https://www.facebook.com/1164028440362650/

Doktor PRESS, Tashkent (2026)

24/05/2017

БАХТЛИ БЎЛИШ СИРИ НИМАДА?
Одамлар доим бахтли бўлишга интилади. Аммо бахтнинг ўзи нима эканлиги ҳақида ҳеч ўйлаб кўрганмисиз? Бахт ҳам одам табиати сингари турлича кўринишда бўлади. Масалан, бир одам бой бўлса, ўзини бахтли сезади, бошқаси вақти чоғликка интилади, яна кимдир фарзанд бахт эканлигини таъкидлайди. Хуллас, бахт нима эканлиги ҳар кимнинг ўзига боғлиқ. Нима деб ўйлайсиз, одам шу интилаётган нарсаларга етиша олмаса ҳам, бахтли бўлиш мумкинми? Мумкин. Негаки бахт у бутун умрлик иморат ёки мустаҳкам дарахт эмас. У вақтинчалик одамга хуш кайфият берувчи дамлар, эришилган ютуқ ва муаммодан қутулганлик ҳисси. Хуллас, одам муаммолардан холи ва кўтаринки кайфиятда бўлса, ўзини бахтли сезади. Лекин, афсуски, бу кайфият бир қанча вақтдан кейин ўтиб кетади, ҳал бўлган муаммолар ўрнини бошқа муаммолар эгаллайди... Лекин мана шу бахтлилик ҳиссини одамнинг ўзи уйғота олади. Шунчаки шукур қилишни ўргана олиш керак, холос. Сизга мисол тариқасида бир ҳикояни баён қилмоқчиман.
Бир аёл доим хуш кайфиятда юрар экан. Бир куни дугонаси унга ҳавас қилишини айтибди:
— Сен жуда бахтли аёлсан-да! Сенга ҳавасим келади... Менинг эса бошим ташвишлардан чиқмайди. Мен шу қадар бахтсизманки...
— Ҳаётимизда турли вазиятлар бўлади. Ҳар кунимиз ташвиш, юмушлар, можароларга бой. Иш, оила юмушлари, болалар ва эримга вақт ажратишим керак. Бунинг барчаси меҳнат, оғир меҳнат. Мен ҳам баъзан сен сингари бу юмушлардан чарчайман. Аммо менинг бир сирим бор. Шу сир бахтли бўлишимга ёрдам беради, — дебди қувноқ дугона табассум билан.
— Қандай сир? Менга ҳам айт! — шошганча сўрабди ғамгин аёл.
— Менинг сирим — миннатдорлигимда.
— Тушунмадим, кимдан миннатдорсан? — деб ҳайратланиб сўрабди ғамгин аёл.
— Мен шу дунёдан миннатдорман, у менга ҳар куни янги таассуротлар беради. Турмуш ўртоғимдан миннатдорман, у оиламиз мустаҳкам бўлишини таъминлайди. Фарзандларимдан миннатдорман, улар оналик меҳрини ҳис қилишимга ёрдам беради, қувноқ кулгилари билан мени хушнуд қилади. Дўстларим ва қариндошларимдан миннатдорман, улар қийин вазиятларда менга ёрдам беришади, хурсандчилигимни баҳам кўришади. Мен табиатдан миннатдорман, у ширин ноз-неъматлар билан таъминлайди, гўзаллиги билан дилни яйратади. Асосийси, мен буларнинг барчасини яратгандан миннатдорман. У мен ўзимни бахтли сезишимга имкон берди. Бахтли бўлиш учун шунчаки миннатдор бўлиш керак. Шунда ташвишлар ҳам у қадар даҳшатли бўлиб кўринмайди.
— Миннатдор бўлиш... — ғамгин аёл ўйланиб қолди. — Наҳотки ҳамма нарсадан миннатдор бўлсам, ўзимни бахтли сезсам-а?
— Ҳа, негаки шукур қилган киши ҳар бир одам, нарса ва вазиятнинг яхши томонини кўра олади. У шукур қилгани учун бахтни ҳис қилади. Шундай экан, миннатдор бўлишни шу кундан бошла. Мана шу кун сен янги билим олдинг ва уни бошқаларга улашиш имконига эга бўлдинг! Муаммоларинг қанча кўп бўлмасин, бу кун ажойиблигини ҳис қиляпсанми?
Камола Шарофзода

