Unbusy Living (2026)

03/01/2026

နာရီနဲ့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်တွေက တကယ့် “အချိန်” အမှန်ကို မပြနေဘူးတဲ့ 📚

စာမျက်နှာ အရွက် ၂၀၀ တောင်မရှိတဲ့ ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ရတာ ကျွန်မအတွက်မလွယ်ခဲ့ဘူး၊

📚လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် အနည်းငယ်လောက်က စဖတ်တယ်၊ နားမလည်လို့ ခဏရပ်။ ပြန်ပြီး စဖတ်တော့ ရှင်းပြထားတာတွေကို မေ့သွားလို့ အစကပြန်ဖတ်ရင်း ခဏခဏ အသစ်ကစခဲ့ရတယ်၊

📚စာရေးဆရာက အီတလီလူမျိုး physicist တစ်ယောက်၊ သူက quantum gravity ဆိုတဲ့ field ကို လေ့လာနေသူ ပညာရှင်တစ်ယောက်ဖြစ်တယ်။
သူ့ကို interview လုပ်ထားတဲ့ podcast ကို နားထောင်မိပြီး သူ့စာအုပ်ကို ရှာဖတ်ခဲ့မိတယ်၊

📚Physicist တွေရဲ့ စာအုပ်ကိုဖတ်တဲ့ အခါတိုင်း ငါတို့ ဒီ အကြောင်းတွေကို ငယ်ငယ်ကတည်းကကျောင်းမှာ ဘာလ်ု့ မသင်ရတာလဲ။ ဒီလောက် အရေးကြီးတာကို လူတိုင်းသိရမှာ မဟုတ်ဘူးလားဆိုပြီး အတွေးဝင်မိတယ်၊

📚စာအုပ်ထဲက အဓိက အကြောင်းအရာထဲက တခုကတော့ အချိန် အကြောင်းပြောတာဖြစ်တယ်၊

📚နာရီတွေက လူတွေအတွက် အဆင်ပြေအောင်၊ နားလည်လွယ်အောင်၊ တစ်ယောက်နဲ့ တစ်ယောက် အချိန်ကိုက်လို့ရအောင် ကူညီပေးတဲ့ ကရိယာတခုဖြစ်ပါတယ်၊

📚ဒါပေမယ့် အချိန်ရဲ့ တကယ့် အခြေခံ သဘောတရားကတော့ နားလည်ရခက်တယ်၊
Universe တခုလုံးမှာ present moment တခုတည်း ဆိုတာမရှိပါဘူး၊
လူတစ်ယောက်ရဲ့ တည်နေရာ၊ လှူပ်ရှားပုံနဲ့ gravity ကမ္ဘာ့ဆွဲအားပေါ်မှာမူတည်ပြီး အချိန်က ကွဲပြားပါတယ်၊

📚လူ့ခန္ဓာကိုယ်မှာတောင် အချိန်စီးဆင်းပုံကမတူပါဘူး၊ ခေါင်းမှာရှိတဲ့ အချိန်က ခြေထောက်မှာရှိတဲ့ အချိန်ထပ်ပိုမြန်ပါတယ်။
နေ့စဉ်ဘဝမှာတော့ လူတွေရဲ့ limited perception ကြောင့် ဒါတွေက်ု လက်တွေ့ မခံစားရပါဘူး
အရမ်းတိကျတဲ့ နာရီတွေ (precision clock) တွေကို သုံးမယ်ဆိုရင် နေရာတ်ုင်းမှာ point တခုချင်းစီမှာ အချိန် စီးပုံမတူတာကို လက်တွေ့တွေ့နိုင်ပါတယ်၊

📚အရာဝတ္ထုတွေ အဖြစ်အပျက်တွေက အချိန်ဆိုတဲ့ အရာကြီးထဲမှာ ရွေ့လျား ဖြစ်ပျက်နေတာမဟုတ်ပဲ ပြောင်းလဲမှုတွေက ဆက်တ်ုက်ဖြစ်ပေါ်နေရင်း အချိန်ဆိုတဲ့ concept ဖြစ်လာတာပါ၊

📚ဒီစာအုပ်ကို ဖတ်ရတာ ကဗျာကို ဖတ်ရသလိုပါပဲ၊ လှလှပပလေးရေးထားတယ်၊ တကယ့် reality က လူတွေ ခံစားတွေ့ကြုံရတဲ့ reality နဲ့ကွာတယ်၊ ဆန့်ကျင်ဘက်တောင်ဖြစ်တယ်၊ နားလည်ရလဲ မလွယ်ဘူး၊

📚ဒါကြောင့် theoretical physics ကိုလေ့လာရတာ မလွယ်နေဘူး၊ abstract ဖြစ်တယ်၊ counterintuitive ဖြစ်တယ်၊ ကျွန်မ ရေးထားတဲ့ ဒီ post တိုလေးက စာအုပ်ကောင်းတာကို ပြည့်ပြည့်ဝဝ မဖော်ပြန်ုင်ဘူး၊

📚ဒီလိုစာအုပ်တွေက စိတ်အေးချမ်းစရာ နားလည်ရလွယ်တဲ့ အဖြေတွေ မပေးထားပါဘူး၊ တသက်လုံးယုံကြည်ထားတာတွေကို လှုပ်ခါစေပြီး မေးခွန်းတွေတောင်ပိုများလာစေတယ်၊

📚ဒါကြောင့် မသေချာမှုတွေကို လက်ခံတက်လာစေတယ်။ လူရဲ့ limited perception တွေကို မေးခွန်းထုတ်လာစေတယ်၊

📚ဒီလို နားလည်ရခက်တဲ့ တွေ့ရှိမှုတွေကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ သိရှိပြီးစဉ်းစားခွင့်ရတာက ဘဝကို ပိုပြီး ပြည့်စုံစေတယ်လို့ ခံစားရတယ်၊

📚ပုံမှန်လူ့ဘဝ က အသေးအဖွဲကိစ္စတွေ၊ စိတ်ကို မလိုပဲ ဖိစိီးစေတဲ့ နေ့တဒူဝ ကိစ္စတွေကြားမှာ ကိုယ့်ရဲ့ limited human perception အကြောင်းကို သိရှိခွင့်ရတာက လွတ်မြောက်ခြင်းလို့ ခံစားရတယ်၊

📚မလိုအပ်တာတွေ၊ ဘာမဟုတ်တဲ့ ကိစ္စတွေကိုလက်လွတ်နိုင်ဖို့က ဒီလို စာအုပ်တွေ၊ ပညာရပ်တွေက နေ့စဉ်ဘဝအတွက် အကျိုးရှိတယ်လို့ ခံစားရတယ်၊၊

သင်ကော ဘယ်လိုထင်လဲ၊

03/01/2026

အခုခေတ်ရဲ့ တိရိစ္ဆာန်မွေးမြုုရေးလုပ်ငန်းတွေကရတဲ့ အသားက သဘာဝဆန်လား၊

📚လွန်ခဲ့တဲ့ ၄-၅ နှစ်လောက်မှာ နည်းပညာအသစ်တွေသုံးပြီး တိရိစ္ဆာန်ကို သ-တ်စရာမလိုတဲ့ အသားကို ထုတ်လုပ်လာတာက အရှိန််အဟုန်တိုးလာတယ်၊ တိရိစ္ဆာန်လေးတွေကို သ-တ်ဖို့မလိုပဲ သူတို့ရဲ့ cell ကိုပဲယူပြီး အသား ထုတ်လုပ်တာပါ၊

Cultivated meat သို့မဟုတ် clean meat သို့မဟုတ် lab grown meat လို့ခေါ်ကြတယ်၊

📚ဒီလို ထုတ်တာက ဆန်းကြယ်နေတာမို့လို့ ပုံမှန်လုပ်နေကျဖြစိတဲ့ တိရိစ္ဆာန်ကို သ-တ်ပြီးရတဲ့ အသားကသာ သဘာဝဆန်တယ်ဆိုတဲ့ အမြင်တွေရှိတယ်၊

ဟုတ်သလိုတော့ ရှိပါတယ်၊

📚တကယ်တော့ ဒီနေ့စားနေတဲ့ အသားဆိုတာ အရင်ကတည်းက အရမ်းကို engineered လုပ်ထားတဲ့ product တစ်ခုပါ။

