06/02/2024
ÇOCUKLARDA SOĞUK ALGINLIĞI
Çocuklarda soğuk algınlığının yönetimi ve önlenmesinin ele alındığı bu çalışma 1.basamak aile hekimlerine katkı sunmak ve güncel bilgileri sizlerle paylaşmak için çevrilmiştir. Makalenin içeriği soğuk algınlığında bakıcı eğitimi, semptomatik tedavi, kalıcı semptomlar ve kanıtlanmış tedaviler hakkında bilgi ve araştırmalardan oluşmaktadır.
Makale Diane E. PAPPAS tarafından 2023 yılında çocuklarda soğuk algınlığı yönetimi ve önlemesinin ele alınması amacıyla yazılmıştır. Bu makalede çocuklarda ve yetişkinlerde soğuk algınlığı epidemiyolojisi, klinik özellikleri ve tanısı ayrı ayrı ele alınmış ve değerlendirilmiştir.
GİRİŞ
Soğuk algınlığı, değişken derecelerde hapşırma, burun tıkanıklığı ve akıntısı, boğaz ağrısı, öksürük, düşük dereceli ateş, baş ağrısı ve halsizlik ile karakterize, üst solunum yollarının akut, kendi kendini sınırlayan viral bir enfeksiyonudur.
Burada çocuklarda soğuk algınlığının yönetimi ve önlenmesi ele alınacaktır. Çocuklarda soğuk algınlığı ve yetişkinlerde soğuk algınlığının epidemiyolojisi, klinik özellikleri ve tanısı ayrı ayrı ele alınmaktadır.
BAKICI EĞİTİMİ
Soğuk algınlığı genellikle rinovirüslerin neden olduğu hafif ve kendi kendini sınırlayan viral bir hastalıktır. Bakıcı eğitimi yönetimin temel dayanağıdır ve Amerikan Pediatri Akademisi, Birleşik Krallık Ulusal Sağlık ve Bakım Mükemmelliği Enstitüsü ve çocuklarda öksürüğün değerlendirilmesi ve yönetimi için İngiliz Toraks Derneği kılavuzları tarafından önerilmektedir.
İnfluenza virüsü haricinde soğuk algınlığına neden olan virüsler için antiviral tedavi mevcut değildir. İnfluenzanın klinik özellikler ve antiviral ajanlarla influenza tedavisi ayrıca tartışılmaktadır.
Beklenen hastalık seyri - Bebeklerde ve küçük çocuklarda soğuk algınlığı semptomları genellikle hastalığın 2 ila 3. gününde zirve yapar ve ardından 10 ila 14 gün içinde kademeli olarak iyileşir.
Öksürük çocukların küçük bir kısmında devam edebilir ancak üç ila dört hafta içinde düzenli olarak düzelmelidir. Daha büyük çocuklarda ve ergenlerde semptomlar genellikle beş ila yedi gün içinde düzelir (altta yatan akciğer hastalığı olanlarda veya sigara içenlerde daha uzun süre).
Yeniden değerlendirme endikasyonları - Semptomlar kötüleşirse (örneğin, nefes almada veya yutkunmada zorluk, yüksek ateş) veya beklenen süreyi aşarsa yeniden değerlendirme gerekebilir.
Kötüleşen veya inatçı semptomlar (örn. inatçı öksürük) komplikasyonların geliştiğini veya soğuk algınlığı dışında bir tanının (örn. akut bakteriyel sinüzit, pnömoni, boğmaca) düşünülmesi gerektiğini gösterebilir.
Destekleyici bakım - Soğuk algınlığı olan çocuklar için ilk basamak tedavi olarak genellikle aşağıdaki müdahalelerden birini veya bir kombinasyonunu öneriyoruz. Bu müdahalelerin çoğu randomize çalışmalarda incelenmemiş olsa da, nispeten ucuzdur ve zararlı olma olasılığı düşüktü.
● Yeterli hidrasyonun sürdürülmesi - Yeterli hidrasyonun sürdürülmesi, sekresyonların incelmesine ve solunum mukozasının yatıştırılmasına yardımcı olabilir.
● Ilık sıvıların yutulması - Ilık sıvıların (örneğin çay, tavuk çorbası) yutulması solunum mukozası üzerinde yatıştırıcı bir etkiye sahip olabilir, nazal mukus akışını artırabilir ve solunum sekresyonlarını gevşeterek çıkarılmasını kolaylaştırabilir. Isıtılmış sıvılar bebeğin veya çocuğun yaşına uygun olmalıdır.