20/05/2017

ШУБҲА ИЙМОНДАН АЙИРАР...
Бир деҳқон ҳар куни ишлаб келган пулини халтачага солиб, жавонга қўяр эди. Бир куни доимгидек кунлик даромадини шу халтачага соламан деб, жавонга қараса, халтача йўқ. У уйнинг барча бурчакларини кўздан кечирди, барча жиҳозлару жавонларни қараб чиқди. Аммо халтача ҳеч қаерда йўқ эди. Деҳқон уни ўғирлашган, деган хаёлга келди. Ким уйга келган-у, халтани олиш учун кимнинг имкони бўлганлигини ўйлаб кўрди. У шу хаёллар билан ташқарига чиқди. Ёғоч девор ортида қўшнининг ўғли куймаланиб юрарди. У шу болага қаради-ю, ўғри шу эканлигини тушунди. Тўғри, уни айблаш учун деҳқонда далил йўқ, аммо унинг юриши, қараши худди ўғриникига ўхшар эди. Халтани аниқ шу болакай олган! Шунда деҳқон шу болакай кеча унинг уйига нимадир сўраб чиққанини эслади. Балки хотини шу нарсани олиш учун ичкарига кириб кетганда, болакай халтачани ўғирлаган бўлиши мумкин...
Деҳқон бола унга қараганда, негадир хижолат тортгандек, кўзини олиб қочаётганини сезди. Шунинг учун у шубҳалари асосли эканлигига яна бир карра ишонч ҳосил қилди. Болакайнинг хатти-ҳаракати худди ўғриникига ўхшарди-да.
Афсуски, уни айблаш учун аниқ далили йўқ эди. Унинг ўғрилигини исботлаб беролмагач, қандай қилиб, «Халтам қани?» деб унга очиқдан-очиқ айтади?! Боз устига қўшничилик... У қўшни болани ҳар сафар кўрганда, юраги тирналар, уни бутун вужуди билан ёмон кўрарди. Бола эса борган сари ўғрига ўхшаб кетаётгандек эди.
Шундай кунларнинг бирида деҳқоннинг хотини гиламни ювиш учун олиб чиқиб беришини илтимос қилди. Гиламни олиш учун эса диванни суриш керак. У диванни кўтариши билан полга нимадир тақ этиб тушди. Деҳқон қараса, ерда пуллари солинган халтача ётарди. Шунда деҳқон халтача жавондан тушиб, диван суянчиғи билан девор орасига тиқилиб қолганлигини тушунди. У халтани кўриб, жуда хурсанд бўлиб кетди.
Кайфияти чоғ бўлган деҳқон гиламни кўтариб, ховлига чиди. Шу пайт кўзи қўшни болага тушди. Унинг ҳаракатлари, кўз қарашлари буткул ўғриникига ўхшамас эди. Унинг хижолат бўлиб, ерга қарашини кўриб, нақадар одобли, тарбияли бола эканлигини хаёлидан ўтказди. Ўша куни қўшнининг уйига чиқиб, боласини ўғриликда айблаб, жанжал қилмаганига шукур қилди.
Ҳар бир шубҳа исботини топмагунича у шубҳадир. У ёлғон, адашиш ва афсусни келтириб чиқаради. Ундан эҳтиёт бўлиш, унинг измига тушмаслик ва унга қарши далилга суяниш бизни каттагина кўнгилсизликлардан асраши мумкин...

16/05/2017

АДАШГАН ОFРИҚ
Баъзан беморнинг кўкрак соҳасидаги оғриқ бир ёки иккала елкага, айниқса, жағларга тарқалаётганидан шикоят қилиши шифокорларни хавотирга солади. Негаки бундай оғриқлар чалкашликларга сабаб бўлади-да. Масалан, жағ оғриса, ҳеч ким юрагимда ўзгаришлар бор, деб ўйламайди, тўғрими? Одатда, буни тиш оғриғи деб қабул қилишади. Баъзан инфарктнинг ярим йўлига бориб қолганидан хабари бўлмай, стоматологга мурожаат этади. Гап шундаки, умуртқа бўйлаб асаб толалари ўтади. Бу толалар бўйин-кўкрак соҳасидан юрак, жағ ва елкаларга қараб тарқалган. Шу «тармоқ» орқали оғриқ «кўчиб» юради. Агар оғриқ билан бирга чап қўл елкадан тирсаккача ёки жимжилоққача жонсизланиб, бутун тана совуқ терга ботса, ўйлаб ўтирмай, «103»га қўнғироқ қилинг.

