29/12/2025
Psikiyatrik ilaçlara bağlı kilo değişimi, tek bir nedene bağlı değildir. İlacın farmakolojik etkisi, kullanım süresi, doz, bireysel metabolizma ve yaşam tarzı birlikte rol oynar. Bu nedenle “herkes kilo alır” genellemesi bilimsel olarak doğru değildir.
🔬 Kilo artışının bilimsel mekanizmaları:
▪️ Serotonin–dopamin dengesi:
Bazı antidepresanlar ve antipsikotikler, hipotalamusta iştah regülasyonunu etkileyerek enerji alımını artırabilir.
▪️ Leptin direnci & ghrelin artışı:
Uzun süreli kullanımda tokluk sinyali baskılanabilir, bu da sürekli yeme isteği oluşturabilir.
▪️ İnsülin direnci ve glukoz metabolizması:
Özellikle atipik antipsikotikler, insülin duyarlılığını azaltarak yağ depolanmasını artırabilir.
▪️ Bazal metabolizma ve aktivite düzeyi:
Sedasyon, yorgunluk ve uyku düzenindeki değişiklikler enerji harcamasını düşürür.
📊 İlaç gruplarına göre kilo etkisi (genel eğilim):
🔺 Kilo artışı riski daha yüksek:
• Trisiklik antidepresanlar
• Bazı SSRI’lar
• Atipik antipsikotikler
• Duygudurum düzenleyiciler
⚖️ Kilo açısından nötr / kilo kaybı ile ilişkili:
• Bupropion
• Bazı SSRI’lar (kişisel yanıta bağlı)
📌 Önemli bilimsel gerçek:
Aynı ilacı kullanan bireylerde kilo değişimi farklı olabilir. Genetik yatkınlık, bağırsak mikrobiyotası, kortizol düzeyi ve beslenme düzeni belirleyicidir.
🥗 Kilo artışı kaçınılmaz mı?
Hayır. Çalışmalar;
✔️ Erken beslenme müdahalesi
✔️ Protein–lif dengesi
✔️ Glisemik yük kontrolü
✔️ Düzenli fiziksel aktivite
ile kilo artışının önlenebildiğini göstermektedir.
❗ Uyarı:
Psikiyatrik ilaçlar doktor önerisi olmadan bırakılmamalı veya değiştirilmemelidir.
🎯 Sonuç:
Ruh sağlığını korurken metabolik sağlığı da korumak mümkündür. Anahtar kelime: multidisipliner yaklaşım.
Video bilgilendirme amaçlıdır
#
