15/12/2025
CHÍCH HUYỆT TỨ PHÙNG - BÍ QUYẾT "MỘT CHÍCH THÔNG KINH, HAI CHÍCH KHỎI BỆNH"
Trong y học cổ truyền, có vô số phương pháp trị liệu độc đáo. Trong số đó, "chích huyệt Tứ phùng" - một kỹ thuật tưởng chừng chỉ dành cho trẻ nhỏ - lại khiến tôi nhiều lần kinh ngạc về hiệu quả của nó trên cả người lớn. Hôm nay, tôi muốn chia sẻ cặn kẽ cùng bạn đọc về phương pháp đơn giản nhưng ẩn chứa sự kỳ diệu này.
1. Từ quan niệm cũ đến phát hiện mới: Người lớn cũng cần "thông Tứ phùng"
Suốt một thời gian dài, tôi và nhiều đồng nghiệp vẫn quan niệm rằng chích Tứ phùng chỉ hiệu quả với chứng thực tích, biếng ăn ở trẻ em. Chính trải nghiệm bản thân cách đây mươi năm khi được một đồng nghiệp chích thử mà không thấy phản ứng gì đã củng cố suy nghĩ đó. Thế nhưng, y học là hành trình không ngừng học hỏi.
Mọi chuyện thay đổi khi tôi đọc được chia sẻ của một người mẹ dùng phương pháp này giúp chàng trai 27 tuổi hết biếng ăn. Tôi quyết định thử nghiệm lại. Lần này, tôi chích cho chính mình và các học trò. Điều đập vào mắt tôi chính là sự khác biệt rõ rệt về "chất máu":
· Máu của tôi (người chích thử nghiệm trước đây và nay cơ thể khá ổn) đỏ tươi, sáng, giọt máu tròn đầy, đứng vững.
· Máu của các học trò (có người làm việc quá sức, ăn uống thất thường) thì sẫm màu, loãng, giọt máu bẹt, không thành hình.
Kết quả? Chỉ sau một đêm, tất cả đều cảm thấy ăn ngon miệng hơn, dễ đói hơn. Điều này phá vỡ hoàn toàn định kiến trước đây của tôi. Từ đó, tôi bắt đầu đưa "chích Tứ phùng" vào bước đầu tiên khi thăm khám cho nhiều bệnh nhân. Nó như một "công cụ chẩn đoán nhanh" và "khơi thông đường tiên phong" giúp cơ thể đón nhận các liệu pháp điều trị tiếp theo (như dùng thuốc, cứu ngải) hiệu quả hơn rất nhiều.
2. Câu chuyện ẩn trong từng ngón tay: Tứ phùng và "bản đồ" tạng phủ
Theo lý luận y học cổ truyền, các đầu ngón tay là nơi khí huyết của mười hai kinh mạch quy tụ. Huyệt Tứ phùng nằm ở chính giữa các đốt ngón thứ hai của bốn ngón tay (trừ ngón cái), là "cửa ngõ" đặc biệt nhạy cảm.
· Ngón trỏ (liên quan Tỳ, Vị, Đại trường): Đây là "tín hiệu" rõ nhất cho vấn đề tiêu hóa. Một bệnh nhân nữ khoảng 35 tuổi, thường xuyên đầy bụng, ăn không tiêu, khi chích ngón trỏ ra rất nhiều dịch vàng đục. Sau vài lần chích kết hợp điều chỉnh ăn uống, tình trạng cải thiện rõ rệt.
· Ngón giữa (liên quan Tâm, Tâm bào): Phản ánh trạng thái tâm thần, nhiệt. Tôi từng gặp một sinh viên nam thường xuyên mất ngủ, miệng lưỡi lở loét, đầu lưỡi đỏ. Chích ngón giữa, máu ra sẫm và có độ nhớt. Cậu ấy cho biết sau đó tinh thần thoải mái hơn, giấc ngủ được cải thiện.
· Ngón áp út (liên quan Can, Đởm, Tam tiêu): "Cánh cửa" giải tỏa uất kết, nhiệt độc. Trường hợp đáng nhớ là một bé trai 8 tuổi, hiếu động thái quá, đêm ngủ ra nhiều mồ hôi. Chích ngón áp út, dịch vàng chảy ra nhiều. Sau liệu trình, bé bớt nghịch ngợm và ngủ sâu hơn.
· Ngón út (liên quan Tâm, Thận, Tiểu trường): Cho biết về chức năng tàng trữ, bài tiết. Một cụ ông lớn tuổi có vấn đề về tiểu đêm, chích ngón út thường xuất hiện dịch trong như nước.
· Ngón cái (huyệt Thiếu Thương, liên quan Phế, họng): Tôi thường chích bổ sung huyệt Thiếu Thương ở ngón cái để sơ phong thanh nhiệt, hỗ trợ các vấn đề về hô hấp.
