Uzman Dr İsmail Yasir Kırtıl

08/12/2025

Son yıllarda sitikolin ve fosfatidilserin gibi takviyeler; “dikkati artırır”, “odak güçlendirir”, “sınav döneminde çok işe yarar” gibi söylemlerle popüler hâle gelmiştir. Ancak çocuk ve ergenlerde bu maddelerin etkileri konusunda bilimsel kanıtlar sınırlıdır.

🧠 1. Bu ürünler ilaç değildir ve tedavinin yerine geçmez.

Sitikolin ve fosfatidilserin, beynin işleyişiyle ilgili bazı süreçleri desteklediği düşünülen takviyelerdir.
Ancak DEHB, dikkat sorunları, öğrenme güçlüğü veya okul başarısı üzerinde belirgin ve güçlü etkiler gösterdiğini kanıtlayan geniş, sağlam bilimsel çalışmalar bulunmamaktadır.

🔬 2. Etkileri kişiden kişiye değişir ve genellikle sınırlıdır.

Bazı çocuklarda hafif bir iyilik hali görülebilirken, çoğu çocukta klinik olarak anlamlı bir değişim gözlenmeyebilir.
Bu nedenle, bu ürünlerden “mucizevi bir odak artışı” beklemek gerçekçi değildir.

🛡️ 3. “Doğal” olması, her çocuğa uygun olduğu anlamına gelmez.

Takviyelerin uzun dönem çocuk güvenliği konusunda bilgiler sınırlıdır.
Her çocuğun gelişimi, biyolojisi ve ihtiyaçları farklıdır; bir takviye başka biri için güvenli veya etkili görünse bile sizin çocuğunuza uygun olmayabilir.
🎯 4. Dikkat sorunlarında temel yaklaşım biyolojik olduğu kadar davranışsal ve çevreseldir.

Çocukların dikkat becerileri;
• uyku düzeni
• ekran maruziyeti
• ders çalışma alışkanlıkları
• duygusal yükler
• aile tutarlılığı
• okul ortamı
gibi birçok faktörden etkilenir.

Takviyeler, bu temel ihtiyaçların yerine geçemez.

💊 5. Eğer çocuğunuzda DEHB veya dikkat güçlüğü şüphesi varsa, en doğru yol uzman değerlendirmesidir.

Kanıta dayalı tedaviler (ilaç + psikososyal müdahaleler) hâlen etkililiği en güçlü yöntemlerdir.
Takviyeler, doktor uygun görürse destekleyici olarak düşünülebilir; fakat kendi başına bir tedavi değildir.

11/11/2025

Bir çocuk ve ergen psikiyatristi olarak artık açıkça söylemek zorundayım:
Son yıllarda hızla artan bir risk var — hayata dokunmadan büyüyen, güçlük toleransı düşük, gerçek yaşam deneyimleriyle karşılaşmadan yetişen çocuklar.

Sanal dünyanın konforu, çocukların duygu dayanıklılığını, problem çözme becerilerini ve gerçek hayatla temasını gölgeliyor.
Bu sadece bir uyarı değil; toplumsal ölçekte bir farkındalık ve ebeveynlik seferberliği ihtiyacıdır.

Çocuklarımız erken yaştan itibaren gerçek dünyayı deneyimlemeli:
• Zorlukla karşılaşmalı,
• Sorumluluk almalı,
• Duygularını düzenlemeyi öğrenmeli,
• Emek vererek başarmanın ne olduğunu tatmalı.

Aksi halde sanal rahatlık alanında büyüyen bir nesil, gerçek dünyanın ağırlığını taşımakta zorlanacaktır.

Tüm ebeveynleri; yapay/sanal hayat–gerçek hayat dengesini kurmak konusunda kararlı, tutarlı ve erken davranmaya çağırıyorum.

Bu konu artık sadece önemli değil — hayati.

—
Uzm. Dr. İsmail Yasir Kırtıl
Çocuk ve Ergen Psikiyatristi

22/10/2025

Çocuk ve ergen ruh sağlığında yaşadığımız en yaygın durum, ailelerin başvuru yolculuğuna psikologdan başlamasıdır. Psikolojik danışmanlık elbette çok kıymetlidir; ancak bazı durumlarda altta yatan biyolojik/nörogelişimsel etmenler olduğu için yalnızca terapiyle ilerleme sınırlı kalır.
Bu da “çocuğumuz iyileşmiyor” duygusunu doğurabilir.

Çocuk ve ergenlerde;
• Dikkat eksikliği – hiperaktivite
• anksiyete bozuklukları
• okul reddi
• öfke kontrol sorunları
• obsesif kompulsif belirtiler
• otizm spektrum özellikleri
çoğu zaman nörobiyolojik temellidir ve önce çocuk psikiyatristi tarafından değerlendirilmesi gerekir.

💬 Doğru sıralama şöyledir:

1️⃣ Psikiyatrik değerlendirme
2️⃣ Gerekirse ilaç/psikoeğitim/okul iş birliği planı
3️⃣ Doğru hedefli terapi

Yani terapi, psikiyatrik değerlendirmenin alternatifi değil; tamamlayıcısıdır.

Çocuk psikiyatristi görmeden terapiye başlamak;
• Tanıyı geciktirebilir
• Çocuğun özdeğerini “yeterince çabalayamıyorum” hissiyle zedeleyebilir,
• Aileyi “biz bir şeyleri yanlış yapıyoruz” çaresizliğine itebilir,
• Okul uyumunu uzatabilir.

Bu nedenle ψ (psikolog) → ψy (psikiyatri) değil,
ψy (psikiyatri) → ψ (psikolog) sıralaması daha sağlıklı ve bilimsel temellidir.

