12/06/2014
Çocuk Diş Hekimliği (Pedodonti Pediatrik Diş Hekimliği) Nedir?
Çocuk diş hekimliği; bebeklerin, çocukların ve özel bakım gerektiren (engelli) bireylerin ağız ve diş sağlığı sorunları
ile uğraşan, diş hekimliğinin bir anabilim dalıdır.
Pedodontistler, diş hekimliği fakültelerinden mezun olduktan sonra, ilgili fakültelerin pedodonti anabilim dalında
doktora eğitimini (4-6 yıl) tamamlayarak pedodonti uzmanı olmaya hak kazanırlar.
Çocuk dişlerinin tedavisinde neden pedodontist tercih edilmeli?
Çocuğunuzun diş tedavilerini gerçekleştirecek doktorun pedodonti uzmanı olması, ilerde oluşabilecek diş hekimi
korkusunu ortadan kaldırarak, çocuğunuzun daha uyumlu ve diş sağlığı konusunda daha bilinçli birey olması konusunda atılacak önemli bir adımdır.
Çünkü pedodontistler, önce dişi değil, çocuğu düşün felsefesi doğrultusuna uygun psikolojik yaklaşımlar ile önce
çocuğun sevgi ve güvenini kazanmayı hedefler daha sonra kolaydan zora, kademeli bir tedavi yaklaşımı ile ağrısız bir şekilde diş tedavilerini gerçekleştirmeyi amaçlar.
Çocuk Diş Hekimliği / Diş Çıkarma Serüveni
Diş çıkarma nedir ve ne zaman başlar?
Dişin ağız içinde görünür hale gelmesi olarak adlandırılan dişlenme (diş çıkarma) ortalama 6. ayda başlayıp 2,5 yaşına
kadar devam etmektedir. Bebeklerde dişler genel olarak genetik düzene uyarak çıkar. Dişlenme yaşı ebeveynin
ilk diş çıkardığı yaşa bağlı olarak daha erken ya da geç olabilmektedir. Hatta bazı bebekler dişli doğabilmektedir.
Diş çıkarma belirtileri nelerdir?
Diş çıkarma belirtileri ve şiddeti bebekten bebeğe değişmektedir. Bazı bebekler bu süreci hafif atlatırken
bazılarında bu süreç adı gibi dişli olup, hem anneyi hem de miniğini zorlayabilmektedir.
Bunlar:
Tükürük (salya) üretiminin artması
Ağrı ve huzursuzluk
Dişetinde kızarıklık ve şişlik
Yanak ve Çene bölgesinde kızarıklık
Isırma
Uykusuzluk
İştahsızlık
Kulak çekiştirme , yanak kaşıma
Diş çıkarma ile ilgili olduğu henüz ispatlanmamış belirtiler
Ateş
İshal
Vücutta cilt döküntüsü
Bazı anneler çocuklarının diş çıkarma sürecinde ishali ve hafif ateşinin olduğunu belirtirler.
Bu semptomların diş sürmesiyle ilişkisi henüz kanıtlanmadığından, bebeğinizin ateşi 38C derece
ve üstündeyse ve/veya ishali varsa, beraberinde diş de çıkartıyor olsa doktorunuza danışın. İshal,
ateş gibi belirtiler dişlenme ile aynı anda başlamış farklı bir hastalığın belirtileri olabilir.
Anneler bebeği diş çıkarırken neler yapabilir?
Dişetine hafif basınç uygulama: Dişetine temiz ve soğuk bezle masaj yapılabilir.
Diş kaşıyıcı kullanımı: Plastik ve boya içermeyen (BPA free) diş kaşıyıcılarını, buzdolabında bir
süre beklettikten sonra bebeğinize vererek dişetlerini kaşımasını sağlayabilirsiniz. Kaşıyıcının
buzlukta bekletilmemesine dikkat edilmeli. Aksi takdirde bebeğinizin dil, yanak, dudağına yapışabilir.