Đặc biệt lưu ý: Trong quá trình chích, nếu thấy có mạch máu nhỏ màu xanh tím nổi lên ngay tại vị trí huyệt, đó thường là dấu hiệu của ứ trệ kinh lạc lâu ngày ở tạng phủ tương ứng. Chích vào đúng điểm đó, máu ứ sẽ phun ra mạnh, mang lại hiệu quả thông kinh hoạt lạc tức thì.
3. Ứng dụng linh hoạt: Không chỉ cho trẻ biếng ăn
Qua nhiều năm ứng dụng, tôi nhận thấy phạm vi của Tứ phùng rất rộng, đặc biệt hiệu quả với các chứng bệnh có liên quan đến khí trệ, thấp trệ, tích nhiệt.
· Ca cấp cứu đau dạ dày: Như trường hợp một bệnh nhân nam, 46 tuổi nhập viện vì đau thượng vị dữ dội sau khi uống rượu. Thuốc giảm đau thông thường chỉ đỡ tạm. Tôi tiến hành chích Tứ phùng cho anh. Ngay khi chích xong một tay, cơn đau đã giảm đáng kể. Chích xong hai tay, anh có thể ngồi dậy và cảm thấy dễ chịu hoàn toàn. Đây là ví dụ điển hình cho việc "thông bất thống, thống bất thông" - khí huyết lưu thông thì đau tự hết.
· Hỗ trợ hạ sốt thể "sốt cao không ra mồ hôi": Một cháu bé sốt gần 40 độ C, người nóng bừng nhưng da khô. Sau khi chích Tứ phùng (đặc biệt thấy máu ứ phun ra nhiều ở ngón áp út), nhiệt độ bắt đầu hạ sau khoảng 15 phút. Điều này phù hợp với cơ chế thanh nhiệt giải độc, đặc biệt là tả Can hỏa, thông Tam tiêu, giúp cơ thể tự điều chỉnh thân nhiệt.
· Cải thiện chứng mất ngủ, căng thẳng: Nhiều bệnh nhân đến vì mất ngủ, sau khi chích Tứ phùng (thường thấy biểu hiện rõ ở ngón giữa và ngón áp út) đều thư thái và ngủ ngon hơn ngay trong đêm đó. Điều này có thể lý giải qua việc điều hòa khí huyết, an thần định chí.
Để đảm bảo an toàn và hiệu quả, quy trình chích phải hết sức nghiêm túc:
1. Chuẩn bị: Sử dụng kim chuyên dụng (kim chích tiểu đường) vô trùng. Sát khuẩn kỹ vùng da cần chích và tay người thực hiện.
2. Thao tác: Có thể dùng dây buộc nhẹ gốc ngón để mạch máu hơi căng. Chích nhanh, dứt khoát vào chính giữa khe đốt ngón thứ hai, độ sâu khoảng 1-2mm.
3. Nặn máu: Nặn nhẹ từ gốc ngón ra đầu ngón để ra khoảng 1-2 giọt máu (hoặc dịch) là được. Quan sát màu sắc, độ đặc của máu/dịch.
4. Chăm sóc sau chích: Giữ vết chích sạch sẽ, khô thoáng.
Lưu ý:
· Chống chỉ định tuyệt đối với người có rối loạn đông máu, đang dùng thuốc chống đông, hoặc thể chất quá suy nhược.
· Người mới bắt đầu hoặc sợ đau, có thể bấm huyệt Tứ phùng thật mạnh (đến mức đau chịu không nổi) mỗi ngày cũng có tác dụng hỗ trợ, tuy không bằng chích.
· Tự chích tại nhà chỉ nên thực hiện khi đã được hướng dẫn bài bản và hiểu rõ tình trạng sức khỏe của mình. Tốt nhất nên tìm đến các chuyên gia y học cổ truyền có kinh nghiệm.
Huyệt Tứ phùng quả thực là một báu vật trong kho tàng châm cứu học, một phương pháp "dĩ ngoại trị nội" điển hình. Nó không chỉ đơn thuần kích thích tiêu hóa, mà còn là cửa sổ để quan sát tình trạng khí huyết, và là chìa khóa để khơi thông sự ứ trệ cục bộ của cơ thể. Hiệu quả "một chích thấy khác biệt, hai chích khỏi bệnh" mà dân gian truyền miệng, thực chất là kết quả của việc khí huyết được lưu thông, chức năng tạng phủ được phục hồi cân bằng.
Hy vọng những chia sẻ từ kinh nghiệm thực tế của tôi có thể giúp mọi người hiểu thêm về một phương pháp đơn giản nhưng hiệu quả này, và biết cách ứng dụng nó một cách thông minh, an toàn để chăm sóc sức khỏe cho bản thân và gia đình.
St: Nguyễn Mười
