมายคือการประเมินและรักษาภาวะคุกคามต่อชีวิตตามลำดับ A-B-C-D-E หากพบความผิดปกติในหัวข้อใด ต้องแก้ไขทันที (Treat as you go) ก่อนจะไปหัวข้อถัดไป
👄A: Airway & C-spine Protection
ประเมินว่าทางเดินหายใจโล่งไหม? พูดโต้ตอบได้ปกติหรือไม่?
หากมีการบาดเจ็บ (Trauma) ต้องระวังเรื่องกระดูกต้นคอ (C-spine stabilization)
🫁B: Breathing & Ventilation
ดูอัตราการหายใจ (RR), ความอิ่มตัวของออกซิเจน (SpO2), ฟังเสียงปอด
จัดการภาวะวิกฤต เช่น Tension Pneumothorax หรือ Massive Hemothorax
🩸C: Circulation & Hemorrhage Control
ประเมินสัญญาณชีพ (Vital Signs), ความดันโลหิต (BP), ชีพจร (Pulse)
ห้ามเลือดที่มองเห็นได้ชัดเจน เปิดเส้นให้สารน้ำ (IV access)
🧠D: Disability (Neurological Status)
ประเมินระดับความรู้สึกตัวด้วย GCS หรือ AVPU
ตรวจดูรูม่านตา (Pupils) และความแข็งแรงของแขนขา
👍E: Exposure & Environment
ถอดเสื้อผ้าตรวจให้ทั่วร่างกาย (ห้ามพลาดบาดแผลที่หลัง)
สำคัญ: ป้องกันภาวะตัวเย็นเกิน (Hypothermia) เสมอ
🚨
2. Secondary Survey: การประเมินอย่างละเอียด
ทำเมื่อผู้ป่วยมีสัญญาณชีพคงที่ (Stable) แล้วเท่านั้น เพื่อหาความผิดปกติอื่นๆ ที่ไม่เป็นอันตรายถึงชีวิตในทันที
ประวัติ SAMPLE:
S (Signs/Symptoms): อาการและอาการแสดง
A (Allergies): ประวัติแพ้ยา/อาหาร
M (Medications): ยาที่กินประจำ
P (Past medical history): โรคประจำตัว
L (Last meal): อาหารมื้อสุดท้าย (สำคัญกรณีต้องผ่าตัด)
E (Events): เหตุการณ์ที่นำมาสู่การเจ็บป่วย
Physical Exam (Head-to-Toe): ตรวจร่างกายอย่างละเอียดตั้งแต่ศีรษะจรดปลายเท้า
Investigations: ส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ (Lab) และภาพถ่ายทางรังสี (X-ray, CT) ตามความเหมาะสม
🔄
3. Post-Assessment & Re-evaluation (Monitoring)
การประเมินผู้ป่วยฉุกเฉินไม่ใช่การทำครั้งเดียวจบ ครับ รึปล่อย. ตังแต่คนไข้มา จน จะ Admit 3ชั่วโมง ประเมินซ้ำอยู่รอบเดียวแต่ต้อง Re-evaluate ซ้ำเป็นระยะ
ประเมินซ้ำ (Re-assessment): ทุกครั้งที่มีการเปลี่ยนเวร หรือหลังให้ยา/หัตถการ
Clinical Deterioration: เฝ้าระวังอาการที่แย่ลง (Early Warning Signs)
Disposition: ตัดสินใจว่าจะรับไว้ในโรงพยาบาล (Admit), ส่งต่อ (Refer), หรือให้กลับบ้านได้
Note จากแพทย์ เพื่อรายงานแพทย์ : ในสถานการณ์ฉุกเฉิน การทำงานเป็นทีมและการสื่อสารที่ชัดเจน (SBAR) หรือ บางที่ใช้(ISBAR) เป็นสิ่งสำคัญมาก หากพบอาการผิดปกติในขั้นตอน Primary Survey ให้รีบแจ้งแพทย์ทันทีครับผม
🎯หวังว่าสรุปชุดนี้จะเป็นประโยชน์ต่อการทำงานในปีนี้ครับ
เป็นบทความเพื่อการเรียนรู้และเป็นแนวทางเท่านั้น
โปรดปรึกษา ผู้เชี่ยวชาญระหว่างการปฏิบัติงาน
เนื่องจากเนื้อหาและรายละเอียดเยอะมากครับบทความนี้ขอสรุปสั้นๆเท่านี้ก่อนครับ
#พยาบาลการบันเทิง