16/05/2017

«ПИВО-ҚОРИН»ЛАР ҲАЁТ УЧУН ХАВФЛИ
Катта қорин нафақат ташқи кўриниш, балки саломатликка ҳам салбий таъсир этиши маълум эди. Аммо олимларнинг аниқлашича, қориннинг катталиги нафақат саломатликни ёмонлаштиради, балки бевақт ҳаётдан кўз юмишга ҳам сабаб бўлади.
«Annals of Internal Medicine» журналида кенг миқёсда олиб борилган статистик тадқиқот натижаси эълон қилинди. Унга кўра, 15 минг киши тестдан ўтказилиб, юрак-қон томир касалликлари ҳамда семизлик сабабли ҳаётдан кўз юмиш хавфи ўрганилди.
Тадқиқот натижасида қорин соҳасида ортиқча ёғлар кўп бўлган кишилар, мутахассислар тили билан айтганда, «пиво қорин»лар ҳаёти бошқаларга нисбатан хавф остида бўлиши аниқланди.
Тана вазни индекси меъёрда бўлса-да, қорни катта бўлган эркак киши ҳаётдан бевақт кўз юмиши хавфи бошқаларга нисбатан 1,87 марта кўпроқ экан. Қориндор аёллар эса ҳаётини 1,48 марта кўпроқ хавф остига қўяди.
Шуниси қизиқки, умуман семиз бўлган одам қорни катта бўлган кишилардан кўра соғломроқ ҳисобланар экан. «Ҳар қандай ёғ ҳам зарарли бўлмайди, — дейди эндокринолог Антонио Мас «El Pais» газетасига берган интервьюсида. — Аммо висцераль, яъни ички аъзоларни ўраб турган ёғ метаболик фаолроқ ва унинг ортиб кетиши қандли диабет ҳамда қондаги липид профили кўрсаткичлари ёмонлашишига сабаб бўлади. Бундай ёғ йиғилиши ҳаёт учун хавфли ҳисобланади».

16/05/2017

Бир болакай совиткичдан сут солинган шиша идишни олаётиб, қўлидан тушириб юборди. Бола бундан қўрқиб кетди. Сут эса ошхона полида ёйилиб борарди. Шу пайт онаси пайдо бўлди. У «кўлмак»ни кўрди-ю, болакайни койиш ўрнига унга хотиржамлик билан шундай деди:
— Ҳа, ажойиб кўлмак! Бундай сутли кўлмакни ҳеч кўрмагандим. Одам хато қилдими, уни тузатишни ҳам билиши керак. Қани, тўкилган сутни нима билан артиб оласан? Ваннахонада латта бор. Шуни ола қол.
Болакай дарҳол латта олиб келиб, полни артишга тушди. Кейин эса онаси унга:
— Биласанми, ўғлим, сутни тўкиб юборганинг — бу шунчаки жажжи қўллар сут идишини кўтара оладими-йўқми, шуни билиш учун ўтказилган тадқиқот. Бу тадқиқот муваффақиятсиз чиқди. Лекин шу билан чекланмай, тадқиқотлар ўтказишни давом эттириш керак. Кел, ҳовлига чиқиб, яна бир тадқиқот ўтказамиз. Бир шиша идишга сув соламиз-да, уни тўкмай кўтаришнинг йўлини излаймиз.
Шу тариқа кичкинтой шиша идишнинг оғзидан ушласа, уни тушириб юбормаслигини билиб олди. Бу койишдан кўра самаралироқ сабоқ бўлди.
Болакай кейинчалик олим бўлиб етишди, ҳақиқий тадқиқотлар ўтказди ва кўпгина янгиликларни кашф қилди. У болалигидаги «тадқиқот»дан кейин хато қилишдан қўрқмаслик кераклигини тушунди. Аксинча, хатолар асл моҳиятни тушунишга ёрдам бериб, изланишларга туртки бўлишини англади.

13/05/2017

БОЛА КЎЗЛАРИНИ ҚАНДАЙ АСРАЙМИЗ?