Soğuk gıdaların verilmesi: İştahsızlık görülen bebeğinize soğuk meyve püreleri ve su vererek hem
ağrısını hafifletmiş olacaksınız hem de besin ve su kaybının önüne geçebileceksiniz.
Ağrıyı azaltacak ilaçların kullanımı: Parasetamolveya ibuprofen içeren şuruplar ağrının azaltılmasında
faydalı olabilirler. Ancak diş çıkarırken çok ilaç kullanmamak daha uygundur. Çünkü altta yatan başka bir
hastalığın yarattığı ateşi düşürebileceğinden sizi ve doktorunuzu o hastalıktan habersiz bırakabilir.
Tüm bunlara rağmen bebeğinizin sıkıntısı geçmiyorsa mutlaka pedodontistinize (çocuk diş hekimi) danışarak;
anestezik madde içeren diş jellerini kullanabilirsiniz. Ancak bu pomatların düzensiz ve sıkça kullanımının
bebeğinizin çeşitli organları ve özellikle karaciğeri üzerine olumsuz etkileri olabileceği unutulmamalıdır.
Çocuk Diş Hekimliği / İlk Diş Muayenesiİlk diş muayenesi ne zaman yapılmalı?
Amerikan Pediatrik Diş Hekimleri Birliği ve Amerikan Pediatri Birliği ilk süt dişinin sürmesi ile birlikte en geç
1 yaşından itibaren bir diş hekimi muayenesinin gerekli olduğunu belirtmektedirler.
Bebeğimin dişlerini ne zaman fırçalamaya başlamalıyım?
İlk süt dişinin sürmesi ile birlikte (ortalama 6. ay) bebeğinizin diş ve diş etleri parmağınıza doladığınız temiz
bir tülbent, gazlı bez, piyasada satılan özel temizleme mendilleri veya parmak fırçaları ile yapılmalıdır.
Bir yaşından itibaren gazlı bez veya tülbent ile temizlemeyi bırakıp yaşına uygun diş fırçası ile macunsuz olarak
yada Fluorid içermeyen diş macunu (NENEDENTFİRST TEETH) ile diş ve diş etlerini temizleyebilirsiniz.
Hangi macun ne zaman kullanılmalı ?
1-3 yaş arası macunsuz veya Fluoridsiz diş macunu (NENEDENTFİRST TEETH)
3-6 yaş arası düşük doz (500 ppm) Fluorid içeren diş macunu ile fırçalama yapılmalı.
Çocuk Diş Hekimliği / Pedodontide Koruyucu Yaklaşımlar
Pedodontide Koruyucu Yaklaşımlar Nelerdir?
Koruyucu diş hekimliği özellikle çocuklarda büyük önem taşır.
Zahmetsiz Ağrısız Diş hekimi fobisi oluşturmayan uygulamalar olduğundan çocukların diş hekimi ile ilk karşılaşmalarının koruyucu diş
hekimliği ile ilgili olması tercih edilir.
Bunlar:
Ağız hijyeni ve beslenme eğitimi
Çürük riski durumunun belirlenmesi
Fissür örtücü (Koruyucu dolgu) uygulaması
Fluor uygulaması
Yer Tutucu uygulaması
Ağız Hijyeni Eğitimi ve Beslenmenin Düzenlenmesi
Diş fırçalama ve diş ipi kullanımının öğretilmesi, beslenme alışkanlıklarının gözden geçirilmesi ve ağız diş sağlığının
öneminin anlatılmasını içeren hijyen eğitimi çocuklar için olduğu kadar büyükler için de önem taşımaktadır.
Çürük Risk Grubunun Belirlenmesi
Piyasada diş hekimlerinin kullanımına sunulan bazı özel kitler yardımıyla çocukların çürük risk grupları belirlenerek
çürümeye olan yatkınlıkları tespit edilir. Amaç diş çürüklerini
tedavi etmekten çok diş çürüklerine neden olan faktörleri belirlemek ve düzeltmektir.
