08/01/2019
Bilinçli Hasta Olmaya Çalışın
“Hekim ve hasta arasında doğru iletişim kurmak, özellikle kronik hastalıkların tedavi sürecini ve başarısını olumlu yönde etkiliyor. Bu konuda en az hekim kadar hastaya da sorumluluk düşüyor.”
Son yıllarda hekim–hasta ilişkisindeki yeni eğilimi bu cümle özetliyor. Tüm dünyada konuyla ilgili düzenlenen paneller, yapılan seminerler, hastaların tanı ve tedavi sürecinde daha etkin bir rol oynaması üzerine kurulu. Artık hasta eğitimine özel bir önem veriliyor. Özellikle kronik hastalığı olan bireylerin kendi hastalıkları konusunda bilinçli olmaları, tedavinin başarısında önemli bir rol oynuyor.
“Kronik Hastalıklarda Hasta Eğitimi ve Tedavideki Rolü“ kapsamında yapılan bir çalışmada bu durum açıkça görülüyor. Yapılan çalışmaya göre son 10 yıl içinde, sağlık durumları konusunda aktif rol oynayan hastaların, tedaviden elde ettikleri başarı oranı daha yüksek. Artık hekim, hasta adına karar vermiyor. Hastalık ve tedavi süreci tartışılarak hastayla birlikte kararlaştırılıyor. Bu yaklaşım hem hastaya hem de hekime bir çok yarar sağlıyor.
BİLGİ SAHİBİ HASTALAR
Bir hasta, haftada bir defa hekime gittiğinde muayene ortalama 20 dakika sürüyor. Geriye hastalıkla baş başa 167 saat 40 dakika kalıyor. Bu açıdan bakıldığında kronik hastalığı olanların, kendi hastalıklarıyla ilgili bilgi sahibi olmasının önemi ortaya çıkıyor.
Günümüzde hastalar hekimin karşısına, rahatsızlıkları konusunda kendileri de araştırma yaparak gelmeyi tercih ediyorlar. Bu noktada en çok yararlanılan araçlardan biri de internet. Özellikle kronik hastalığa sahip olanlar, yurt içi ve dışı siteleri inceleyerek hastalıkları ve yeni tedavi seçenekleri konusunda bilgileniyor. Bu durum hekimi tüm gelişmeleri yakından izlemeye biraz daha zorluyor. İnternette sağlıkla ilgili Türkçe sitelerde, genel anlamda kapsamlı bir içerik var. Ancak dikkat etmek gerekiyor ki, bir kısmı denetimsiz, eksik, yanlış ve güvenilir olmayan bilgilerden oluşuyor. Bu noktada hastaların okuduklarını hekimlerle paylaşarak doğru bilgiye sahip olmasını da kolaylaştırıyor.
BİLİNÇLİ HASTA DAHA KATILIMCI
Tedavinin başarısını etkileyen en önemli etmenlerden biri hekim ve hastanın tedavi seçeneklerine birlikte karar vermesi. Son yıllarda hekimler hastalıkla ilgili planlama yaparken, hastayı da sürece ortak etmenin önemli olduğuna inanıyorlar. Örneğin hekim tarafından hastaya “Hastalığınız açısından bu yiyecekleri tüketmemelisiniz“ bilgisi verilmesinden öte, hastanın bu yiyecekleri neden tüketmemesi gerektiği konusunda ayrıntılı açıklama yapılıyor. İşte bu noktada bilinçli bir hasta hekimine de büyük kolaylıklar sağlıyor. Hastalığı hakkında ayrıntılı bilgisi olan ve hekime bu konuda sorular sorabilen hasta hekiminin söylediklerini daha kolaylıkla uygulayabiliyor. Hekimle işbirliği yapıyor. Hastalığın tedavi sürecinde, hastanın daha katılımcı olmasına olanak tanınıyor.
Bilinçli hastalarla tıbbi hatalar da azalıyor
Tıbbi hataların oluşumundaki en önemli sebeplerden biri de, hekimlerle hastalarının yeterli derecede iletişim kuramaması, hastaların bilgi sahibi olmaması ve hastaların tedavi sürecine katılmaması olarak kabul ediliyor. Hastaları karar verme sürecine ortak etmek, aktif rol almalarını sağlamak, hastalara tıbbi sorunları ile ilgili yeterli bilgi vermek veya hasta-hekim iletişimini geliştirmek tıbbi hataların azaltılması açısından da büyük önem taşıyor.
HEKİMİNİZE BU SORULARI SORUN!
Sağlıklı bir iletişim ve işbirliği için hekiminize sormanız gereken bazı sorular var;
Yakınmalarınız ya da hastalığınız konusunda …
Bana koyduğunuz tanı nedir ?
Bu duruma neden olan nedir ?
Bu yakınmam / hastalığım tedavi edilebilir mi ?
Dikkat etmem ve gerektiğinde, ortaya çıktığında size bildirmem özel belirtiler var mı ?
Hayatımda değiştirmem gereken alışkanlıklar var mı ?
Tetkikler konusunda …
İstemiş olduğunuz tetkiklerden incelemelerden ne fayda bekliyorsunuz ?
Sonuçlarını ne zaman alacağım ?
Bu incelemelerden önce dikkat etmem gerekenler nedir?
Bu incelemelerin bana herhangi bir zararı var mı ?
İncelemelerin risk unsurları ve/veya yan etkileri var mı?
Tedavi konusunda …
İstemiş olduğunuz tetkik sonuçlarımı gördünüz değil mi?
Bu durumun tedavisi nedir ?
Tedavim ne kadar sürecek ?
Tedavimin başarı şansı nedir ?
Bu tedavi ile ilgili olası riskler ve yan etkiler nedir ?
Tedavi süresince kaçınmam gereken yiyecekler, başka ilaçlar ya da aktiviteler var mı?
Sigara ve alkolün özel bir etkisi var mı ?
Verdiğiniz ilaçların kullanılması sırasında yanlış yaparsam ne olur?
Başka tedavi seçenekleri var mı?