Болаларга «Телевизор кўп кўрма», «Компьютер олдида кўп ўтирма», «Телефон ўйнама» деб танбеҳ берамиз. Болаларга эса уларни бу «ўйинчоқлар»дан «ажратишаётгани» алам қилади. Негаки катталарнинг ўзи истаганча телевизор кўриб, телефондан бош кўтаришмайди-да! Бу танбеҳларнинг бари уларнинг кўриш қобилиятини сақлаш учун айтилаётганини тушунишни истамаган бола кўзларини қандай ҳимоялаш керак? Меъёрда улар неча ёшдан ва қанча вақт компьютер ўйнаши ёки телевизор кўриши мумкин? Бу борада саволлар кўп. Уларнинг баъзиларига офтальмолог Нодира Расуловадан жавоб олдик. Бу суҳбатни газетамизнинг 20-сонида ўқишингиз мумкин.

13/05/2017

БОШ ОҒРИҒИДАН ХАЛОС БЎЛАМИЗ
Оғриқдан осон халос бўлишнинг кўп қўлланиладиган усули — бу дори ичиш. Аммо оғриққа қарши дориларни шифокор тавсиясисиз ичиш саломатликка зиён қилиши мумкинлигини унутманг. Тўғри, зарур пайтда бир-икки марта оғриқ қолдирувчи дорилардан фойдаланиш мумкин, аммо доимий қўллаш учун шифокор кўриги ҳамда тавсияси зарур.
Бош оғриғини уй шароитида шифобахш гиёҳлар ёрдамида қолдириш мумкин. Масалан, ялпиз, асарун (валериана), розмарин ва ҳ.к. Бу гиёҳлардан озроқ чойга солиб ичиш ёки уларнинг дамламасидан компресс қилиш тавсия этилади. Мигренда кафтга ялпиз ёки асаруннинг спиртли тиндирмасидан бир неча томчи томизиб, пешона ва чаккаларга суртилса, бош оғриғи чекинади.
Баъзи кишилар тонгда бош оғриғини қолдириш учун қаҳвадан фойдаланишади. Тўғри, қаҳва спазмга қарши хусусиятга эга. Аммо кофеиннинг пешоб ҳайдаш хусусиятини ҳам унутмаслик керак. У организмдаги микроэлементлар, айниқса, кальцийни ювиб кетади. Шунингдек, соф қаҳва ичиш керак, эрувчан қаҳва бош оғриғида кор қилмайди.
Бош оғриғида уқалаш, контраст душ қабул қилиш ёки бошдан совуқ сув қуйиш ҳам ёрдам беради. Бўйин ҳамда бошни уқалаш қон айланишини яхшилайди ва оғриқни камайтиради.

13/05/2017

СОҒЛОМ ОДАМНИНГ БОШИ НЕГА ОҒРИЙДИ?
Оғриқ — организмнинг бирор носозликдан огоҳлантириш усули. Аммо бу доим ҳам касаллик аломати бўлиб келмайди. Оғриқ шунчаки мия ноқулай шароити ёки кислородга тўймаётгани белгиси бўлиши мумкин. Биласизми, одам организмида доимий равишда турлича ўзгаришлар рўй беради. Кўпинча бош оғриғи организмнинг ташқи таъсирларга бўлган табиий реакцияси ҳисобланади. Шунинг учун организмда ҳеч бир касаллик бўлмаса-да, бош оғриши кузатилади. Масалан, соғлом одам қуйидаги ҳолатларда бош оғриғини сезиши мумкин:
— Атмосфера босимининг кескин ва сезиларли даражада ўзгариши: одам қон томирлари бундай ўзгаришга тезкорлик билан мослаша олмаган тақдирда бошда оғриқ сезилади.
— Кучли эмоционал ёки жисмоний зўриқиш: стресс пайти организмдаги қон айланиши издан чиқади, қоннинг аксарият қисми қўл-оёқларга оқади ва мия озиқланиши сустлашади. Тиббиётда бу ҳолат ҳимоя реакцияси, яъни «ур ёки югур» вазияти ҳисобланади. Организм қўл-оёқ қон томирларини кенгайтириб, қонни ўша аъзоларга ҳайдаши учун мияга борадиган қон томирларни торайтиради. Шунинг учун стрессли ҳолатни бошидан кечирган одамларда бош оғриғи одатий ҳол саналади.
— Узоқ вақт совуқ ёки дим хонада бўлиш: бундай вазиятларда мия кислородга тўйина олмайди. Оғриқ эса ўзига хос огоҳлантириш усулидир.
— Организмдаги физиологик гормонал қайта қурилиш: бу, одатда, ўсмирлик ёки ҳомиладорлик даврида кузатилади. Гап шундаки, жинсий етилиш ҳамда ҳомиладорлик даврида организмда биокимёвий реакцияларнинг улкан портлаши юз беради. Шу пайтда бош соҳасида кучли ва давомий оғриқлар кузатилиши мумкин. Бундай вазиятларда мутахассис ёрдами билан дори-дармонли даво чораси қўлланилади.