Fissür Örtücü Uygulaması
Diş çürükleri genellikle azı ve küçük azı dişlerinin, çiğneyici yüzeylerinde bulunan “fissür” adı verilen oluklarda başlar.
Fissür örtücüler, dişlerde bu yüzeyleri sığlaştırarak, besinlerin tutunmasını azaltacak ve fırçalanmasını kolaylaştıracak
bir yüzey oluşturulmasına yardımcı olmaktadır. Böylece o bölgeye mikrop, yemek artığı vs. nin sızması engellenerek
çürük başlaması önlenir. Bu işlem henüz çürük başlamadan yeni sürmüş olan tüm azı ve küçük azı dişlerine uygulanmalıdır.
Fluor Uygulaması
Fluor, diş minesini kuvvetlendirerek dişi asit ataklarına karşı korur ve dolayısıyla diş çürüklerinin oluşmasını önlemeye yardımcı olur.
Yüzeysel fluor uygulaması sadece diş hekimleri tarafından uygulanabilen koruyucu bir yöntemdir. Çocuklar için jel, gargara, vernik gibi
çeşitli formları ve çilekli, kayısılı, portakallı gibi çeşitli tatları mevcuttur.
Fluor, çocuk hastanın çürük risk grubuna uygun olarak 3 veya 6 aylık aralıklar ile düzenli bir şekilde uygulanmalıdır. Düşük ve orta risk
grubundaki çocuklar 6 ayda bir defa, yüksek çürük risk grubundaki çocuklarda ise 3 ay ara ile uygulanmalıdır.
Tooth Mousse Nedir?
Ağız içi asit dengesini sağlayarak çürük oluşumunu önleyen su bazlı, şeker içermeyen yüzeyel uygulanan bir kremdir.
İçeriğinde bulunan süt proteini olan kazein, kalsiyum ve fosfat iyonları sayesinde çürük oluşumuna karşı koruyucu olarak önerilmektedir.
Tooth Mousse kullanım alanları:
Çocuklarda
Ortodontik tedavi gören hastalarda
Diş beyazlatma öncesi ve sonrasında
Diş hassasiyeti bulunan hastalarda
Gebelik döneminde
Yüksek çürük riski bulunan yetişkin hastalarda
Beyaz nokta (White spot) lezyonlarının tedavisinde
Reflü gibi sindirim sistemi hastalıklarına bağlı erozyon görülen hastalarda
Diş taşı temizliği sonrasında
Ağız kuruluğu olan hastalarda (kemoterapi, radyoterapi, diabet, ilaç kullanımı)
Ağız bakımı yapamayan engelli hastalar
Yer Tutucu Uygulaması Nedir?
Herhangi bir nedenden dolayı erken kaybedilmiş süt dişlerinin yerlerini korumak için yapılan hareketli ya da sabit apareylere yer tutucu denir.
Çekilen süt dişinin boşluğu korunmalı mıdır?
Tedavi edilemeyecek derecede çürümüş olan süt dişleri çekilerek ağızdan uzaklaştırılmalıdır.
Ağızdan uzaklaştırılan süt dişlerinin yerine bir süre sonra kalıcı bir diş geleceği için o boşluğun kapanmaması gereklidir.
Bu amaçla çekilen süt dişlerinin boşluklarına yer tutucu adı verilen apareylerin uygulanması gerekir.
Aksi takdirde çekilen süt dişinin boşluğuna boşluğun sağı ve solundaki dişler kayarak yerleşirler ve kalıcı dişin süreceği yeri kapatmış olurlar.
Daha sonraki yıllarda diş dizisini düzeltmek için hem çok uzun hem de maliyeti yüksek tedaviler gerekebilir. Oysa,
küçük bir yer tutucu apareyinin uygulama süresi ve maliyeti diğerlerinin yanında çok daha önemsiz kalır.