တိရစ္ဆာန်တွေကို
📚genetic line နည်းနည်းပဲကနေ မွေးမြူထားတာ၊
📚အရင်ကထက် အရမ်းမြန်မြန် ကြီးထွားအောင်လုပ်ထားတာ၊ တိရိစ္ဆာန်ကျန်းမာရေးထက် အသားမြန်မြန်တက်ဖို့ကိုပဲ ဦးစားပေးပြီး မျိုးဖောက်လာကြတယ်။"

ဟိုးအရင်တုန်းက ကြက်ကလေးတွေ ရောင်းတန်းဝင်ဖို့ ၁၆ ပတ်လောက် စောင့်ရပေမယ့် အခုခေတ်မှာတော့ မျိုးရွေးချယ်ဖောက်စပ်မှုတွေကြောင့် ၆ ပတ်ဆိုတာနဲ့ ရောင်းလို့ရနေပြီ။ ဘယ်လောက်တောင် မြန်မြန်ကြီးအောင် လုပ်ထားသလဲဆိုရင် တချို့ကြက်တွေဆို ကိုယ်အလေးချိန်ကို သူတို့ရဲ့ ခြေထောက်တွေက တောင် မနိုင်တော့တဲ့အထိပဲ။

📚ဒီနေ့လို production system တွေထဲမှာ အသက်ရှင်နိုင်ဖို့လူ့ဘက်ကနေ အမြဲတမ်း ဝင်ပြီး ထိန်းသိမ်းပေးနေရတာပါ။

“သဘာဝဆန်တယ်” လို့ ထင်တာက
အများအားဖြင့် အကျင့်ပါသွားပြီးသား အရာတွေကိုပဲသဘာဝလို ထင်နေကြတာ ဖြစ်ပါတယ်

📚အခုခေတ် စားနေတဲ့ အသားအများစုက သဘာဝအတိုင်း စားကျက်မြေမှာ လွတ်လွတ်လပ်လပ် လျှောက်သွားနေတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေဆီကလာတာ မဟုတ်ပါဘူး။ အကောင်ရေ ထောင်နဲ့ချီပြီး ကျဉ်းကျဉ်းကျပ်ကျပ် ပိတ်လှောင်ထားတဲ့ စက်ရုံလိုနေရာမျိုးတွေမှာ မွေးမြူကြတာ။ ဥပမာ- ကြက်ဆိုရင် နေ့အလင်းရောင်တောင် မမြင်ရသလို၊ နွားဆိုရင်လည်း မြက်ခင်းပြင်မှာ မြက်စားရမယ့်အစား ကျဉ်းကျပ်တဲ့ နေရာတွေမှာပဲ သူတို့ရဲ့ နောက်ဆုံးအချိန်တွေကို ကုန်ဆုံးကြရတာ။ ဒါဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် ၁၀၀ ကျော်က ရိုးရာမွေးမြူရေးပုံစံတွေ၊ သဘာဝတရားတွေနဲ့ လုံးဝကို ကွဲပြားသွားပါပြီ။"

📚သူတို့ ဘာတွေစားကြသလဲဆိုတော့... နွားဆိုတာ သဘာဝအရ မြက်စားတဲ့သတ္တဝါလေ။ ဒါပေမဲ့ အသားမြန်မြန်တက်အောင် ပြောင်းဖူးနဲ့ ပဲပိစပ်တွေကိုပဲ အဓိကကျွေးပြီး ပြုပြင်ထားကြတယ်။ ကြက်နဲ့ ဝက်တွေကိုလည်း သူတို့ရဲ့ သဘာဝအတိုင်း အစာရှာခိုင်းတာမျိုး မဟုတ်ဘဲ မြန်မြန်ထွားအောင် စီမံထားတဲ့ အစာတွေကိုပဲ ကျွေးတော့တာပေါ့။ ဒီလို နှံစားသီးနှံတွေကိုပဲ အတင်းကျွေးတာက စရိတ်သက်သာပြီး ပိုမြန်ပေမယ့် တိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ သဘာဝ စားသောက်မှုပုံစံနဲ့တော့ တခြားစီပဲ။

📚နောက်တစ်ခုက antibiotics ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုပဲ။ တိရစ္ဆာန်တွေကို ပြည့်ကျပ်နေတဲ့ နေရာတွေမှာထားတော့ ရောဂါမဖြစ်အောင်နဲ့ ပိုမြန်မြန်ကြီးအောင် ပဋိဇီဝဆေး (Antibiotics) တွေကို ပုံမှန်တိုက်ကျွေးနေရတယ်။ တကယ်လို့ သူတို့ကို သဘာဝအတိုင်း ကျယ်ကျယ်ဝန်းဝန်း မွေးမယ်ဆိုရင် ဒီလို ဆေးတွေအမြဲတိုက်နေဖို့ လိုမှာမဟုတ်ပါဘူး။

📚သူတို့ရဲ့ သက်တမ်းကလည်း အရမ်းတိုသွားတယ်။ ကြက်ဆိုရင် နှစ်နဲ့ချီ နေရမယ့်အစား ၆ ပတ်၊ ၇ ပတ်ပဲ နေရတော့တယ်။ နွားဆိုရင်လည်း သက်တမ်း ၁၅ နှစ်ကနေ အနှစ် ၂၀ လောက်အထိ ရှိနိုင်ပေမယ့် အခုတော့ လ ၂၀ လောက်ဆို သတ်ပစ်ကြပြီ။

📚အနှစ်ချုပ်ပြောရရင်တော့... အခုခေတ် အသားထုတ်လုပ်မှုဟာ အရင်ကထက် အများကြီး ပိုမြန်၊ ပိုသက်သာလာတာ မှန်ပေမယ့် တိရစ္ဆာန်တွေရဲ့ သဘာဝအတိုင်း ရှင်သန်ကြီးထွားမှုနဲ့တော့ လုံးဝကို ဝေးကွာသွားခဲ့ပါပြီ

📚တိရိစ္ဆာန်မွေးမြူပြီးအသားထုတ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေကိုရှောင်ချင်တဲ့သူတွေအတွက် ဒီ Unbusy Living page မှာ resource posts တွေ မျှဝေထားပါတယ်၊

Picture source: Meat by Bruce Frederich

https://www.linkedin.com/posts/brucegfriedrich_meatbook-futureoffood-foodsystems-activity-7411413953504804864-zrzn?utm_source=share&utm_medium=member_ios&rcm=ACoAAA0zq-IB4MCtCGZH0lvMc-44-pq0Cl50QlQ

30/12/2025

A year lived. 📚

✅ဒီနှစ်မှာ ကျွန်မလေ့လာချင်တာတွေကို အရင်နှစ်တွေကထပ်ပိုပြီးလေ့လာခဲ့ရတယ်၊

အသားအစားထိုး Alternative proteins ကို University of Cambridge မှာ ကျောင််းသားအဖွဲ့ အစည်းကတဆင့်လေ့လာခွင့်ရခဲ့တယ်။

✅Cambridge MBA ရပြီးသွားတော့ ကျွန်မ လုပ်ချင်တဲ့ alternative proteins နဲ့ဆိုင်တဲ့ အလုပ်ကို လုပ်ခွင့်ရတယ်၊ California က cultivated meat ကုပ္ပဏီတခုရဲ့ Business ပိုင်းကို အကြံပေးခွင့်ရတယ်၊

✅စာတွေ့အပြင် အပြင်မှာ ဒီလို စမ်းသစ်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေက စျေးကွက်မှာ ဘယ်လို ထိုးဖောက်ရလဲဆိုတာ တူတူစဉ်းစား အကောင်အထည်ဖော်ခွင့်ရတယ်၊

အာဟာရပြည့်ဝတဲ့ သက်သတ်လွတ်အစားအစာတွေကိုပိုမိုရှာဖွေတွေ့ရှိစားသုံးခွင့်ရတယ်၊

✅အကျေနပ်ဆုံးအရာကတော့ ပိုကောင်းတဲ့ လူ့နေထိုင်ပုံ၊ ပိုကောင်းတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း အသစ်ဖြစ်လာနိုငိတယ်ဆိုတာကို လက်တွေ့ရှိလာတာပဲ၊ လူတွေက တခြား သတ္တဝါတွေကို အသုံးမချပဲလဲ ကောင်းမွန်တဲ့ လူနေထိုင်ပုံစနစ်ကို ခိုင်ခိုင်မာမာတည်ဆောက်လို့တယ်ရတယ်ဆိုတာ လက်တွေ့တွေ့ရှိလာတယ်၊
ဒီလိုဖြစ်အောင် တည်ဆောက်နေတဲ့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေ၊ စွန့်ဦးတည်ထွင်သူစီးပွါးရေးသမားတွေ၊ activists တွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေစီက သင်ယူခွင့်ရတာပါပဲ၊