05/05/2017

Қудуқдан чиқишни ўрганинг!
Бир деҳқоннинг кекса оти бор экан. Кунлардан бир куни шу от қудуққа тушиб кетибди. У жон ҳолатда кишнаб, эгасини ёрдамга чақирибди. Деҳқон отнинг товушини эшитиб, қудуқ томон югурибди. Бориб қараса, от қудуқ тагида ётганмиш.
— Энди уни қандай чиқариб оламан? — дебди деҳқон тушкунликка тушиб.
Кейин от эгаси ўйлай бошлабди: «От кексайиб қолган, узоқ яшамайди. Барибир яқинда янгисини олишни режалаштираётган эдим. Қудуқ ҳам деярли қуриб қолган. Бошқа қудуқ қазитиш учун уста айтиб қўйганман. Ҳозир қудуқни кўмиб қўя қолай. Барибир шу ишни эртами-кечми, бажаришим керак. Отдан ҳам қутуламан, қудуқдан ҳам».
Шу ўй билан у қўшниларни чақирди ва барчаси қудуқни кўмишга тушиб кетишди. От қараса, устига қум тушяпти. У дарҳол одамларнинг мақсадини тушунди. Аввалига ваҳима билан кишнади, сқнг жим бқлиб қолди. Деҳқон отнинг товуши нега чиқмай қолганини билиш учун қудуқ ичига қаради. Не кўз билан кўрсинки, от устига тушаётган қумларни силкиниб туширар ва оёғи билан топтаб, устига чиқиб олаётган экан. Шу тариқа от юқорига кўтарила бошлабди. Қудуқ оғзидан отнинг боши кўринганда, барча одамлар лол бўлибди.
… Ҳаётда ҳам шу тариқа вазиятлар кўп бўлади. Қум бўлиб тўкилган ҳар бир муаммо устингизда тош бўлиб қотиб, сизни босиб қўяди. Шунинг учун силкиниб, уларни елкангиздан тўкиб ташланг ва юқорига интилинг. Тўхтаманг, таслим бўлманг, шундагина «қудуқ»дан чиқиб оласиз.

04/04/2017

Она сути — касалликлар профилактикаси
Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти чақалоқларни олти ойлик давригача фақатгина кўкрак сути билан боқишни тавсия қилмоқда. Мутахассисларнинг фикрича, она сути кичкинтойларни болалар орасида ўлимга сабаб бўладиган хасталиклар — диарея ва пневмониядан ҳимоя қилади. Бундан ташқари, кўкрак сути таркибида болага керакли бўлган озуқавий моддалар зарур меъёрда бўлиб, бола организми эҳтиёжларини қондира олади.
Болани кўкрак сути билан боқишнинг оналарга ҳам фойдаси катта. Бу жараён аёлларда саратон, диабет, туғуруқдан кейинги депрессиядан ҳимоялайди.

04/04/2017

Кальций юракка зарарми?
«Кальций қабул қилиш юрак хасталикларига салбий таъсир этади, деб эшитдим. Менга эса остеопорознинг олдини олиш учун кальций препарати тайинланган. Энди нима қилай?»

– Тўғри, остеопорознинг олдини олиш учун одамга кальций препарати зарур. Аммо кальцийнинг кундалик миқдорини фақатгина препаратдан эмас, озиқ-овқатдан ҳам олиш керак. Озиқ-овқат орқали олинган кальций табиий бўлгани учун зарар қилмайди. Шунингдек, остеопорознинг олдини олиш учун тамаки чекишни ташлаб, жисмоний машғулотлар билан шуғулланиш зарур.