Çocuk Diş Hekimliği / Dental Travma
Çocuklarda Diş Travmaları
Çocuk hastalarda, diş çürüğünden sonra karşılaşılan en önemli sorun şüphesiz süt ve sürekli dişlerde meydana gelen yaralanmalardır.
Diş travması (darbe) genellikle düşme, trafik kazaları, şiddet veya spor kazaları nedeniyle meydana gelebilmektedir. Bunun sonucunda
Dişin sallanması
Diş-kök kırıkları
Dişin tamamen yerinden çıkması
Yumuşak doku yaralanması
Çene kemiği kırıkları oluşabilmektedir.
Böyle bir durumda hiç zaman kaybetmeden diş hekiminiz ile temasa geçin. Varsa kırık diş parçalarını saklayın,
bu parçaları yerlerine yapıştırmak mümkün olabilir.
Diş tümüyle yerinden çıkmışsa; dişi bulun, köküne mümkün olduğunca dokunmadan alın ve diş hekimine gidene kadar
dişi tükürük, süt veya serum fizyolojik içinde muhafaza edin. Eğer şartlar uygunsa diş tekrar yerine yerleştirilerek ağızda tutulabilir.
Diş travmasını önlemek için yapılması gerekenler:
Spor aktiviteleri sırasında dişlik (mouthguard) kullanılması
Çocuklar arabada iken mutlaka emniyet kemeri takılmasıEvdeki kazalara karşı mobilyaların sert köşeleri ve elektrik aksamları ile ilgili
önlemlerin alınmasıdır.
Çocuk Diş Hekimliği / Ağız Alışkanlıkları
Çocuğumun çene gelişimini bozabilecek ağız alışkanlıkları nelerdir?
Parmak Emme
Biberon, Emzik Emme
Tırnak Yeme
Cisim Isırma
Ağızda Yemek Tutma
Ağız Solunumu
Diş gıcırdatma-sıkma
Parmak-Emzik Emme
İki yaşına kadar tüm emme alışkanlıkları normaldir ve genellikle kendiliğinden bırakılır. Dört yaş sonrasına kadar devam eden
emme alışkanlığı diş ve çenelerde kalıcı deformasyonlar meydana gelebildiğinden en kısa zamanda alışkanlığın bırakılması gerekmektedir.
Ön kesici dişler arasına yerleşen parmak, üst ön dişlerin öne doğru eğimlenmesine ve dişlerin aralanmasına neden olurken,
alt ön kesici dişler ise geriye doğru konumlanır. Bu durum ön açık kapanış ile sonuçlanır. Çocuk 7-8 yaşına geldiğinde
alışkanlık kırıcı adı verilen özel aparey uygulanabilir.
Ağız Solunumu
Solunum problemleri, çene gelişmesi üzerine olumsuz etki eder. Burundan değil de, sadece ağızdan soluma durumu mevcutsa
(bu durum uykuda daha iyi anlaşılır) mutlaka kulak burun boğaz uzmanına danışılmalıdır.
Çocuk Diş Hekimliği / Gebelik ve Ağız Diş Sağlığı
Gebeliğin ağız-diş sağlığı üzerine etkisi nasıldır?
Gebelik sırasında meydana gelen en önemli değişiklik östrojen ve progesteron hormonlarının seviyesinin yükselmesidir.
Bu durum dişler üzerindeki plak birikiminin ve diştaşı oluşumunun artmasına, dolayısıyla diş ve dişeti problemlerine yol açmaktadır.
Diş hassasiyeti,diş etlerinde kızarıklık ve kanama bu dönemde görülen başlıca problemlerdir.
Gebelikte dişeti hastalıklarının yanısıra, epulis (gebelik tümörü) olarak adlandırılan dişeti büyümeleri görülebilir. Bu büyüme
hamileliğin sonlarına doğru veya hamilelikten sonra kendiliğinden iyileşmektedir. Ancak çiğneme ve ağız bakımı işlemleri sırasında rahatsızlık veriyorsa,
alınması gerekebilir.
