26/12/2025
Sabah uyandığınızda boynunuz, beliniz veya eklemleriniz sertleşmiş, açılmakta zorlanıyor, ilk adımlarda “tutulmuş gibi” hissediyorsanız bu durum sabah tutukluğu olarak adlandırılır.
Bu tutukluğun tek bir nedeni yoktur; altta yatan duruma göre türü ve süresi değişebilir.
Sabah tutukluğuna yol açabilecek durumlar:
✔ 1) Kas–iskelet sistemi kaynaklı gerginlik
• Yanlış yatış pozisyonu, uygunsuz yastık ya da uzun süre aynı pozisyonda kalmak sabah sertliğine yol açabilir.
• Genellikle birkaç dakika içinde açılır.
✔ 2) Eklem iltihaplanmaları (romatizmal hastalıklar)
• Romatoid artrit, ankilozan spondilit gibi hastalıklar sabah tutukluğunun en bilinen nedenlerindendir.
• Belirgin fark: Tutukluk 30 dakikadan uzun sürer ve hareket ettikçe açılır.
✔ 3) Bel ve boyun fıtığı
• Gece boyunca disklerin beslenmesi sonucu sabah uyanınca bölgede basınç artabilir.
• Bu da ilk adımlarda veya kalkarken ağrı–sertlik hissi yaratır.
✔ 4) Kas spazmı
• Yoğun stres, fazla ekran kullanımı, soğuk hava veya yanlış hareket kaslarda gece boyunca istemsiz sıkılaşmaya yol açabilir.
✔ 5) Fibromiyalji
• Yaygın vücut ağrısı ve sabah yataktan kalkmakta zorlanma ile karakterizedir.
✔ 6) Aşırı yorgunluk–uyku düzensizliği
• Kasların gece yeterince gevşeyememesi sabah sertliği artırır.
Ne zaman doktora başvurulmalı?
• Tutukluk 30–60 dakikadan uzun sürüyorsa,
• Belirli bölgelerde şişlik–ısı artışı varsa,
• Eşlik eden topallama, uyuşma veya güç kaybı varsa,
• Her sabah tekrarlıyorsa…
O zaman detaylı bir değerlendirme gerekebilir.
Ne yapılabilir?
• Uygun yastık–diz/kalça hizasını destekleyen yatış pozisyonu
• Sabah hafif germe egzersizleri
• Düzenli uyku
• Anti-enflamatuar beslenme
• Gerektiğinde fizik tedavi desteği
• Sabah tutukluğu çoğu zaman basit nedenlerden kaynaklansa da bazen önemli romatizmal hastalıkların ilk işareti olabilir. Süresi ve eşlik eden belirtiler, ayırıcı tanıda en kritik ipuçlarıdır.
Kaynak:
• Rudwaleit M, et al. Inflammatory Back Pain and Early Diagnosis of Axial Spondyloarthritis. Arthritis Rheum. 2006.