18/09/2025

DEHB Sadece Çocukluk Çağına Ait Değil

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) genellikle çocuklukta tanı alır, ancak erişkinlikte de devam edebilir.

🧠 Beynin fren sistemi:
Normalde beynimizde ön bölge (prefrontal korteks), davranışa başlamadan önce “Dur – düşün – sonra yap” komutunu verir. Bu tıpkı arabada frene basmak gibidir.
DEHB’de ise bu fren sistemi gerektiği gibi çalışmaz.

👉 Sonuç:
• Çocuklarda: yerinde duramama, ödev yapamama, düşünmeden hareket etme
• Erişkinlerde: işleri erteleme, organize olamama, sabırsızlık, acele kararlar, ilişkilerde zorluklar

❌ Yanlış inanış: “Çocuk büyüyünce geçer.”
✅ Doğru bakış: DEHB, beynin fren sisteminin farklı çalışmasıdır ve erişkinlikte de devam edebilir.
Uygun tedavi ve destekle hem çocuklar hem yetişkinler hayatlarını daha sağlıklı sürdürebilir.

📌
Uzm. Dr. İsmail Yasir Kırtıl
Çocuk ve Ergen Psikiyatrisi Uzmanı

07/09/2025

Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB), yalnızca “dikkatsizlik” olarak düşünülmemelidir. Aslında sorun, dikkat eksikliğinden çok dikkatin keyif ve motivasyona bağlı olmasıdır.
• Çocuk, ilgisini çeken ve keyif aldığı etkinliklere uzun süre odaklanabilir.
• Ancak sıkıcı, tekrarlı veya ödül sağlamayan görevlerde öteleme, bahane üretme, erteleme ve dikkati sürdürememe ortaya çıkar.
Bu, çocuğun tembel ya da isteksiz olduğu anlamına gelmez; beynin ödül-motivasyon sisteminin farklı çalışmasıyla ilgilidir.
Erken dönemde fark edilip doğru tedavi ve destek sağlandığında, akademik, sosyal ve duygusal alanlarda olumlu gelişmeler gözlenir.

01/09/2025

Okul dönemi sadece akademik değil, duygusal bir başlangıçtır. Çocuğunuzun uyum sürecinde destek olmanız, hem öğrenme motivasyonunu hem de ruh sağlığını güçlendirir.

✅ Rutin oluşturun: Düzenli uyku ve beslenme, çocuğun enerjisini ve dikkatini artırır.
✅ Duygulara alan açın: “Heyecanlı mısın, kaygılı mısın?” gibi sorularla duygularını paylaşmasına fırsat verin.
✅ Kendi kaygınızı yönetmeye çalışın: Çocuklar, ebeveynin ruh halini çok hızlı hisseder.
✅ Başarıdan çok çabayı takdir edin: Notlardan önce emeğini ve gayretini övmek özgüveni artırır.
✅ Destek olun, ama aşırıya kaçmayın: Çocuğun kendi sorumluluğunu almasına izin verin, bu onun gelişimi için değerlidir.
✅ Sosyal bağları güçlendirin: Arkadaşlık ilişkileri, okul uyumunun en önemli parçalarındandır.

Unutmayın, okul hayatı sadece derslerden ibaret değildir; çocuğunuzun ruh sağlığı da en az akademik başarısı kadar önemlidir.

14/08/2025

Sevgili anne babalar,
Ebeveynlik, yalnızca çocuğumuzu anlamak değil; kendi iç dünyamızı da keşfetme ve dönüştürme yolculuğudur.
Çocuklarımızla yaşadığımız her etkileşim, bize aslında kendimizle ilgili bir şeyler fısıldar. Sabır, öfke, beklenti, korku… Hepsi bizimle ilgilidir ve fark ettiğimizde değişim başlar.

Unutmayalım; çocuklarımızın üzüntüleri, şaşkınlıkları, hayal kırıklıkları onların duygusal gelişim yolculuğunun bir parçasıdır. Ebeveyn olarak görevimiz, bu duyguları yok etmek değil; onların yanında durmak, duygularına alan açmak ve güvenli bir şekilde ifade etmelerine destek olmaktır.

Çocuğun duygusunu kendi üzerimize almak yerine, ona eşlik etmek… İşte sağlıklı ebeveynliğin temeli budur.

Uzm. Dr. İsmail Yasir Kırtıl
Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı

19/03/2025

Aydın Rehberlik Araştırma Merkezi’nin nazik davetleriyle gerçektirmiş olduğumuz psikolojik danışman ve rehberlik öğretmenlerine yönelik Dikkat eksikliği ve Hiperaktivite bozukluğu ile özgül öğrenme bozuklukları söyleşisi gerçekleştirdik. Son derece keyifli bir sohbet oldu. Davetleri ve nazik karşılamaları için kendilerine teşekkür ederim. ☺️

17/05/2022

Başak kolejinde anne babalarda sınav kaygısı konuştuk. Nazik davetleri için Başak kolejine ve Her zaman desteğiyle yanımda olan eşime teşekkür ederim 🙏 🍀

07/10/2021

13/08/2021

İçinden geçtiğimiz pandemi dönemi maalesef birçok kısıtlamanın hayatımıza girmesine neden olmuş ve hemen hepimizi ruhsal, fiziksel ve sosyal yönden et...

09/06/2021

Aydın'da Çocuk ve Ergen Psikiyatri Uzmanı Dr. İsmail Yasir Kırtıl, boşanan çiftlerin çocuklara yaşanan durumu gerçekçi bir şekilde anlatması...