📚ရန်ကုန်မှာ ကားမောင်းနေရင်းနဲ့ ကြက်လေးတွေကို ပြောင်းပြန် ချည်ထားတာကိုတွေ့တိုင်း၊ ဝက်ကလေးတွေကို လှောင်အိမ်သေးသေးလေးထဲမှာထည့်တိုင်းတွေ့တိုင်း၊ ဆင်လေးတွေကို သူတို့နဲ့ မသက်ဆိုင်တဲ့ ရှင်ပြုပွဲတွေမှာ သုံးနေတာတွေ့တိုင်း စိတ်မကောင်း ဖြစ်ပြီး ဘာလုပ်ရမယ်မှန်းမသိတာကနေကနေစခဲ့တယ်၊

📚အရမ်းကို မှားနေတဲ့ ကိစ္စတွေ ဖြစ်နေတယ်၊ ပြင်ရမယ်လို့ ခံစားရပြီး ဒါတွေကို စားသုံးသူတစ်ယောက်အနေနဲ့ ရှောင်ရှားခဲ့ရာကနေပြီး၊
စိတ်ချင်းတူတဲ့ ကျောင်းသားတွေ၊ စီးပွါးရေးပညာရှင်တွေနဲ့ စပြီး အလုပ်လုပ်နိုင်တာကျေနပ်််မိတယ်၊

📚စာဖတ်နေတဲ့ သူတွေစီက message တွေရတိုင်းလဲ စိတ်တူကိုယ်တူလူနဲ့ ဆက်သွယ်ခွင့်ရခဲ့လို့ကျေနပ်ခဲ့ပါတယ်၊

အခုအချိန်မှာ Popular ဖြစ်နေတဲ့ အရာမဟုတ်သေးပေမယ့်လည်း မှန်တယ်လို့ထင်တဲ့ လုပ်ရပ်ကို တက်နိုင်တဲ့ ဘက်က အထောက်အပံ့ပေးရတာလဲ အဓိပ္ပာယ်ရှိတဲ့ လွတ်လပ်မှုပါပဲ၊

Thank you for this freedom.
I wish you well.

29/12/2025

Speciesism ဆိုတဲ့ စာလုံးကို လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ် အနည်းငယ်က သင်ယူခဲ့ရတယ်၊

📚သူ့ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က racism, sexism ဆိုတာတွေနဲ့နီးစပ်ပါတယ်၊ လူမျိုး ကြောင့်ခွဲခြားဆက်ဆံတာက racism, မိိန်းမယောက်ကျား ခွဲခြားဆက်ဆံတာက sexism လိုပဲ speciesism က species မျိုးစိတ် ကြောင့် ခွဲခြားဆကိဆံတာလို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်၊

📚Livestock မွေးမြူရေး တိရိစ္ဆာန် နဲ့ pets အိမ်မွေ:တိရိစ္ဆာန်နဲ့ ကွာခြားတယ်ဆိုတာက လူတွေပေးထားတဲ့ label တွေပါ၊

📚မွေးမြူရေးတိရိစ္ဆာန်တွေကလည်း pets လိုပဲ လူတွေနဲ့ bond ဖြစ်နိုင်တယ်၊ အဖော်ပြုပေးနိုင်တယ်၊ ကြောင်လေးတွေ ခွေးလေးတွေ ကြောက်တက်တယ်၊ သနားစရာကောင်းတယ်၊ နာကျင်တက်တယ်ဆိုတာတွေက လူတွေသိကြပါတယ်၊

ကျွန်မတို့ လူအများစုဟာ ခွေးလေးတွေ၊ ကြောင်လေးတွေကိုတော့ ဘယ်တော့မှ နာကျင်အောင် လုပ်မှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဝက်၊ နွား ဒါမှမဟုတ် ကြက်တွေကို ကုန်ပစ္စည်းသဖွယ်ဆက်ဆံတာက ဘာမှ မထူးဆန်းဖူးဖြစ်နေတယ်၊

📚အဲဒီလို ခွဲခြားဆက်ဆံတာဟာ သူတို့ရဲ့ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး၊ နာကျင်မှုကို ခံစားနိုင်စွမ်း တွေအပေါ် အခြေခံထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဒါဟာ "မျိုးစိတ်ခွဲခြားမှု (speciesism)" အပေါ်မှာပဲ အခြေခံနေတာပါ — သူတို့က တခြားမျိုးစိတ်ဝင်တွေ ဖြစ်နေရုံသက်သက်နဲ့ သူတို့ရဲ့ အသက်တွေက ပိုတန်ဖိုးနည်းတယ်လို့ ယူဆလိုက်တာမျိုးပေါ့။

📚Livestock လို့ သက်မှတ်ခံထားရတဲ့ မွေးမြူရေးတိရိစ္ဆာန်တွေရဲ့ အပြုအမူတွေကိုသိခွင့် ကြည့်ရှုခွင့် မရှိဘူး၊ pets တွေကိုကြည့်ရှုခွင့်ရှိတယ်၊ သူတို့နဲ့ တစ်အိမ်ထဲ အတူနေတယ်ဆိုတော့ pets တွေ လူနဲ့တူတဲ့ ခံစားချက်ရှိတာကိုသိရှိရတယ်တွေ့ရတယ်၊ ခွေးတွေကြောင်တွေကို ချက်စားတယ်ဆို မဖြစ်သင့်တဲ့ အရာအဖြစ်တောင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လက်ခံလာကြတယ်။ ချက်စားတယ်လို့ သိတဲ့ အခါလည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် တုန့်ပြန်လာတယ်၊ ဒါတောင် ခွေးတွေကိုချက်စားတဲ့ festival တွေရှိသေးတယ်၊

📚Livestock တွေက မျကိစိအောက်မှာပျောက်ကွယ်နေတယ်၊ သူတို့ရဲ့ sentience ကို လူတွေက မတွေ့ရဘူးဆိုတော့လျှစ်လျူရှုဖို့လွယ်တယ်၊
ဒါကနေ speciesism ကို မေးခွန်းပြန်ထုတ်တာ နည်းလာတယ်။ ဒါကတဆင့် ကျွန်ပြုခြင်းဆိုတာတွေပေါ်လာတယ်၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းတွေမှာ သုံးတာ၊ သစ်လုံးတွေသယ်ခိုင်းတာ၊ လူတွေရဲ့ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတွေမှာသုံးတာတွေက ပုံမှန်ဖြစ်လာတယ်။ zoo တွေပေါ်လာတယ်၊ circus တွေပေါ်လာတယ်၊

📚မျိုးစိတ်ခွဲခြားမှုကို ပြန်မေးခွန်းထုတ်တယ်ဆိုတာကလွယ်တာတော့မဟုတ်ဘူး၊ ငယ်ငယ်ကတည်းက ဘယ်ဟာက ပုံမှန်လဲ၊ ဘယ်ဟာက ပုံမှန်မဟုတိဘူးလဲလို့သက်မှတိထားတာတွေက အရိုးစွဲလာတာကိုး၊

မေးခွန်းထုတ်ရတာခက်ခဲပေမဲ့ ပိုရိုးသားတဲ့ မေးခွန်းတစ်ခုကို မေးကြည့်ဖို့ပါပဲ- "ဒုက္ခရောက်တာ၊ နာကျင်တာတွေဟာ အရေးကြီးတယ်ဆိုရင်၊ အဲဒီအရာက လူသားမဟုတ်တဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေမှာ၊ pets မဟုတ်တဲ့ တိရိစ္ဆာန်တွေမှာ ဖြစ်နေတဲ့အခါ ဘာလို့ အရေးမပါတော့တာလဲ?"

