28/03/2026
KẾ HOẠCH CHĂM SÓC NGƯỜI BỆNH VIÊM MŨI XOANG
1. Nhận định người bệnh
Hỏi bệnh:
* Tình trạng ngạt tắc mũi (từng lúc hay liên tục, một hay hai bên), tính chất chảy dịch mũi (trong, đục, vàng, xanh, có mùi hôi không, chảy ra trước hay khịt xuống họng).
* Vị trí đau nhức (vùng trán, quanh mắt, hố má, vùng gáy) và thời điểm đau nhiều nhất trong ngày.
* Tình trạng sốt, mệt mỏi, chán ăn, ho, suy giảm khứu giác.
* Tiền sử viêm mũi dị ứng, polyp mũi, chấn thương vùng hàm mặt, hoặc các đợt viêm xoang trước đây.
Khám và quan sát:
* Dấu hiệu sinh tồn (đặc biệt chú ý nhiệt độ).
* Tình trạng niêm mạc mũi, dịch đọng ở khe mũi (kết hợp xem kết quả nội soi Tai Mũi Họng).
* Cảm giác đau khi sờ nắn các điểm vùng mặt (điểm hố nanh, điểm ròng rọc).
Cận lâm sàng:
* Kết quả nội soi mũi xoang, X-quang (tư thế Blondeau, Hirtz) hoặc CT-Scanner mũi xoang.
* Kết quả công thức máu (đánh giá tình trạng bạch cầu tăng trong nhiễm trùng).
2. Chẩn đoán chăm sóc
Dựa trên các dữ liệu nhận định, các chẩn đoán điều dưỡng ưu tiên bao gồm:
* Đau nhức vùng mặt/đầu liên quan đến tình trạng viêm, phù nề niêm mạc và ứ đọng dịch mủ trong các hốc xoang.
* Làm sạch đường thở không hiệu quả liên quan đến tăng tiết dịch niêm mạc mũi và tắc nghẽn các lỗ thông xoang.
* Tăng thân nhiệt liên quan đến quá trình nhiễm trùng tại xoang.
* Nguy cơ thiếu hụt dinh dưỡng và rối loạn giấc ngủ liên quan đến ngạt mũi (phải thở bằng miệng), đau nhức và mệt mỏi.
* Thiếu hụt kiến thức liên quan đến cách vệ sinh mũi, sử dụng thuốc và phòng ngừa bệnh tái phát.
3. Lập kế hoạch và Thực hiện chăm sóc
Can thiệp giảm đau và hạ sốt:
* Thực hiện y lệnh thuốc giảm đau, hạ sốt (Paracetamol, Ibuprofen...) và đánh giá đáp ứng của người bệnh sau 30-60 phút.
* Hướng dẫn người bệnh chườm ấm vùng mặt (mũi, má, trán) để tăng cường lưu thông máu, giảm nề và giảm đau nhức.
* Sắp xếp buồng bệnh yên tĩnh, thoáng mát, ánh sáng dịu để người bệnh nghỉ ngơi.
Cải thiện thông khí và làm sạch đường thở:
* Hướng dẫn và hỗ trợ người bệnh rửa mũi bằng nước muối sinh lý (0.9%) đúng cách để tống xuất dịch nhầy.
* Thực hiện y lệnh xông khí dung hoặc xông mũi họng bằng tinh dầu/nước ấm để làm loãng dịch tiết, giúp niêm mạc bớt phù nề.
* Khuyên người bệnh nằm kê cao đầu khi ngủ để giảm sung huyết tĩnh mạch vùng đầu mặt, giúp dễ thở hơn.
* Khuyến khích uống 2-2.5 lít nước ấm mỗi ngày (nếu không có chống chỉ định) để làm loãng đờm dịch.
* Dùng đúng, đủ liều các loại thuốc kháng sinh, kháng viêm (Corticoid), thuốc co mạch tại chỗ theo y lệnh và lưu ý người bệnh không lạm dụng thuốc nhỏ mũi co mạch quá 7 ngày.
Đảm bảo dinh dưỡng và vệ sinh:
* Cung cấp thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu, giàu vitamin C và kẽm để tăng sức đề kháng, chia nhỏ bữa ăn nếu người bệnh chán ăn.
* Hướng dẫn vệ sinh răng miệng thường xuyên do ngạt mũi phải thở bằng miệng dễ gây khô, hôi miệng và viêm họng thứ phát.
Giáo dục sức khỏe:
* Hướng dẫn cách hỉ mũi đúng (hỉ từng bên, không bịt chặt hai lỗ mũi cùng lúc để tránh đẩy dịch mủ lên tai giữa).
* Khuyên người bệnh đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh môi trường khói bụi, thuốc lá, hóa chất lạnh.
* Nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tuân thủ phác đồ điều trị ngoại trú, không tự ý ngưng kháng sinh khi mới thấy giảm triệu chứng.
4. Lượng giá
Kế hoạch chăm sóc được đánh giá là hiệu quả khi:
* Người bệnh giảm hoặc hết cảm giác đau nhức vùng đầu, mặt.
* Đường thở thông thoáng, người bệnh thở bằng mũi dễ dàng, dịch mũi giảm và trong dần.
* Dấu hiệu sinh tồn ổn định và hết sốt.
* Người bệnh ăn ngủ tốt hơn, thể trạng phục hồi.
* Người bệnh thực hành đúng cách tự rửa mũi và nắm rõ các biện pháp dự phòng viêm xoang tái phát.