● Topikal salin- Topikal salin faydalı olabilir, ucuzdur ve zararlı olması veya iyileşmeyi engellemesi olası değildir. Burun boşluğuna serum fizyolojik uygulanması, rahatsız edici burun salgılarını geçici olarak giderebilir, mukosiliyer klirensi iyileştirebilir ve vazokonstriksiyona (dekonjesyon) yol açabilir. Yan etkiler mukozal tahriş veya burun kanamasını içerebilir.
Bebeklerde topical salin, salin burun damlaları ve bir ampul şırınga ile uygulanır.
Daha büyük çocuklarda, tuzlu burun spreyi veya tuzlu burun irrigasyonu
(örneğin, sıkma şişesi, neti pot veya nazal duş) kullanılabilir. Salin irrigantların steril veya şişelenmiş sudan hazırlanması önemlidir; amebik ensefalit ile ilişkili vakalar musluk suyundan hazırlanan nazal irrigasyon bildirilmiştir.
Bu durum için Hastalık Kontrol Önleme Merkezi nazal irrigasyon için güvenli yöntemler hakkında bilgi vermektedir.
Beş randomize çalışmanın (544 çocuk ve 205 yetişkin dahil) 2015 yılında yapılan sistematik bir incelemesi, nazal salin irrigasyonunun üst solunum yolu enfeksiyonu semptomlarını hafifletmede faydalı olabileceği sonucuna varmıştır. Farklı sonuç ölçümleri, sonuçların bir havuzda toplanmasını engellemiştir. En büyük çalışmada, nazal salin irrigasyonu semptomları mütevazı bir şekilde iyileştirmiş, diğer tedavilerin kullanımını azaltmış, semptomların tekrarını azaltmış ve okul devamsızlığını azaltmıştır.
● Nemlendirilmiş hava - Soğuk buharlı nemlendirici/vaporizatör, nazal sekresyonları gevşetmek için havaya nem ekleyebilir, ancak bu tedavi iyi çalışılmamıştır. Enfeksiyon veya inhalasyon hasarı riskini en aza indirmek için soğuk buhar nemlendiricileri kullanan bakıcılara her kullanımdan sonra nemlendiriciyi üreticinin talimatlarına göre temizlemelerini tavsiye etmek önemlidir.
Soğuk algınlığı olan çocuklarda nazal semptomların tedavisi için buhar veya ısıtılmış nemli hava solunmasını önermiyoruz. Isıtılmış nemlendirilmiş hava veya buharın solunması semptomları azaltmaz ve yanıklara neden olabilir.
Isıtılmış nemlendirilmiş havanın solunmasının soğuk algınlığı semptomları üzerindeki etkilerini değerlendiren altı randomize çalışmanın (387 katılımcı) 2017 sistematik incelemesi, faydaların tutarsız olduğunu ortaya koymuştur. Sistematik incelemeye dahil edilmeyen 899 hastayı (≥3 yaş) içeren randomize bir çalışma, buhar inhalasyonu kullanma tavsiyesinin akut solunum yolu enfeksiyonu semptomlarını azaltmadığını bulmuştur.
Dünya Sağlık Örgütü, öksürük veya soğuk algınlığı tedavisinde ne ısıtılmış buhar ne de soğuk buhar tedavisinin teşvik edilmemesini önermektedir.
Reçetesiz satılan ilaçlar - Çocuklarda soğuk algınlığının semptomatik olarak giderilmesine yönelik reçetesiz satılan (OTC) ürünler antihistaminikler, dekonjestanlar, öksürük kesiciler, balgam söktürücüler, mukolitikler, ateş düşürücüler/analjezikler ve bu ilaçların kombinasyonlarını içerir.
● 6 yaşından küçük çocuklar - Antipiretikler/analjezikler dışında, 6 yaşından küçük çocuklarda soğuk algınlığı için reçetesiz satılan ilaçlardan kaçınılmalıdır.
● 6 ila 12 yaş - Ateş düşürücüler/analjezikler dışında, 6 ila 12 yaş arası çocuklarda soğuk algınlığı için reçetesiz ilaç kullanılmamasını öneriyoruz.
● ≥12 yaş ergenler - Reçetesiz satılan dekonjestanlar ≥12 yaş ergenlerde nazal semptomlarda semptomatik rahatlama sağlayabilir.