📚တိုးတက်မှုဆိုတာ ကိုယ့်ရဲ့ ကရုဏာတရား နယ်ပယ်ကို ချဲ့ထွင်ရာကနေပဲ အမြဲစတင်ခဲ့တာပါ။ တိရစ္ဆာန်တွေကို ကုန်ပစ္စည်းတွေအဖြစ် မကြည့်ဘဲ သက်ရှိတစ်ဦးတစ်ယောက်အနေနဲ့ မြင်တတ်ဖို့ သင်ယူတာဟာ နောက်ထပ်တိုးတက်မယ့် ခြေလှမ်းသစ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

📚ပုံတွေကတော့ ကျွန်မသွားခဲ့တဲ့ animal sanctuary တခုပါ၊
ကယ်တင်ထားတဲ့ farmed animals တွေရဲ့နားခိုရာပါ၊
MIT ရဲ့ Allied Scholars for Animal Protection ဆိုတဲ့ ကျောင်းသား အဖွဲ့နဲ့သွားခဲ့ပါတယ်၊

ဒီ sanctuary က ကျွန်မ သွားဖူးတဲ့ 3 ခုမြောက်ဖြစ်ပါတယ်၊ UK က animal sanctuary ၂ ခုကို အရင်သွားခဲ့ပါတယ်၊

📚တကယ့် ရည်ရွယ်ချက်က animal sanctuary ရှိစရာမလိုတော့ အောင် တိရိစ္ဆာန်တွေ ကို သူ့ဘာသူသဘာဝ မှာနေစေန်ုင်တဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းတခုဖြစ်လာစေတာပါ၊

ဖမ်းချုပ်ပြီး အတင်းမျိုးပွါးစေပြီး ကျွန်အဖြစ်၊ ကုန်ပစ္စည်းအဖြစ်အသုံးပြုတာတွေ ပပျောက်သွားဖို့က အဓိကရည်ရွယ်ချက်ပါ၊

Speciesism ဆိုတာကို စာဖတ်သူတွေကောဘယ်လိုထင်လဲ၊

28/12/2025

သမိုင်းတစ်လျှောက်က အဆိုးဝါးဆုံး ကိုယ်ကျင့်တရား ပျက်ပြားမှုတွေဖြစ်နေချိန်မှာ မင်းသာရှိနေရင် ဘယ်လိုမျိုး ပြုမူနေထိုင်မလဲဆိုတာ သိချင်လား။

သမိုင်းတစ်လျှောက်မှာ လူတွေကို ကျွန်အဖြစ်ရောင်းချတဲ့ အချိန်တွေရှိခဲ့တယ်၊ ပိုင်ဆိုင်တဲ့ကုန်ပစ္စည်း သဖွယ်လူတွေကို အသုံးပြုခဲ့ ကြတယ်၊ slavery က အခုခေတိမှာတော့ လုံးဝ လက်ခံလို့မရတဲ့ အရာတခုဖြစ်နေပါပြိ၊

N**i Germany မှာလည်း ဂျူးလူမျိုးတွေကို သန်းပေါင်းများစွာသ-တ်ဖြတ်တဲ့ အချိန်တွေရှိခဲ့တယ်၊ သ-တ်ဖို့ အဆောက် အဦးတွေကို စနစ်တကျ အစီအစဉ်ချပြီး ဆောက်ခဲ့တယ်၊ လူတွေကိုလည်း စနစ်တကျ ခန့်ထားပြီး သ-တ်ဖြတ်တာတွေ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့တယ်။ genocide တွေ တခုမကဖြစ်ခဲ့တယ်၊

ဒီလို အခြေအနေမှာ သင်သာရှိနေရင် ဘယ်လိုမျိုး ပြုမူနေထိုင်မလဲဆိုတာ အလွယ်တကူသိနိုင်တဲ့ နည်းလမ်းရှိပါတယ်၊

အခုလက်ရှိ moral atrocities ကြားမှာ သင်နေထိုင်ပြုမူနေတဲ့ ပုံစံအတိုင်းပဲ ဖြစ်မှာပါ။ အခုလက်ရှိအချိန်မှာလည်း နောင်လာနောက်သားတွေက ပြန်ကြည့်ပြီး 'ဒါကြီးကတော့ မဖြစ်သင့်ဘူး၊ မယုံနိုင်စရာပဲ' လို့ ဒေါသတကြီး ဝေဖန်ကြမယ့် ကိစ္စတွေ အများကြီး ရှိနေတာပဲလေ။i

ဝေးဝေးမကြည့်ပဲ ကိုယ်တိုင်နေ့တိုင်းပံ့ပိုးနေတဲ့ moral atrocity တခုကတော့ animal agriculture ကို ရေရှည်ထောက်ပံံ့နေတာပါပဲ။

တခြား crisis တွေနဲ့ တိရိစ္ဆာန်မွေးမြူသ-တ်ဖြတ်ပြီး အသားထုတ်လုပ်တဲ့ animal agricultureနဲ့ အဓိကွာတဲ့ အချကိအလက်က စာသုံးသူကိုယ်တိုင်က တိုက်ရိုက်ပံ့ပိုးပြီး နာကျင် ရက်စက်မှုတွေကို ဆက်လက်ဖြစ်စေတာပါ၊

You do not need to be morally superior to simply stop contributing to it.
Just like you do not need to be morally superior to simply not murder someone or steal or lie.

What are your thoughts?ss

24/12/2025

မြောင််ပိစိကွေး

23/12/2025

ကျောင်းတက်ကတည်းက အရမ်းသဘောကျခဲ့တဲ့ lecture တွေ အများကြီးရှိပါတယ်၊
ငယ်ငယ်ကတည်းကလည်းကျောင်းနေပျော်ခဲ့တယ်၊

ဆရာ၊ဆရာမ တချို့နဲ့ အဆင်ပြေလားမပြေလားဆိုတာတော့ နောက် topic တခုပေါ့၊

📚State school တက်ကတည်း ကံကောင်းတာတခုရှိတယ်၊ ကျောင်းသားတစ်ယောက်အနေနဲ့ စာကိုပဲ အဓိကအာရုံစိုက်ခွင့်ရတာပါ၊ ငယ်ငယ်ကတော့ ဒီလိုမျိုး အာရုံစိုက်ခွင့်ရတာက ပုံမှန်ပဲဆိုပြီး ထင်ခဲ့ပါတယ်၊

📚ကလေးအရွယ်မှာ အပူအပင်မရှိတာက ကလေးအတွက်ကြီးမားတဲ့ အထောက်အကူပါ၊ လိုချင်တာစားရတယ်။ ကစားရတယ်၊ သူငယ်ချင်းတွေနဲ့လဲ စိတ် ဖြူဖြူစင်စင်ပေါင်းသင်းရတယ်။ စာလုပ်ရမယ့် အချိန်မှာလည်း ကျူရှင်ပို့ပေးမယ့်သူ၊ ကျူရှင်ကြိုမယ့်သူ၊ အစားအစာအသင့်ကျွေးမယ့်သူရှိတယ်ဆိုရင် သင်ယူမှုကို လေးလေးနက်နက် အာရုံစိုက်နိုင်တယ်။ ကလေးသဘာဝ စူးစမ်းလေ့လာရမယ့် အရွယ်မှာ သိချင်သမျှ မေးခွန်းမေးခွင့်ရတယ်၊ စာဖတ်ခွင့်ရတယ်၊ အိမ်မှာလည်း လူကြီးတွေစိတ်ညစ်နေရမယ့်ပြသနာမရှိဘူး၊.ပြသနာရှိလည်း ကလေးတစ်ယောက်အနေနဲ့ မသိရဘူး၊

📚ဒါတွေက ကံကောင်းခဲ့တာပဲဆိုတာကို နိုင်ငံခြားမှာတက္ကသိုလ်တက်တော့မှ သိလာခဲ့တယ်၊ America ဆိုတာလည်း ကောင်းတာတွေအများကြီးရှိသလို သူတို့ရဲ့ social ပြသနာတွေလည်းတပုံကြီးရှိတာ၊ အဲဒီပြသနာတွေက ကလေးတွေ ကြီးပြင်းလာတဲ့ အခါ confidence ပြသနာတွေ၊ social issue တွေဖြစ်လာတာကို သင်ယူရတယ်၊