04/04/2017

Ис гази — ҳидсиз ва рангсиз қотил

Нодира Ҳамроева, терапевт
Мактаб дарслигидан яхши биламизки, олов ёниши учун унга кислород зарур. Ис гази кислород етишмаганда, таркибида углерод бўлган ёқилғи (ўтин, торф, қоғоз, кўмир, брикетлар, бензин, табиий газ) охиригача ёниб тугамаганда пайдо бўлади. Бу газдан кўчада, масалан, гулхан атрофида ўтирганда, одам заҳарланмайди. Негаки атрофда кислород кўп. Ўтин ёниши натижасида зарари кам бўлган карбонат ангидрид гази ажралади (СО2). Агар ёқилғи, масалан, қўрдаги кўмир яхши ёнмаётган бўлса ҳам, ис гази ҳавода бирпасда йўқолиб кетади. Хавфли ис гази СО кислород танқис бўлган хоналарда пайдо бўлади (олов ёнмай, ёқилғи чўғ бўлиб турганда).
Кўпчилик ис гази ҳидини сезиш мумкин, деб ўйлайди. Негаки плитадан ёнаётган газ ҳиди чиқади-да. Аммо бу ҳид пайдо бўлиши учун газга меркаптан деб номланадиган модда қўшилади. Бу газ чиқаётганда, уни аниқлаш учун кўриладиган чора. Ис газига эса махсус ҳид берувчи қўшиб бўлмайди, негаки у ёқилғилардан ўзи ҳосил бўлади.

В рамке: Жониворлар офатни сезади
Олимлар кузатув ўтказиб, ис газини биринчи бўлиб қушлар, яъни канарейкалар сезишини аниқлашган. СО миқдори озгина ортса ҳам, улар сайрашдан тўхтаб, ўтирган шохидан қулаб тушишади.

Нега хавфли?
Ис гази аввал ўпкага, кейин қонга ўтади ва гемоглобинга таъсир қилади. Бунда карбоксигемоглобин деб номланадиган бирикма ҳосил бўлади. Бу модда қонга кислород киришини тўсиб, организмда кислород танқислигини келтириб чиқаради. Бунинг оқибатида мия ҳужайралари зарарланиб, одам бўғилади. Энг хавфлиси — заҳарланишнинг илк аломатларини на одамнинг ўзи, на унинг атрофидагилар сезади. Заҳарланиш аломатини чарчоққа йўйиб, эътибор беришмайди. Оқибатда бош оғриғи ва айланиши, ҳансираш кучаяди. Одам ҳатто ҳушини йўқотиши, унда юрак фаолияти танқислиги, инфаркт, инсульт юз бериши мумкин. Оғир ҳолатларда одам комага тушиб, ҳаётдан кўз юмиши ҳеч гап эмас.
Ис газидан заҳарланганда, юрак, буйрак, жигар, ўпка ва бошқа барча ички аъзолар зарарланади. Силлиқ мушаклар бўшашиб, одам ташқарига чиқиши кераклигини тушуниб турса ҳам, ҳаракат қила олмайди. Шунингдек, қон томирлар ҳам бўшашиб, таранглигини йўқотади. Борди-ю, бу пайтда жабрланувчи ётган бўлса, қон томирлар сиқилиб, аъзоларга қон етиб бормай қолиши хавфи бор.
Кучли заҳарланишда, одам ҳаёти сақланиб қолинган бўлса-да, унинг кислородсизликдан зарарланган мияси асл ҳолига қайтмаслиги мумкин, у вегетатив ҳолатда бўлади. Бошқа вазиятларда эса тикланиш учун ҳафта, ой ва йиллар керак бўлади.
Агар одам кучли заҳарланмаган бўлса, унинг аломатлари 1-6 ҳафтадан кейин ҳам намоён бўлиши мумкин. Баъзи беморларнинг хотираси ёмонлашади, бош оғриғи одатга айланади, ҳаракатланиши ёмонлашади, ҳатто табиати ҳам ўзгаради, фикрлаш қобилияти ёмонлашиб, ўз-ўзини танқид қилиш одати пайдо бўлади. Бундан ташқари, кўриш ва эшитиш қобилиятида ҳам салбий ўзгаришлар кузатилади.

