05/09/2020
Sẽ cố gắng đưa lên trang những bài được viết lại, đã livestream. Hầu mong những chia sẻ thấm đẫm hơn cho những người thích đọc.
NHƯ MỘT GIÒNG SÔNG
“- Sông về sông dào dạt ý
Hát tang bồng theo tầu mà đi…”.
Đó là lời Việt của Ns.Phạm Duy trong ca khúc nổi tiếng “Le Beau Danube Bleu” của nhạc sĩ người Áo, Joahann Strauss. Trên boong tàu ta hát nghêu ngao với gió, với trời trong xanh, với mênh mang nắng mà hình như quên chú tâm đến niềm rộn ràng của sóng nước, niềm reo rả vang ngập của giòng sông. Trong đời hầu hết chúng ta, ai cũng đã thấy sông, và không ít đôi lần đi qua sông trên những chuyến phà, thuyền… Nhưng thưa các bạn, mấy ai trong chúng ta đã từng bỏ chút thời khắc nhỏ nhoi để trầm tư soi nhìn mặt nước, để sâu lắng xuyên vào lòng sông, để xôn xao cùng con sóng cuộn bọt và hỏi sông đi đâu về đâu nhỉ. Hay chỉ hưởng thụ nhẹ nhàng cảnh quan trời nước mênh mang một cách vô tư. Dĩ nhiên cảm giác ấy cần có, nhưng cũng cần đủ với chiều sâu cảm thụ nếu ta biết cùng sông khơi niềm tâm ẩn.
Tôi nghĩ không chỉ mấy nhà thơ, văn nhạc sĩ mới có tâm thức nhạy cảm trước những cảnh quan sông nước đâu. Chẳng qua chúng ta vì hoàn cảnh, điều kiện cuộc sống làm chúng ta “vô tâm” với thiên nhiên thôi. Phải không các bạn ? Vậy thì xin các bạn, xin một chút chút thời gian thôi, nhăm nhắm mắt lại để thấy về một giòng sông nào đó, có thể nơi mình sinh ra, có thể chỉ là nơi mình đã từng đi qua. Dù ấn tượng hay vô tình phôi pha :
“Một dòng xanh xanh, một dòng tràn mông mênh
Một dòng nồng ý biếc, một dòng sầu mấy kiếp
Một dòng trời xao xuyến, một dòng tình thương mến
Một dòng còn quyến luyến, một dòng nhớ
Quay về miền đời lúc mơ huyền”
(Dòng sông Xanh. Joahann Strauss. P Duy )
*/-Bạn thấy gì chưa. Bạn được nghe gì chưa, tiếng giòng sông trong đôi mắt bạn?
Nếu tên bạn mang ý nghĩa, biểu tượng về một con sông nào đó mà bạn vẫn chưa cảm nhận, chưa có cảm xúc để tự vấn với chính mình về điều này thì thật đáng tiếc và cũng đáng trách lắm các bạn ạ. Bởi , có thể đa phần chúng ta chỉ xem con sông như một trang trí cho cảnh vật thiên nhiên, như một nguồn lợi cho nông nghiệp và phương tiện cho nhu cầu sinh hoạt của con người. Ừ, thì cũng đúng. Chúng ta biết ơn chúng, những con sông qua làng, qua phố; nhưng chắc gì chúng ta biết trân trọng chúng. Đã thế còn đổ tội, trách móc chúng nữa:
“-Ước gì sông rộng một gang
Bắc cầu dải yếm để chàng sang chơi”. (ca dao)
Hoặc :
“Phải chi sông có cái cầu,
Em qua em giải cơn sầu cho anh”
Ờ thì nếu mà không có con sông ngăn cách này thì tụi mình đâu nhớ nhau mòm mỏi thế!. Vì nó mà đôi ta khó gặp nhau:
“ -Sông dài cá lội biệt tăm
Người thương xa vắng chỗ nằm còn đây”. Vì nó mà Anh và em đành ngậm ngùi hát biệt ly chỉ vì con sông sâu rộng “ác ôn” này đấy.
*/-Giòng sông còn là nơi chờ bến đợi, nơi tìm về của tiếc nhớ luyến thương và cũng là nơi ta gột rửa tội đời. Ông Vũ Đức Sao Biển từng kể: “Giòng sông nào đưa người tình đi biền biệt”, mặc dầu cũng có lần sông: “Mùa thu nào đưa người về thăm bến xưa”. Để rồi: “Ta vẫn chờ em dưới gốc sim già đó”.
vì
Sông xưa bến cũ vẫn còn
Người xưa biền biệt nhớ mòn con ngươi
Trở lại con sông cũ mong tìm được cái nguyên cớ đã làm ta bỏ người ra đi, lang thang bên bờ tìm dấu xưa, mà nghe Ô Bùi Giáng thổn thức trách, nhưng là lời trách nhẹ nhàng của sự dung thứ:
“Trời thuở đó ngần nào em khổ sở
Khóc khi nhìn gió thổi nước sương buông
Tìm xa vắng bên kia bờ đổ vỡ
Giòng sông em đâu có biết ngọn nguồn
Bởi:
Lời hẹn ước em nghiêng đầu tóc xoã
Ðể than van sầu thiên cổ theo nhau”
(Giòng Sông)
Tìm xa xôi làm chi để đổ vỡ đau thêm. Cái nguyên cớ từ đâu tới chứ ? Từ ta, từ người, từ chợ đời hỗn độn, từ quán phố văn minh, từ góc đê làng thô thiển. Tại sao phải tìm về trong đơn côi tĩnh lặng. Hãy chiêm ngắm giòng sông và nghe nó tỉ tê, gợi mở về nguồn mới và xem nguồn cơn thủa ấy như một thứ tha, một lỗi tất yếu bình thường của nhân gian. Ta, hay người dù ai gây tội, gây lỗi ? Không quan trọng nữa rồi. Vậy thì xin bạn suy nghĩ câu nói của nhà văn Mark Twain:
“Sự tha thứ là mùi hương mà hoa vi-ô-lét để lại trên gót chân đã dẫm nát nó”
Xin sông ơi, hãy mang đi lời dung thứ cho mình gột rửa và cho người ăn năn.