မြန်မာပြည်မှာပြသနာတွေရှိပေမယ့် တက္ကသိုလ်မှာမှ ဒီပြသနာတွေရဲ့ name နဲ့ concept တွေကို သင်ယူခဲ့ရတယ်၊

📚ပုံထဲက ပြထားတဲ့ video ကတော့ ကျွန်မ သဘောကျခဲ့တဲ့ Professor တစ်ယောက်ရဲ့ lecture ပါ၊ ကျွန်မကျောင်းပြီးလို့ အလုပ်ခွင်ဝင်နေချိန်မှာမှ YouTube မှာ suggested video အဖြစ်ပေါ်လာတာ၊

📚သင်တို့ ကျွန်မတို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တွေ၊ မြင်နေရတဲ့ ပစ္စည်းတွေ အပင်တွေ ၊ တိရိစ္ဆာန်တွေ အကုန်လုံးအပါအဝင် စကြဝဌာကြီး တခုလုံးကို ဘာတွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတာလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းကို အခြေခံပြီး theoretical physicist Professor တစ်ယောက်က lecture ပေးထားတာ၊
ဒီ lecture က beginner friendly ပါ၊ Professor ရှင်းပြတာလည်းကောင်းတယ်၊

Beginner friendly ဖြစ်ပေမယ့် ကျွန်မအတွက်တော့ တခါတည်းကြည့်ရုံနဲ့ နားမလည်ခဲ့ဘူး၊ ခဏခဏ နားထောင်မှ ဒီ lecture ရဲ့ အဓိက message ကို နားလည်ခဲ့တယ်၊ အဲဒီ message ကပဲ ကျွန်မအတွက် ထူးဆန်းတဲ့အရာဖြစ်ခဲ့တယ်၊

📚ကမ္ဘာကြီးကို တည်ဆောက်ထားတဲ့ အခြေခံပစ္စည်းက ဘာလဲဆိုတာ လူတော်တော်များများစူးစမ်းချင်ကြတဲ့ မေးခွန်းဖြစ်မှာပါ၊

အထက်တန်းကျောင်းတုန်းက သင်ရတာက atom ဆိုတဲ့ အမှုန်လေးတွေက အရာရာတိုင်းကို ဖွဲ့စည်းထားတယ်ဆိုတာပဲ၊
အသေးဆုံးအမှုန်လေးတွေကနေ တခုပြီးတခုပေါင်းပြီး အခုမြင်နေရတဲ့ အရာပေါင်းစုံဖြစ်လာတယ်ဆိုတာပါပဲ၊ atom ထဲမှာမှ neutron, electron, proton ဆိုတဲ့ အမှုန်တွေထပ်ရှိသေးတယ်ဆိုပြီး သင်ရတယ်၊

📚ဒီ video ကနေသင်ရတာတော့ တကယ့် အခြေခံပစ္စည်းတွေက အစိုင်အခဲဖြစ်တဲ့ အမှုန်တွေတောင်မဟုတ်ဘူး၊
လက်နဲ့ ထိတွေလို့မရတဲ့ field တွေကမှ တကယ့် အခြေခံ ပစ္စည်းတွေဖြစ်တယ်၊
အဲဒိီ field တွေက လှိုင်းတွေထတက်တယ်၊ အဲဒီ လှိူင်းလေးတွေကမှ အမှုန်လေးတွေလေးပုံစံဖြစ်လာတယ်၊ အဲဒီ အမှုန်တွေကလည်း မတည်မြဲဘူး၊
တကယ်တည်မြဲတာက field တွေပါ၊

ဉပမာ electron ဆိုတာက electron field ကလာတာ၊ electron field က လှိုင်းထလို့ အဲဒီလှိုင်းဖြစ်တဲ့ နေရာမှာ electron ဆိုတဲ့ အမှုန်လေးဖြစ်လာတယ်၊
ပင်လယ်ဆိုတာ ရေမျက်နာပြင်ကြီးဖြစိပေမယ့်ပင်လယ်ရဲ့ လှိုင်းကို အစ်ုင်အခဲလို့ မြင်ရတယ်ဆိုတဲ့ သဘောမျိုးပေါ့၊

📚အဲဒီအချိန်က lecture ကိုကြည့်နေရင်းနဲ့ ကျွန်မရဲ့ အိမ်မက်တခုဖြစ်တဲ့ UK က Cambridge မြို့လေးမှာနေချင်တာကို သတိရသွားတယ်၊ ဒီ Professor က လည်း Cambridge က Professor တစ်ယောက်မို့လို့ ဒီ Professor ကိုလည်း သွားတွေ့မယ်လို့ မှတ်ထားခဲ့တယ်၊ ထုံးစံအတိုင်း တခြားအရာတွေနဲ့ အလုပ်ရှုပ်နေလို့ အိမ်မက်ကနေ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့က နှစ်နဲ့ချီကြာခဲ့တယ်၊ မေ့မေ့ပျောက်ပျောက်နဲ့ပဲ တစ်နှစ်ပြီး တစ်နှစ်ကုန်သွားတယ်။

📚နောက်တော့ Cambridge ရဲ့ MBA ကို လျှောက်ပြီး တက်ခွင့်ရခဲ့တဲ့ အခါ ဒီ Professor ကို သွားတွေ့ဖို့ လုပ်တယ်၊ email ပို့လိုက်တယ်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို မိတ်ဆက်ပြီး သူ့ရဲ့ lecture က ကျွန်မ အတွက် ကလေးဘဝပြန်ရောက်သွားသလိုပဲ လို့၊ ထူးဆန်းတာတွေကို အလွယ်တကူလေ့လာလို့ရအောင် အစပျိုးပေးတဲ့ lecture ကြောင့်ကျေးဇူးတင်ပါတယ်လို့ စာရေးလိုက်တယ်၊

စိတ်ထဲမှာတော့ သူနဲ့ တွေ့ပြီး စကားတွေပြော၊ အမှတ်တရ ပုံရိုက်ပြီး သိမ်းထားမယ်ပေါ့၊

📚ကောင်းတာကတော့ သူက ကျွန်မရဲ့ email ကို ၃ မိနစ်အတွင်းစာပြန်ပါတယ်

သိပ်မကောင်းကတော့ သူက အလုပ်အရမ်းများလွန်းလို့ သူ့ရဲ့ PhD students တွေကိုတောင် အချိန် မပေးနိုင်ဘူးတဲ့၊ ကျွန်မကိုလည်း တွေ့ဖို့ မဖြစ်န်ုင်ဘူးတဲ့၊

အဲဒီမှာတင် fan girling ပြီးဆုံးသွားပါတယ်၊

📚Professor ရဲ့ video တွေစာတွေကိုတော့ အခမဲ့ လေ့လာခွင့်ရနေတုန်းပဲ၊ တခြား lecturer နဲ့ professors တွေ အကြောင်းပါဆက်ပြီး လေ့လာခွင့်ရနေတယ်၊
Internet ကြောင့် အခမဲ့ လေ့လာလို့ရမယ့်နေရာတွေ မရေမတွက်န်ုင်အောင်ဖြစ်လာတာကျေးဇူးတင်တယ်၊

ကျွန်မ အတွက် အထောက် အကူပြုခဲ့တဲ့ စာရေးဆရာတွေ ၊ သင်ဆရာ၊ မြင်ဆရာ၊ကြားဆရာတွေ အများကြီးစီက ရွေးချယ်သင်ယူခွင့်ရခဲ့တယ် ။

စာဖတ်သူ သင်ကော သဘောကျခဲ့ရတဲ့ ဆရာ၊ ဆရာမတွေအကြောင်း အမှတ်တရရှိခဲ့တာတွေ မျှဝေပေးခဲ့ပါ၊

📚ကျွန်မ ကြိုက်တဲ့ books တွေ၊ resources တွေအကြောင်းကို comment မှာရေးပေးထားပါမယ်၊

20/12/2025

တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားနဲ့ middle to high school ကျောင်းသားတို့ အတွက် essay ပြိုင်ပွဲ၊ 📚

ကျွန်မ University of Cambridge ရဲ့ event တခုမှာ မှာ law professor တစ်ယောက်အကြောင်းသိခွင့်ရတယ်၊

အဲဒီ Professor က Cambridge မှာ Cambridge Center for Animal rights ကိုတည်ထောင်ထားတယ်၊ သူ့ရဲ့ ကလေးတွေ အပါအဝင် တစ်မိသားစုလုံးက vegan ပဲ၊