Ис гази кимга хавф солади?
Ис гази кўмир билан ёқиладиган печь, танча (сандал), бензин ёки дисель билан ёқиладиган иситиш мосламаларидан фойдаланадиган қишлоқ аҳолисига хавф солади. Кўпинча бундай кўнгилсизликка мўри тозаланмаганлиги ёки печнинг нотўғри қурилганлиги сабаб бўлади. Шунингдек, шаҳардан қишлоққа борган ва печларни ёқишга уқуви бўлмаган кишилар ҳам ис газидан заҳарланиши мумкин.
Гаражда автомобиль моторини қиздираётган одам бу пайтда эшиклари ёпиқ ҳолда машина салонида ўтирса ҳам, ис газидан кучли заҳарланади.
Автомашиналарни ўз билганича тузатадиган ҳайдовчилар ҳам гараж ичида ис газидан заҳарланиши ҳеч гап эмас.
Ис гази уйқудан олдин тўшакда ётган ҳолда тамаки чекадиган кишиларга ҳам хавф солади. Агар одам ўчирилмаган сигарет билан ухлаб қолса, ёнғин чиқишини кўпчилик яхши билади. Аммо баъзан бундай вазиятда олов чиқмай, адёл, гилам чўғ бўлиб, туташи мумкин. Борди-ю, бу пайтда деразалар ёпиқ бўлса, СО дан заҳарланиш турган гап.
Газ плитасидан нотўғри фойдаланадиган кишилар ҳам хавфли гуруҳга киради. Масалан, газ ёқилганда, олов тўлиқ ёнмаса ёки ўчиб қолса, бундан хавфлиси йўқ. Шунингдек, таги кенг қозон ёки бошқа идишда овқат тайёрлаётганда, олов чиқаргичга кислород етиб бориши қийинлашса, ис гази ажрала бошлайди. Шунинг учун газ плитасининг барча олов чиқаргичини ёққан ҳолда ишлатманг. Шунингдек, газни ёқиб қўйиб, уйни иситишга ҳаракат қилманг. Ошхона деразалари ёпиқ бўлса, 3 та газ ёқилгичи ёниб турганда, 2 соат ичида СО миқдори одамни заҳарлаш даражасида кўпаяди.
Ҳозирда эшиклар тагида тирқиш қолдирилмайди, дераза ромлари ҳам ҳаво ўтказмайди. Шунинг учун бу хавф шаҳар аҳолисига ҳам таҳдид солади.
Заҳарланиш оғирлиги
Одам ҳаёти ва саломатлиги ис гази билан қай даражада заҳарланганликка боғлиқ. Масалан, енгил, яъни 3-даражали заҳарланишда одамнинг боши оғрийди, айланади, кўнгли айниб, қайт қилади.
Унга қандай ёрдам берамиз: хона дераза-эшикларини катта очиб, беморни ташқарига олиб чиқиш зарур.
2-даражали заҳарланишда одам ҳушидан кетади, артериал қон босими ошиб, юрак уриши тезлашади, баъзан галлюцинациялар кузатилади.
Унга қандай ёрдам берамиз: хона дераза-эшикларини катта очиб, беморни ташқарига олиб чиқиш ва «Тез ёрдам» чақириш ёки ўзини зудлик билан шифохонага етказиш керак.
1-даража заҳарланишда одам тўхтаб-тўхтаб нафас олади, артериал қон босими тушиб кетади, бирдан териси ва шиллиқ қаватлари оқариб ёки кўкариб, тиришади, комага тушиши мумкин.
Унга қандай ёрдам берамиз: хона дераза-эшикларини катта очиб, беморни ташқарига олиб чиқиш, «Тез ёрдам» чақириш ёки ўзини зудлик билан шифохонага етказиш керак.

Ҳимояланамиз
Ис газидан заҳарланмаслик учун иситиш мосламалари соз бўлишига эътибор беринг. Шунингдек, автомобиль мотори ишлаётганда, гараж эшиклари очиқ бўлиши кераклигини унутманг.

Doktor PRESS

24/05/2017

20/05/2017

16/05/2017

16/05/2017

16/05/2017

13/05/2017

13/05/2017

13/05/2017

05/05/2017

04/04/2017

04/04/2017

04/04/2017

Address

Telephone

Website

Alerts

Contact The Practice

Shortcuts

Share

Category