16/09/2025
Episode 288 กลุ่มอาการปวดสลักเพชรในปี 2025
ในการเปลี่ยนแปลงของโลกยุค 2025 ที่รวดเร็ว ทุก ๆ วินาที จะมีงานวิจัยเผยแพร่ทั่วโลกนับร้อยนับพัน องค์ความรู้เกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่งที่เราเคยเข้าใจในวันก่อน วันนี้อาจทำให้เราต้องตกใจ
เพราะการพัฒนาเปลี่ยนแปลงนั้นเกิดขึ้นแทบทุกวัน
เหมือนเรื่อง กลุ่มอาการปวดสลักเพชร หรือ Piriformis syndrome เชื่อว่า ท่านจะนึกถึงกล้ามเนื้อมัดเล็ก ๆ ที่ก้นชื่อว่า piriformis เกิดการหนาตัวหรือหดตัวออกแรงมาก และกดเบียดเส้นประสาท Sciatic ทำให้มีอาการปวดแบบ Sciatica pain
แต่ในปี 2025 นี้ แนวคิดเกี่ยวกับ Sciatica pain ว่าเกิดจาก Piriformis เท่านั้น ได้เปลี่ยนไปแล้ว
จากการเผยแพร่ผลงานวรรณกรรมทางการแพทย์ ในวารสาร Skeletal Radiology ปี 2015 โดย Martin HD, Shear SA, Johnson JC และคณะ พบว่าการกดอัดเส้นประสาท Sciatic บริเวณ deep gluteal space นั้นมีสาเหตุได้มากมาย
คงอยากทราบกันแล้วใช่ไหมคะ
ว่า Deep Gluteal Syndrome หรือ DGS กับ Piriformis syndrome เหมือนหรือว่าต่างกันในแง่ใด
DGS ตามคำจำกัดความทางการแพทย์ คือ ภาวะอะไรก็ได้ที่เกิดการกดเบียดหรือระคายเคืองต่อเส้นประสาท Sciatic ในบริเวณช่องว่างในก้นส่วนลึก และย้ำว่า
ต้องไม่ใช่อาการปวดที่เกิดจากหมอนรองกระดูกสันหลัง
ส่วน Piriformis syndrome คือกลุ่มอาการที่กล้ามเนื้อ Piriformis เกิดการกดเบียดหรือระคายต่อเส้นประสาท Sciatic
จากตรงนี้ เราคงเห็นตรงกันว่า Piriformis syndrome เป็น subset ของ DGS ค่ะ
อะไรคือสิ่งที่เหมือน บริเวณที่เจ็บค่ะ ผู้ป่วยจะเจ็บบั้นท้ายหรือก้น บางทีร้าวไปด้านหลังขา แทบจะแยกไม่ออกเลยจาก Sciatica pain แต่ piriformis มีจุดให้สังเกตคือ อาการปวดจะมากขึ้นในท่านั่งนาน ๆ ส่วน DGS อาจปวดในทุกท่า
กล้ามเนื้อที่ทำให้ปวดบั้นท้ายและก้นส่วนลึก หลัก ๆ ได้แก่ กล้ามเนื้อ Piriformis กล้ามเนื้อ Gemelli กล่ามเนื้อ Quadratus femoris รวมถึง Gluteus maximus ก็ได้ค่ะ เหมือนเรามองเห็นภาพเลยว่า
แรงกดต่อเส้นประสาท Sciatic ถ้าตรง ๆ คือ piriformis แต่ถ้าแรงกดนั้นส่งผ่านมาจากมัดอื่น ๆ ของก้น ก็ตามที่บอกเลยค่ะ
ยังไม่พอนะคะ หากเกิดปัญหาเกี่ยวกับพังผืดของก้น ปัญหากับหลอดเลือดแดง inferior gluteal หรือการหนาตัวของจุดเกาะต้นกล้ามเนื้อ Hamstrings หรือที่เรียกว่า Ischial tunnel syndrome ก็ปวดก้นได้เช่นกัน
ในปี 2025 นักวิชาการทางการแพทย์ ได้ grouping กลไกการกดเบียด เส้นประสาท Sciatic ไว้ 3 กลไก
1.การเกิดภาวะกล้ามเนื้อเกร็งหรือโต (hypertrophy) แล้วกดเส้นประสาทโดยตรง
2. จากกรรมที่ทำกันมา แล้วเกิดมามี variation ทำให้เส้นประสาท Sciatic นั้นดันทะลุผ่าน piriformis แทนที่จะลอดใต้อย่างคนทั่วไป หรือเส้นประสาทลอดใต้ obturator internus ก็ได้
3.Fibrotic bands หรือ adhesion มักเกิดจากการได้รับบาดเจ็บบริเวณก้นหรือเกิดการอักเสบ อาการบวมหรือการสร้างพังผืดหนาตัวผิดปกติ ก็สามารถระคายเคืองต่อเส้นประสาท Sciatic ได้ค่ะ
สรุป ทุกกรณีของ Piriformis Syndrome จัดอยู่ใน DGS
แต่ไม่ใช่ทุก DGS จะเป็น Piriformis Syndrome.
เมื่อเป็นเช่นนี้ หากเราพบว่าใครมาพบเราด้วยอาการปวดก้นหรือบั้นท้าย แล้วมีอาการปวดแบบ Sciatic pain เราควรมีประวัติทางการแพทย์นำมาหรือใช้ทักษะในการตรวจแยกให้ได้ก่อนว่า
ทุกข์ มีเหตุจากสิ่งใด
การแก้ไขปัญหาจะได้ตรงและไม่ทำให้ผู้ป่วยเกิดอาการปวดเรื้อรังนะคะ
ด้วยความเคารพเสมอจากใจ
วีเรศวร
14 กันยายน 68
บรรณานุกรม
1. Park JW, Yoon SH, Lee SE, Kim YC, Jeong SW, Jeong YG. Deep gluteal syndrome as a cause of posterior hip pain and sciatica like pain. Bone Joint J. 2020;102 B(5):605 12.
2. Carro LP, Martin HD, Kivlan BR, Kido D, Busam ML. Deep gluteal space problems: piriformis syndrome, gemelli obturator internus syndrome, ischiofemoral impingement and others. Clin Anat. 2016;29(7):899 910.
3. Hopayian K, Heathcote L. Deep gluteal syndrome: an overlooked cause of sciatica. J Pain Res. 2019;12:1755 66.
4. Hu YWE, Myer GD, Ford KR, Hewett TE. Deep Gluteal Syndrome: A Pain in the Buttock. Curr Sports Med Rep. 2021;20(6):279 85.
5. Kizaki K, Uchida S, Shanmugaraj A, Aquino CC, Duong A, Simunovic N, et al. Deep gluteal syndrome is defined as a non discogenic sciatic nerve disorder with entrapment in the deep gluteal space: a systematic review. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc. 2020;28(4):1115 23.
6. Sun G, Ma J, Li G, Zhao L, Yang L, Liu Y, et al. Arthroscopic treatment of deep gluteal syndrome and the efficacy of high frequency ultrasound in perioperative period. BMC Musculoskelet Disord. 2023;24(1):497.