📚ဒီလိုမျိုးတစ်ထောင့်တနေရာကနေ ကြိုးစားနေတဲ့လူတွေကို ခဏခဏတွေ့ရတာကနေ Animal rights အကြောင်းကို လေ့လာခွင့်ရတယ်၊ ဒိ professor ဆိုရင် ဉပဒေရေးရာဘက်ကပေါ့၊
စီးပွါးရေးဘက်က ဆိုရင် စွန့်ဦးတီထွင်သူ စီးပွါးရေးသမားတွေ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေ လည်းတွေ့ရတယ်၊
Political figure တွေက အစ ကျွန်မ လေ့လာခွင့်ရခဲ့တယ်။ မတွေ့ဆုံရရင်တောင် Online ဆောင်းပါးတို့ interview တို့ကနေ သူတို့ရဲ့ အကြောင်းလေ့လာခွင့်ရတယ်။

📚Animal rights ဆိုတဲ့စကားနဲ့ animal welfare ဆိုတာ ဘာကွာလဲကို အကျဉ်းချုပ်ရှင်းပြရမယ်ဆိုရင်

Animal welfare ဆိုတာ က အခု တိရိစ္ဆာန်မွေးမြုရေးလုပ်ငန်းမှာ တိိရိစ္ဆာန်တွေ ကိုပိုကောင်းကောင်းထားဖို့ပါ၊

Animal rights ဆိုတာက တိရိစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလိုမျိုး တိလေးတွေကို အသုံးချတာရှိကိုမရှိသင့်ဘူး၊ တိလေးတွေကို အင်အားသုံးပြီး အမြတ်ထုတ်အသုံးချတာကိုရှောင်ရမယ်လိုပြောတာဖြစ်တယ်၊

📚Animal welfare က တိလေးတွေရဲ့ လှောင်အိမ်ကသေးလွန်းတယ်၊ ပိုပြီးကြိးရမယ်လို့ ပြောတဲ့အချိန်မှာ

Animal rights က လှောင်အိမ်တွေကို အကုန်ဖျက်ရမယ်လို့ပြောတာပါ၊

Animal rights ဆိုတာ အသားရှောင်တာ အပါအဝင် တိလေးတွေကို အမြတ်ထုတ် အသုံးချပြီး ကုန်ပစ္စည်းသဖွယ်ဆက်ဆံတာ အကုန်ကိုရှောင်ပါတယ်၊
ခရီးသွားလာရေးမှာ အသုံးပြုခံရတဲ့ တိလေးတွေ၊
ဓာတ်ခွဲခန်းတွေမှာ အစမ်းသပ်ခံရတဲ့ တိလေးတွေ၊ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတွေမှာ အသုံးခံရတာတွေအကုန်လုံးကို ရှောင်တာပါ၊

Cambridge Center for Animal Rights Law က animal rights ကို ရလာအောင် ကြိုးစားနေတဲ့ အဖွဲ့ အစည်းပါ၊ နှစ်တိုင်း conference တွေလဲလုပ်တယ်၊ YouTube channel မှာလဲ free video and conversations တွေ တင်ထားပေးတယ်၊ နှစ်တိုင်း Essay Competition လုပ်တယ်၊
ဒီနှစ်လဲ ပြိုင်ပွဲစပါပြီ၊
📚ပြိုင်ပွဲက ဒီမေးခွန်းကို အဓိက အခြေခံပြီး essay ရေးရမယ်၊

Martha Nussbaum argues that animals need certain rights so that they can flourish. How far should human interests be limited in order to enable animals to flourish?’

Ethics Professor တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Martha Nussbaum ကတော့ တိရစ္ဆာန်လေးတွေ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ရှင်သန်နိုင်ဖို့ဆိုရင် သူတို့မှာလည်း ရသင့်ရထိုက်တဲ့ အခွင့်အရေးတွေ ရှိဖို့လိုတယ်လို့ ဆိုထားတယ်။ အဲ့တော့ သူတို့ကို စိတ်ကြိုက် ရှင်သန်ခွင့်ပေးနိုင်ဖို့အတွက် ငါတို့ လူသားတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ဘယ်အတိုင်းအတာအထိ လျှော့ပေးသင့်သလဲ?

📚University student ဆိုရင် undergrad ကနေ PhD student အထိပြိုင်လ်ု့ရပါတယါ၊

✅3,000 words အထိရေးလို့ရတယ်
✅First prize ပေါင် ၇၅၀၊
✅Second Prize ပေါင် ၅၀၀
✅Third Prize ပေါင် ၂၅၀

📚Secondary school student (middle to high school ကျောင်းသားတွေအတွက်)
✅1,000 words အထိရေးလို့ရတယ်
✅ဆုကြေးငွေ ပေါင် ၂၅၀ ကို ကျောင်းသားတွေရဲ့ ကျောင်းကရရှိမယ်၊

📚Deadline က Feb 13, 2026 ပါ၊
📚March 2026 လလယ်လောက်မှာ winner ကိုသိရမှာပါ၊
📚ဘယ်န်ုင်ငံကဖြစ်ဖြစ် ဝင်ပြိုင်လို့ရပါတယ်၊

Link တွေကို comment ရေးထားပါမယ်၊

n

18/12/2025

Tell me your life is full without telling me your life is full.

18/12/2025

📚ရန်ကုန်မှာ အလုပ်လုပ်တဲ့ နှစ်တွေတော်တော်များများမှာ ကျွန်မတစ်ယောက်ထဲကားမောင်းရတဲ့ အချိန် တော်တော်များများရှိခဲ့တယ်၊ ရန်ကုန်လမ်းတွေ ကားပိတ်တဲ့ အချိန်မှာ Podcast နားထောင်တယ်၊ ကားပိတ်တဲ့ကြားမှာ စိတ်မရှည်တာကို ဒီလိုနည်းနဲ့ ထိမ်းလို့ရလို့ပါ၊

📚ပုံထဲက စာအုပ်ကိုရေးတဲ့ Oliver Burkeman က ကျွန်မ ကြိုက်တဲ့ Podcast တခုမှာ 2022 မှာ guest အဖြစ်ပါဝင်လို့ နားထောင်ခဲ့ရတယ်၊ သူပြောတာတွေကို ကြိုက်လို့ ပိုပြီးသိချင်လာလို့ သူ့စာအုပ်ကို ရှာဖတ်ကြည့်တယ်၊

📚သူ့စာအုပ်က “လူ့ဘဝမှာရှိတဲ့ ရက်သတ္တပတ် ၄၀၀၀” တဲ့

စာအုပ်ပေါ်မှာ Time Management for mortals လို့ရေးထားပါတယ်၊ ကျွန်မကြားနေကျဖြစ်တဲ့ Time management topic နဲ့ မတူပါဘူး။ Time management စာအုပ်လဲမဟုတ်ပါဘူး၊

❓တစ်နာရီအတွင်းမှာ အလုပ်တစ်ခု ပြီးတာကနေ အလုပ် ၂ ခုပြီးရင် ပိုကောင်းတယ်။ quality ကော quantity ကိုပါ efficient ဖြစ်အောင် လုပ်လို့ရရင် အလုပ်တွေပိုဖြစ်တယ်၊ တစ်ရက်ချင်းစီကို ဒီလိုမျိုးစီမံလို့ရရင် ဘဝမှာ မပြီးမြောက်တဲ့ အရာဆိုတာ မရှိတော့ ဘူး၊ လိုချင်တဲ့ အရာ အားလုံးက လက်လှမ်းမှီတယ်၊

❓အလုပ်တွေ မပြီးသေးဘူးဆိုရင် productivity မှာ တခုခုလွဲနေလို့၊
Time blocking လုပ်တာတို့၊ အချိန် 1 မိနစ်ချင်းစီတိုင်းကို ကြိုတင်ပြီး plan ဆွဲထားတာတို့၊ ဒါမျိုးသာမှန်မှန်လုပ် မပြီးမြောက်တဲ့ အလုပ်မရှိစေရဘူး၊