Randomize çalışmalarda, sistematik incelemelerde ve meta-analizlerde, reçetesiz satılan ilaçların çocuklarda plasebodan daha iyi sonuç verdiği kanıtlanmamıştır ve ciddi yan etkileri olabilir. OTC öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları iki yaşından küçük çocuklarda ölümcül doz aşımı ile ilişkilendirilmiştir. Metabolizma, klirens ve ilaç etkileri yaşa göre değişebileceğinden, reçetesiz satılan ilaçlar küçük çocuklarda daha fazla toksisite potansiyeline sahiptir. Çocuklar için güvenli dozaj önerileri oluşturulmamıştır.
Eğer bakıcılar 6 yaşından büyük çocuklarda soğuk algınlığını tedavi etmek için reçetesiz satılan ilaçları kullanmayı tercih ederlerse, en rahatsız edici semptom için tek bileşenli ilaçlar kullanmaları tavsiye edilmeli ve potansiyel toksisiteden kaçınmak için uygun dozaj, saklama ve uygulama talimatları verilmelidir. Örnek olarak, burun içi ilaçları uygularken kabı dik tutmak yerine ters çevirmek, önerilenden 20 ila 30 kat daha yüksek bir doz sağlayabilir. Tüm ilaçlarda olduğu gibi, reçetesiz satılan öksürük ve soğuk algınlığı ilaçları da çocukların ulaşamayacağı yerlerde saklanmalıdır. Pediatrik Öksürük ve Soğuk Algınlığı Güvenlik Gözetim Sistemi'nden (2009-2014) elde edilen veriler, 12 yaşından küçük çocuklar arasında reçetesiz satılan öksürük ve soğuk algınlığı ilaçlarıyla ilgili advers olayların yaklaşık üçte ikisinin kazara denetimsiz yutmayla ilişkili olduğunu göstermektedir.
SARS-CoV-2'nin neden olduğu soğuk algınlığı - Çocuklarda koronavirüs hastalığı 2019'a (COVID-19) neden olan virüs olan şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs 2'nin (SARS- CoV-2) neden olduğu soğuk algınlığının destekleyici bakımı ve semptomatik yönetimi, diğer virüslerin neden olduğu soğuk algınlığı ile aynıdır.
Ciddi COVID-19 hastalığına ilerleme riski olan çocuklar için ek yönetim (örneğin, bağışıklık sistemi baskılanmış olanlar, COVID-19 enfeksiyonuyla ilgisi olmayan tıbbi ilişkili teknolojik bağımlılığı olanlar, altta yatan birden fazla rahatsızlığı olanlar) ayrıca tartışılmaktadır.
SEMPTOMATIK TEDAVI
Soğuk algınlığı semptomları çocuğu veya diğer aile üyelerini rahatsız etmedikçe (örneğin
uykuyu bölmek, içmeyi engellemek, rahatsızlığa neden olmak) tedavi edilmesi gerekmez.
Semptomatik tedavilerin, özellikle küçük çocuklarda, ilişkili riskleri ve faydaları vardır.
Ateşe bağlı rahatsızlık - Soğuk algınlığının ilk birkaç gününde ateşe bağlı rahatsızlığın asetaminofen (üç aydan büyük çocuklar için) veya ibuprofen (altı aydan büyük çocuklar için) ile tedavi edilmesini öneriyoruz.
Klinisyenlerin ateş düşürücü ve analjezik önerirken, aynı bileşeni (örneğin asetaminofen) içeren birden fazla ilacın aşırı dozda alınmasını önlemek için bakıcılara reçetesiz satılan (OTC) ilaçların birlikte kullanılmasına karşı tavsiyede bulunmaları önemlidir.
Nazal semptomlar - Nazal semptomlar rinit ve burun tıkanıklığı/tıkanıklığını içerir. Burun tıkanıklığı içmeyi engelleyebilir ve bebeklerde ve küçük çocuklarda en rahatsız edici semptom olabilir.
● Birinci basamak müdahaleler - Rahatsız edici nazal semptomların birinci basamak tedavisi için OTC ilaçlar veya topikal aromatik tedaviler yerine bir veya daha fazla destekleyici müdahale (örn. nazal aspirasyon; salin burun damlaları, sprey veya irrigasyon; yeterli hidrasyon; soğuk buhar nemlendirici) öneriyoruz. Destekleyici müdahalelerin randomize çalışmalarda etkili olduğu gösterilmemiş olsa da, soğuk algınlığı kendi kendini sınırlayan bir hastalıktır ve destekleyici müdahaleler güvenli ve ucuzdur.
● İkinci basamak müdahaleler - Destekleyici bakım ile düzelmeyen rahatsız edici burun semptomları için ikinci basamak müdahalelerimiz yaşa göre değişir:
•
