16/09/2025
MỘT CA CHẨN ĐOÁN NHỜ GỢI MỞ TỪ TIỀN SỬ
Nhiều người khi đi siêu âm thường tin rằng chỉ cần đặt đầu dò vào là mọi bất thường sẽ hiện ra ngay. Thực tế, không ít bác sĩ – vì áp lực thời gian hoặc thói quen máy móc – cũng chỉ tập trung vào hình ảnh siêu âm mà bỏ qua phần hỏi bệnh sử, triệu chứng.
Nhưng đôi khi, chìa khóa chẩn đoán lại không nằm trên màn hình siêu âm, mà nằm ở câu hỏi đúng, đúng lúc.
Dưới đây là một ca lâm sàng đáng nhớ
Bệnh nhân nữ, 19 tuổi, chưa lập gia đình, đến khám vì chậm kinh hai tháng. Trên siêu âm bụng, mình không thấy gì đặc biệt – chỉ có một tổn thương mờ nhạt, giống u nang buồng trứng nhỏ hoặc nang sau phóng noãn.
Nếu chỉ dừng ở đó, có lẽ mình sẽ kết luận là “không phát hiện gì bất thường” như những lần khác. Nhưng cảm giác mách bảo có gì đó chưa ổn ở mấy vấn đề sau:
• Bệnh nhân không nói rõ mình đang mong có thai hay sợ có thai.
• Khi hỏi nghề nghiệp, bệnh nhân trả lời vòng vo, lảng tránh.
• Địa chỉ ghi là gần, nhưng giọng nói và cách trả lời lại cho thấy đến từ tỉnh xa.
• Họ tên bệnh nhân có nét đặc trưng của dân tộc thiểu số, nhưng tên thường gọi lại hoàn toàn khác, nghe khá “Tây hóa”.
• Quan trọng nhất: ánh mắt và cách trả lời của bạn ấy khiến mình cảm thấy có một câu chuyện chưa được kể ra.
Mình quyết định không hỏi thêm nữa, chỉ nhẹ nhàng nói:
"Trường hợp này cần siêu âm đầu dò âm đạo thì mới rõ hơn em ạ."
Câu nói đó như một lời mời để bạn ấy mở lòng. Và đúng vậy.
Sau vài phút im lặng, bạn ấy chia sẻ: từng làm việc tại quán karaoke, đã nhiều lần đình chỉ thai, trong đó có lần thai 12 tuần. Gần đây thấy khó có thai lại, nên bắt đầu lo lắng. Và lần này đến vì sợ mình đã mất khả năng làm mẹ.
Từ những dữ liệu đó, cùng với hình ảnh siêu âm – giờ đây được nhìn lại với góc độ khác – mình mạnh dạn chẩn đoán: giãn, ứ dịch vòi trứng phải, khả năng hậu quả của viêm nhiễm mà không được phát hiện và điều trị đúng cách.
BÀI HỌC RÚT RA TỪ CÂU CHUYỆN
Nếu hôm đó mình chỉ nhìn vào hình ảnh, không hỏi kỹ, không lắng nghe, không để ý đến những tín hiệu phi ngôn ngữ – thì chắc chắn mình đã bỏ sót một trường hợp quan trọng.
Công nghệ có thể hiện đại, máy siêu âm có thể tối tân, nhưng dữ liệu từ lời kể của bệnh nhân mới là phần đầu tiên – và có khi là phần quan trọng nhất – của quá trình chẩn đoán.
LỜI NHẮN NHẸ NHÀNG
Là một bác sĩ thì không nên và cũng không được kỳ thị ai vì nghề nghiệp hay hoàn cảnh. Nhưng điều mình cần là biết đủ dữ liệu để chăm sóc bệnh nhân tốt nhất. Mỗi nghề đều có những nguy cơ đặc thù, và việc chia sẻ chân thành – dù chỉ một chút – có thể thay đổi cả hướng chẩn đoán, điều trị.
Hãy để bác sĩ được trở thành người đồng hành đúng nghĩa, không chỉ là người đọc kết quả siêu âm.