📚Oliver Burkeman က ဒီ ယူဆချက်ကို ငြင်းပယ်ပါတယ်။ သူ့ရဲ့ စာအုပ်က Human life ရဲ့ limit ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်းရေးပြထားတယ်၊ လူ့ဘဝမှာ ရက် သတ္တပတ် 4000 ဝန်းကျင်ရှိမယ်၊ လူရဲ့ human ခန္ဓာကိုယ်မှာရှိတဲ့ energy နဲ့ attention က လည်း အကန့်အသတ်မရှိမဟုတ်ဘူး၊

📚သူက စာအရေးအသာ:ကောင်းကောင်းနဲ့ limit တွေအကြောင်းရှင်းပြတယ်၊ အသက် 30 မပြည့်သေးတဲ့ အချိန်က ကျွန်မ၊ the world is my oyster လို့ ထင်နေတဲ့ ကျွန်မ၊ အလုပ်တွေကိုရှယ်လုပ်ပြီးကိုယ့်ကိုယ်ကို invincible လို့ထင်နေတဲ့ ကျွန်မက စာဖတ်နေရင်း ရေခဲရေနဲ့ အပက် ခံလိုက်ရသလိုပဲ၊ မျက်ရည်ပဲ ဝဲချင်လာသလို၊ မြေကြီးပဲ တုန်လှုပ်သွားသလို၊

📚သင်က astronaut ဖြစ်ချင်တယ်၊ professional pianist ဖြစ်ချင်တယ်၊ professional athlete လဲဖြစ်ချင်တယ်။ ငွေတွေလည်း အများကြီးရှာန်ုင်တဲ့ စီးပွါးရေးလုပ်ငန်းရှင်လဲဖြစ်ချင်တယ်၊ ဘဝ ကလည်း fulfilled ဖြစ်တဲ့ ဘဝကို တည်ဆောက်နိုင်ရမယ်၊ ဒီလိုမျိုး အကုန်လုံးဖြစ်ချင်သူတော်တော်များများရှိမှာပါ၊ ငယ်ငယ်က အိမ်မက်တွေတန်းစီနေတဲ့ ကလေးလေးတွေဖြစ်ခဲ့ကြတာပဲ

📚Oliver Burkeman ပြောတာက သင်က သင်လိုချင်တဲ့ အိမ်မက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်န်ုင်လိမ့်မယ်၊ ဒါပေမယ့် လူတော်တော်များများသိထားတဲ့ Time Management နဲ့တော့ မဟုတ်ဘူး၊ တစ်နေ့မှာရှိတဲ့ ၂၄ နာရီထဲက တစက္ကန့်ချင်းစီတိုင်းကို productive ဖြစ်အောင် လုပ်ရင်းနဲ့ မဟုတ်ဘူး၊

📚ဘယ်လိုမျိုးနဲ့ အကောင်အထည်ဖော်န်ုင်မလဲဆိုရင်
ခက်ခဲတဲ့ ရွေးချယ်မှုတွေ ပြုလုပ်ရင်းနဲ့သာ အိမ်မက်တွေကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မယ်၊
သင်က ပညာရပ်တခုမှာ expert ဖြစ်ချင်တဲ့ အိမ်မက်ရှိတယ်ဆိုရင် အဲဒိ ရည်မှန်းချက်နဲ့ မဆိုင်တဲ့ တခြား အိမ်မက်တွေကို စွန့်လွှတ်န်ုင်လား၊

📚အိမ်မက်ဆိုတာက လည်း လူသိရှင်ကြား အောင်မြင်မှု ရမှ မဟုတ်ဘူး၊ မိဘနဲ့ အေးအေးချမ်းချမ်းအတူနေပြီး ပြုစုချင်တယ်ဆိုရင် တခြားနိုင်ငံရဲ့ ကိုယ့် Dream city မှာ နေချင်တဲ့ အိမ်မက်ကို စွန့်လွှတိရမယ်၊
Professional athlete ဖြစ်ချင်လို့ train နေတဲ့ သူကလည်း သူဖြစ်ချင်နေတဲ့ pianist ဖြစ်ဖို့ piano practice လုပ်ရတဲ့ ဘဝကို စွန့်လွှတ်ရမယ်၊
ဒါတွေက ရွေးချယ်မှု အတွက် ဥပမာပေးတာ၊ ဒီဥပမာ တွေထဲက ရွေးချယ်မှုတွေကို လုပ်ဖို့ မလိုပဲ ၂ ခုစလုံးလုပ်လို့ရတဲ့သူတွေရှိမှာပါ၊
ဒီလိုလူတွေမှာလည်း နောက် ခက်ခက်ခဲခဲဆုံးဖြတ်ရွေးချယ်စရာတွေရှိမှာပါ၊

📚သင့်တနေ့မှာ 24 hours ပဲရှိတယ်။ ဘဝ မှာ 4000 weeks ဝန်းကျင်ပဲရှိတယ်၊

📚Burkeman ပြောတာက
သင်အလိုချင်ဆုံးအရာတွေကို ရွေးချယ်ပြီး commit လုပ်ပါ၊ 100% လောက် အလိုချင်ဆုံးအရာတွေကို အာရုံစိုက်န်ုင်ဖို့ 50% လောက်ပဲ လိုချင်တဲ့ တခြားအရာတွေကို ဖယ်ဖို့ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတာလဲ လွတ်လပ်မှု တခုပါပဲလို့ Burkeman က ရေးထားပါတယ်၊

📚ကိုယ်မလိုချင်တဲ့ အရာတွေကို to-do list ထဲကဖယ်ရတာက လူတိုင်း အလွယ်တကူလုပ်နိုင်ပါတယ်၊ စာမေးပွဲမှာ အမှတ်ပြည့်ရချင်လို့ social media scroll လုပ်ရတာကို ရပ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ကလွယ်တယ်၊ တခု က goal ဖြစ်ပြီး တခုက distraction ဖြစိနေတာကိုး၊ distraction ကို ဖျက်ရမယ်ဆိူတာ က လုပ်သင့်တာပဲလို့ အလွယ်တကူလက်ခံလို့ရပါတယ်၊

📚တကယ်ခက်တာက ကိုယ်လိုချင်တဲ့ အိမ်မက် list ထဲက တချို့အရာတွေကို ဖယ်ရတာပါ၊ List ထဲက အရေးကြီးဆုံး ၂-၃ ခုပဲ ရွေးလို့ရမယ်၊ သင့်ရဲ့ 4000 weeks ကလည်း ဒါတွေ အတွက်ပဲ အချိန်ရှိမယ်။ သင့်ရဲ့ human ခန္ဓာကိုယ်ကလည်း အကုန်လုံးအတွက် energy and attention ရှိဖို့ မဖြစ်နိုင်ဘူး၊ သင့်ရဲ့ ဘဝ မှာ limit က ရှိကိုရှိတာလို့ Burkeman က ပြောတယ်၊

📚သင်ရဲ့ List ထဲက မဖယ်ချင်ဖယ်ချင် ဖယ်ရမယ့် အခါ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတာ ခက်တာယ်၊ အဲဒီခက်ခဲတာတွေကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးပယ်ထုတ်မှသာ သင့်အတွက် အရေးအကြီးဆုံး goal တွေအတွက် အချိန်ပိုထွက်လာပြီး သင်လည်း fulfillment ပိုရမယ်လို့ Burkeman က ရေးသားခဲ့ပါတယ်၊

📚Productivity hack တွေက အသုံးဝင်ပါတယ်၊ ဒါပေမယ့် သူတို့က သင် difficult choices တွေ လုပ်ရမယ်ဆိုတဲ့ reality ကို ဖုံးကွယ်ထားတယ်၊
Productivity hack တွေကို လုပ်ရင် သင့်ရဲ့ list ထဲက အကုန်လုံးကိုပြီးမြောက်နိုင်မယ်လို့သင်က ထင်နေပြီး ဘဝထဲက ထုတ်ပယ်ရမယ့် အရာတွေကို မထုတ်ပယ်ပဲ ထားတက်လို့ပါ၊

📚သင်က သာ ဘဝမှာ ဘာလိုချင်တာသိရင် Keeping your options open ဆိုတာကလည်း သင့်ရဲ့ commitment ကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေတယ်၊

📚ဒါနဲ့ ဆင်တူတာကို Arianna Huffington ကပြောခဲ့ပါသေးတယ်၊ သင့်ရဲ့ list ထဲက တချို့ကို ပစ်ချလိုက်ခြင်းဖြင့် တကယ့် အရေးကြီးတဲ့ goals တွေမှာ more productive ဖြစိလာပါမယ်တဲ့
📚Sheryl Sandberg က လည်း ဒီလို မျိုး concept နဲ့ ခပ်ဆင်ဆင်ပြောခဲ့ပါသေးတယ်၊
No one can have it all. Coming to terms with that reality is invaluable for women trying to find fulfillment as both great leaders and great parents.

