17/01/2026
ÇİFTÇİ AKCİĞERİ (HİPERSENSİTİViTE PNÖNONİSİ)
Çiftçi akciğeri hastalığı, hipersensitivite pnömonisi olarak da bilinen, çiftçilerin ve benzeri meslek gruplarının maruz kaldığı küflü saman, hayvan gübresi, mantarlar gibi organik tozlara karşı gelişen alerjik bir akciğer rahatsızlığıdır; tekrarlayan maruziyet akciğerlerde iltihaplanmaya, sertleşmeye (fibrozis) ve zamanla nefes darlığı ile solunum yetmezliğine yol açabilir, bu yüzden temel tedavi etkenden uzaklaşmaktır.
Nedenleri:
Organik Tozlar: Küflü saman (termophilic actinomycetes), hayvan tüyleri, kuş gübresi (kuşçu akciğeri), mantar sporları gibi alerjenlerin solunması.
Mesleki Maruziyet: Çiftçiler, kuş besleyenler, malt işçileri gibi organik tozlarla sıkça temas eden kişilerde görülür.
Belirtileri:
Akut Durum: Ateş, titreme, öksürük, nefes darlığı, göğüste sıkışma hissi (maruziyetten 4-8 saat sonra).
Kronik Durum: İlerleyen nefes darlığı, kuru öksürük, yorgunluk, kilo kaybı.
Teşhisi ve Tedavisi:
Tanı: Hastanın mesleki öyküsü, belirtileri ve akciğer görüntüleme (tomografi) yöntemleriyle konulur.
Tedavi:
Etkenden uzaklaşma: En önemli adım, hastalığa neden olan organik tozlara maruziyeti kesmektir.
İlaçlar: Duruma göre kortikosteroidler (prednizon gibi), bağışıklık baskılayıcı ilaçlar kullanılabilir.
Akciğer Nakli: İleri vakalarda gerekebilir.
Önemli Not: Çiftçi akciğeri, tedavi edilmezse akciğerlerde kalıcı hasara (fibrozis) ve ciddi solunum yetmezliğine yol açabilir. Bu nedenle belirtiler varsa vakit kaybetmeden bir Göğüs Hastalıkları uzmanına başvurmak çok önemlidir.