Gebelikte diş sağlığını etkileyen diğer bir faktör, anne adayının yaşadığı bulantı ve kusmalardır. Kusma sonrası ağız içinde oluşan asidik ortam
dişlerde aşınmaya (erozyon) neden olabileceğinden gebelerin bu dönemde ağızlarını karbonatlı su ile çalkalamaları önerilmektedir.
Ayrıca halk arasında bebeğin kendisi için gerekli olan kalsiyumu annenin dişlerinden alarak, annenin dişlerinin çabuk çürümesine yol
açtığı düşünülmektedir. Oysa diş gelişimi için gerekli kalsiyum annenin kemiklerinden temin edilmektedir. Bu nedenle annenin kalsiyum ve
fosfor bakımından zengin gıdalarla beslenmesi oldukça önem arz etmektedir.
Tedavi / Diş Çürüğü
Diş çürüğü nedir?
Diş çürüğü dişin sert dokularını harap eden bir rahatsızlıktır.
Erken dönemde çok fazla belirti vermeyen çürük, ilerleyen dönemde sıcak, soğuk, tatlı ve ekşi uyaranlarıyla beraber ağrı hissi oluşturur.
Diş çürüğü nasıl ilerler?
Çürük dişin daha sert olan mine tabakasından başlayarak daha yumuşak ve organik açıdan daha zengin dentin tabakasına doğru ilerler.
Çürüğün ilerleme hızı kişilerin bünyesine göre değişiklik gösterir.
Çürükten korunmak için neler yapılmalıdır?
İyi bir ağız bakımı
Diş ipi ve gargara kullanımı
Periyodik olarak doktor kontrolü
Çürük tedavi edilmez ise ne olur?
Çürük tedavi edilmediği takdirde ilerleyerek diş kayıplarına yol açar.
Çürüğün ilacı varmıdır?
Çürüğü tedavi edici bir ilaç yoktur
Çocukken kullanılan flor dişleri çürümeye karşı güçlendirir, ancak oluşmuş çürüğe etkisi yoktur
Çürük aşısı var mıdır?
Böyle çalşmalar vardır ancak klinik uygulamada böyle bir ilaç yoktur
Çürüğe karşı antibiyotik var mıdır?
Yoktur
Gıdaların çürüğe etkisi nasıldır?
Lifli gıdalarla beslenen bireylerde çürük görülmesi oldukça azdır
Elma, armut gibi meyvaların yenilmesi dişler üzerindeki plağı azaltır
Dişlerin fırçalanamadığı durumlarda yenecek bir parça peynir ağız ortamının asit yapısını nötr hale getirecektir
Asitli içecekler çürük riskini arttıracaktır
Yumuşak ve yapışkan besinler çürük oluşma riskini artırır
Çocuk Diş Hekimliği / Pedodontide Tedavi Edici Yaklaşımlar
Pedodontide Tedavi Edici Yaklaşımlar Nelerdir?
Dolgu
Süt dişlerindeki çürük kısım temizlenerek süt dişlerinin yapısına uygun materyaller ile kapatılması işlemidir.
Ampütasyon
Süt dişlerindeki sinir (pulpa) dokusuna yakın olan derin çürüğü sahip dişlere uygulanan tedavi yöntemidir.
Kuron (ağız içinde görülen kısım) kısmındaki pulpa dokusu çıkarılarak kök kısmında bulunan sağlıklı pulpa dokusu
korunmuş olacaktır. Dişin kuron kısmı uygun materyaller ile örtülür ve üzeri diş dolgusu ile tamamlanır.
Süt Dişi Kanal Tedavisi
Süt dişi pulpa dokusunun diş çürüğü veya kaza nedeniyle geri dönüşümsüz olarak iltihaplandığı veya canlılığını yitirdiği
durumlarda uygulanır. Süt dişi içindeki tüm pulpa dokusu temizlenerek süt dişleri ile birlikte eriyecek olan uygun malzemeler
ile doldurularak, dişin üzeri dolgu ile tamamlanır.