📚ကိုယ့်ရဲ့ limit ကို လက်ခံတာက ပထမ ခြေလှမ်းပါပဲ၊
📚Productivity hack လုပ်တာက အတိုင်းအတာ တခု အထိပဲထိရောက်မယ်။ တကယ်အရေးကြီးတဲ့ (ခက်ခဲတဲ့)ရွေးချယ်မှုတွေကို လုပ်ရမှာက အဓိကပါပဲ၊
📚အရေးမကြီးတကြိီးအရာတွေကို ပယ်ဖျက်ပြီး 100% မလုပ်မဖြစ် အရေးကြီးတာတွေကို အာရုံစူးစိုက်ပြီး အကောင်အထည်ဖော်ပါ၊
📚အချိန်ကို Manage လုပ်တာက သင်ထင်သလောက် လက်တွေ့ကျချင်မှကျမယ်၊
📚သင်ရဲ့ ဘဝက အကန့်အသတ်ရှိတာကို လက်ခံပြီး ရှိတဲ့ အချိန်မှာ ပစ္စုန်ပန်မှာနေထိုင်ပြီး 100% ရယူချင်တဲ့ ရည်မှန်းချက်တွေကိုသာရွေးချယ်အကောင်အထည်ဖော်ပါ၊

စာအုပ်ကို စဖတ်တုန်းက ရေခဲရေနဲ့ အပက်ခံရတဲ့ ခံစားချက်ဖြစ်ခဲ့ပေမယ့်၊ စာအုပ်ဖတ်ပြီးသွားတော့ စောင်ခြုံ ပြီး ပူပူနွေးနွေး စွတ်ပြုတ်ကို သောက်ရသလိုပါပဲ၊

ပြောင်းသွားတဲ့ အမြငိတွေအတိုင်း တကယ် နေနိုင်ဖို့က ကျွန်မအတွက် နှစ်ချီပြီး practice လိုခဲ့ပါတယ်၊ အခုထိလည်း တချို့ အရာတွေကို eliminate လုပ်ဖို့ကြိုးစားရတုန်းပဲ၊

သင်ကော Oliver Burkeman ပြောတာကိုဘယ်လိုထင်လဲ၊

16/12/2025

Bubbles and oat milk 😋

🌱Bubble tea တွေဝယ်သောက်တာများလာလို့အသုံးစရိတ်ချွေတာဖို့ ကိုယ်တိုင် အိမ်မှာ လုပ်လိုက်တယ်၊

🌱အလုပ်လုပ်နေရင်း Bubble tea သောက်ချင်လာရင် အလုပ်ပျက်မှာစိုးလို့ delivery နဲ့ပဲ မှာတယ်၊ အပြင်မှာလည်း အေးတော့ တခါ အပြင်ထွက်ရင် အနွေးထည်တွေ အလွှာ တခုခုပြီးတခု ဝတ်ရ တာလည်း အလုပ်တခု၊

Delivery မှာရင် ရန်ကုန် မှာသာ delivery ခ သိပ်မသိသာတာ၊ ဒီမှာတော့ service fee ကော delivery ခကော tip ပါပေးရတာ၊ တခါတခါ delivery မှာရင် (ဘာမှာမှာ) USD 20 ဝန်းကျင် အနည်းဆုံးကုန်တာပုံမှန်ပဲ၊ အလုပ်များနေတဲ့ အချိန်တွေတော့ delivery မှာစားရတာတန်တယ်၊
ကိုယ့် အချိန်နဲ့ energy နဲ့ကို အစားအစာသွားဝယ်ဖို့မသုံးရဘူးပေါ့၊
Anyway, I digress.

အခုက energy, time and money ကို တပြိုင်နက် ချွေတာလို့ရမယ့်နည်းလမ်းကို တွေ့သွားပြီ၊

🌱အ်မ်မှာရှိတဲ့ oat milk ကို သုံးတယ်၊ Oat Milk ကပုံထဲမှာပြထားတဲ့ ဘူးက USD 6 ပေးရတယ်၊
🌱Amazon ကနေ tapioca pearl တွေကိုမှာတယ်၊ အကုန် vegan ပဲ။ တစ်ထုတ်ကို USD 5 ပေးရတယ်။
🌱 5 ခွက်စာလောက်ပုလဲပါတယ်၊ ရေနဲ့ 4 min ပြုတ်ရုံပဲ၊
Bubble ကလေ ပင်ကိုယ်က ပုံထဲမှာပြထားသလို အဖြူရောင်၊ ရေနဲ့ပြုတ်လိုက်မှ တွေ့နေကြဖြစ်တဲ့ အမည်းရောင် pearl ဖြစ်သွားတယ်၊

🌱ဒီလိုနဲ့ပဲ bubble oat milk တစ်ခွက်ရလာပါတယ်၊
🌱စုစုပေါင်း USD 11 လောက်နဲ့ bubble oat milk 5 ခွက်လောက်သောက်လို့ရပြီ၊ (ငွေချွေတာရတဲ့ အခါ ခံစားရတဲ့ကြည်နူးချက်ကတော့ 💯)

ဒါတောင် တခါတလေ ဆ်ုင်က bubble tea ကိုမှ ငွေအကုန်ခံ ဝယ်သောက်ချင်တဲ့ စ်တ်လေးကတော့ပေါ်ပေါ်လာတယ်၊ အဲဒီအခါဆိုရင် စိတ် အလိုလိုက်လိုက်ပါတယ်

ဒီလို အရမ်းလွယ်တဲ့ အရာတွေမှ အိမ်မှာ လုပ်ဖြစ်တာပါ၊အရမ်းအာရုံများရတဲ့ အရာတွေဆိုရင်လည်း ကျွန်မ ရှောင်တယ်၊
ဒါကြောင့် ကျွန်မ တင်ထားတဲ့ post တွေတိုင်းမှာ မလွယ်တာ မပါဘူး၊ 😃

15/12/2025

Vegetarian hot pot buffet 🌱

ရန်ကုန်မှာတုန်းက ရွှေလာရယ် Kokofu ရယ်ကို ခဏခဏ သွားစားနေကြ၊ သက်သတ်လွတ်ပဲ ရွေးစားတာ၊

Boston မှာ သက်သတ်လွတ် buffet နေရာလေးတွေ့သွားလို့ အရမ်းပျော်၊
စားနေကြဖြစ်တာတွေက
1) Tofu
2) ကြာစွယ်
3) ပဲပြားလိပ်
4) veggies
5) taro ပိန်းဥ
6)ပြောင်းဖူး
7) မှို

အချိုပွဲပါ free flow ပါတယ်၊ အချိုပွဲကလည်း စားလို့ကောင်းတာတွေချည်းပဲ။

တစ်ယောက်ကို USD 23.99 ပါ၊

ဒီဆိုင်က သက်သတ်လွတ်သီးသန့်မဟုတ်ပါဘူး၊
တခြား buffet ဆိုင်တွေက all you can eat ဆိုရင် အသားပါတခါတည်းပါတယ်၊ အသားမပါတဲ့ စျေးမရှိဘူး၊ ဒီဆိုင်က သက်သတ်လွတ် buffet စားရင် အသားပါတဲ့ buffet ထပ်စျေးပိုပေါပါတယ်

ကြိုက်လို့ တပတ်ကို ၂ ခါလောက်သွားစားဖြစ်နေပြီ၊ လျော့ဖို့ ကြိုးစားနေရတယ်၊

Da Long Yi Hot Pot လို့ခေါ်ပါတယ်၊ Boston ရဲ့ Koreantown မှာရှိတယ်၊

Unbusy Living

03/01/2026

03/01/2026

30/12/2025

29/12/2025

28/12/2025

24/12/2025

23/12/2025

20/12/2025

18/12/2025

18/12/2025

16/12/2025

15/12/2025

Address

Website

Alerts

Shortcuts

Share