11/25/2025
💯
УЧЕНИКОТ не е бројка: Психолошки поглед за образованието, вредностите и заблудата на оценувањето
Во светот на модерното образование, каде сè се мери и рангира, лесно се заборава суштината: детето не е бројка, туку жив потенцијал.
И токму затоа, оцената, таа минимална педагошка алатка е премногу сиромашен начин да се измери човечкото суштество кое расте.
ОЦЕНКАТА НЕ ГО ОПИШУВА ДЕТЕТО САМО СО СИСТЕМОТ ШТО ГО МЕРИ
Психолошките истражувања одамна покажуваат дека детето не учи најдобро кога е под притисок, туку кога е мотивирано од внатрешна радозналост.
Сепак, училиштата често функционираат според логиката „ако не е 5, значи не вреди“, па децата се движат во страв наместо во развој.
Но вистинската дилема е следнава:
Што вреди повеќе?!, научена лекција напамет или развиена личност со вредности?
НАСТАВНИКОТ НЕ Е ВЛАСТ, ТУКУ ВОДАЧ
Наставникот не треба да изигрува величина пред детето. Не треба да се однесува како некој кој e „повисок“ или „поважен“ само затоа што има дневник во рака или може да стави единица.
Оценката не смее да биде негова моќ, ниту инструмент за дисциплина.
Често се слуша фразата: „Таков е законот, мора да имаат оценки, мора да се водат предметни успеси, мора да се гради ранг.“
Но добар наставник знае дека законите се административни рамки, а човечноста е педагошката суштина.
Не е доблест да му е „добредојдено“ кога едно дете има послаба оценка за полесно да делува во рамки на тие административни правила.
Доблест е да му помогне да разбере, да расте, да стекне самодоверба.
Доблест е вложеноста, не формалноста.
СЕКОЈ УЧЕНИК БЛЕСКА НА РАЗЛИЧЕН, АВТЕНТИЧЕН, ПРИРОДЕН НАЧИН
Некое дете е извонредно во математика.
Друго има музичка душа. Трето има дарба за спорт, за зборови, за пријателство, за храброст, за соништа.
И тоа треба да биде доволно за да го почитуваме. Наместо да работиме според шаблони, наставникот треба да гледа:
каде детето природно блеска, како мисли, како чувствува, како комуницира, за што се бори, како расте.
Овие работи немаат место во дневникот но имаат огромно место во животот на детето.
Родителот не е „несовесен“ ако детето нема само петки
Ова е уште една болна точка на нашиот систем. Кога детето има послаба оценка, често прстот се вперува кон родителот:
„Не работи доволно со него.“ „Не го контролира.“ „Не вложува.“
Но ова е неточна и неправедна перспектива.
Родителот не е несовесен ако детето има послаби оценки. Несовесен е системот ако верува дека одлика на добар родител е да произведе дете без грешки.
Родителот е тука да го поддржува детето, не да му биде приватен коректор. Да го слушне, не да го турка. Да го прифати, не да го моделира по нечии стандарди.
ВАЛФДОРВСКАТА ПЕДАГОГИЈА го разбира ова одамна
Во Валфдорвската филозофија оценката не е целта. Целта е развојот како хармонија на умот, срцето и волјата. Наместо броеви, децата добиваат описни, длабоки педагошки сведоштва, кои покажуваат како се движат, како се менуваат, кои сили се будат во нив.
Тоа е модел во кој: детето не се плаши од грешка, наставникот не надвиснува како авторитет, туку како сојузник, родителот не се чувствува обвинет, а учењето е патување, не рангирање.
Детето расте таму каде што е видено, не каде што е оценето
Кога наставникот гледа личност, не оценка, детето цвета. Кога родителот гледа прогрес, не рубрика, детето се ослободува. Кога системот ќе почне да гледа човек, не бројка, тогаш ќе имаме генерации кои не само што знаат, туку умеат, чувствуваат и се препознаваат.
И токму затоа треба да се повторува:
Оцената не е идентитет, ниту мерило.
Мерило е љубопитноста, добрината, храброста, трудот и автентичноста на секое дете.