*/ Có những con sông tủi ơi là tủi, bị chê là “vô dụng”. Không phải vì nước đục sông sâu, lưu lượng xiết mạnh, hoặc địa hình trắc trở…mà vì nó không có chiếc cầu bắc qua. Nghe kì kì phải không các bạn. Ừ, thực dụng mà ! Người ta ca ngợi cây cầu ích lợi làm sao, đẹp làm sao, uy lệ làm sao . Rồi nào là những chiếc cầu hiện đại đưa thành phố ta lên tầm cao mới (!!) mà quên đi cái gánh nặng, sự hi sinh của sông như một người mẹ âm thầm và cam chịu. Lắm khi lại được gọi tên chung cầu sông này cầu sông nọ cầu sông kia …sự ích lợi thiết thực của cây cầu vẫn dễ bị lạm dụng vì sự phát triển kinh tế mà làm mất đi tính thẩm mỹ vốn có của giòng sông.
Ngoài ra, sự hào nhoáng uy nghi của chiếc cầu, có khi lại thải ra những xú uế rác rưởi vào lòng sông những ngậm đắng tủi hổ nuốt cay. Sông có sâu chăng nhưng nước vẫn chảy xa; lòng người có sâu mấy vẫn dễ hẹp cái tâm. Chiếc cầu ví như sự tham vọng của con người bắc qua sông. Cha ông chúng ta đã trải qua sự chiêm nghiệm mà rút gọn cho ta bài học thấm thía nhân văn qua những câu Ca Dao:
“Cầu nào cao bằng cầu danh vọng
Nghĩa nào trọng bằng nghĩa tào khang”
Thâm ý rằng, danh vọng cao sang chót vót cỡ nào mà đánh mất 2 chữ “NGHĨA TÌNH” thì tất cả vị thế ấy đều vô giá trị. Mà “Nghĩa Tình” ở đây cũng quy hướng về một chữ : TÂM.
"Sông sâu còn có kẻ dò,
Lòng người nham hiểm ai đo cho cùng".
*/ Chuyện giòng sông thì muôn vạn. Tôi chỉ vụn vặt với các bạn một vài hình ảnh sơ lược thôi. Tựu trung chỉ muốn hướng về một nội ý tâm thức cuộc sống. Chúng ta quên hoặc có thể vô tình trước những cảm xúc của những giòng sông . Dường như chúng ta thường để trượt đi những rưng rức lòng sông giữa cơn mưa chiều thương nhớ, những vội vã của sóng đua chen, những mắt nắng khát khao của con cá lội…
Bạn đã bao giờ tự hỏi: ta tìm gì trong cuộc nhân gian này ? Phải chăng mỗi chúng ta dù có người thân, gia đình, sống trong xã hội có tổ chức, có cộng đồng nhưng vẫn ưu tư âm thầm đang đi tìm ước mơ riêng. Bởi chăng, chúng ta nhét quá nhiều cái-ngoài-ta vào ta khiến cái-trong- ta bị đẩy từ từ vào “vũng quên”. Ta mất dần mình. Chúng ta đi tìm những ước vọng bản thân bằng những hình thức bên ngoài, mà quên lời trao đổi sẻ chia, bỏ qua lời thì thầm xoa dịu, lời cảnh tĩnh của sóng vang xô thì chúng ta mãi dễ lạc xa chính mình. Giòng sông có thể bị rẻ hướng, tới vùng tù đọng. Ở đó chỉ có lời thở than.
Một chút thôi, thưa bạn, hãy mở lời với sông, thủ thỉ với sông, kể lể với sông bằng tâm tình. Qua đó để gọi lại mình, hiểu thêm mình và hiểu cuộc sống hơn. Bởi vì những giòng sông chính là những giòng đời; là nơi gần ta nhất nhưng dễ mang ta đi xa nhất.
Là sông, xin khơi mạch để sông được chảy, dù mang bao tổn thương trong cuộc sống sẽ gặp nơi trong lành mà về biển mẹ. Nếu sông không chảy, sẽ là nơi nước đọng ao tù, tối tăm thối rửa, dễ bị hủy hại để cuối cùng thành mộ địa hẩm hiu; “đắp mộ cuộc tình” hay đắp mộ lòng sông e cũng thế thôi !!.
Nghe Nữ sĩ Xuân Qùynh trải lòng:
"Sóng không hiểu nổi mình
Sóng tìm ra tận bể"
Bởi vì đâu? " Bởi khát vọng tình yêu.
Bồi hồi trong ngực trẻ". (Sóng)
Phải, khát vọng của sông chính là được chảy. Chảy mãi với tình yêu gọi về biển rộng. Vậy sông ơi, hãy đón gió tỉnh thức! Hãy dậy sóng tung bọt tiến về phía trước ! Chảy mau đi, sông ơi!!!
Saigon 08/08/2020
