09/08/2023
VÌ SAO GIẬT MÌNH TRONG BỆNH TAY CHÂN MIỆNG LẠI NGUY HIỂM?
Bệnh tay chân miệng đang gia tăng trong mùa này, nên việc theo dõi, phát hiện sớm các dấu hiệu nặng là điều vô cùng quan trọng trong việc điều trị cũng như tiên lượng bệnh. Hầu hết các bố mẹ đều không rõ về triệu chứng giật mình trong bệnh này nên có nhiều lầm tưởng về nó. Cũng như luôn đặt câu hỏi tại sao đó lại là dấu hiệu nặng cần phải quan tâm.
Bệnh TCM thường xảy ra ở trẻ dưới 3 tuổi. Bệnh này do virus gây ra nên việc dùng kháng sinh thật sự không giúp ích gì cho việc điều trị cũng như ngăn ngừa biến chứng. Càng nhỏ tuổi bệnh càng dễ nặng. Nhưng trẻ lớn và người lớn vẫn có thể bị nhưng thường nhẹ hơn. Đường lây lan do phân miệng là chủ yếu. Đường hô hấp, dịch mũi họng cũng có nhưng không chủ yếu bởi vì số lượng virus trong nước bọt không cao.
Tuy rằng đa số bệnh sẽ tự ổn định nhưng có một số ít ca sẽ có biến chứng. Và đó là điều mà hầu hết mọi người đều lo sợ. Bởi vì con virut này có ái tính cao với 4 vị trí ở não: vùng hạ đồi, nhân răng tiểu não, neuron vận động sừng trước tuỷ sống và thân não. Trước giờ chúng ta thường chú ý đến thân não mà ít chú ý đến 3 vị trí kia. Và chính vì chú ý đến thân não nên triệu chứng giật mình trong tay chân miệng luôn được chú ý đến vì nó là dấu hiệu cảnh báo rằng trẻ bị tay chân miệng có thể có tổn thương thân não. Tuy nhiên triệu chứng giật mình rất dễ bị khai thác sai. Bởi vì chính sự lo lắng quá mức của các Mẹ, nên hầu hết các Mẹ đều trả lời “Có” khi được Bs hỏi về triệu chứng giật mình vì nghĩ rằng có gì đó đặc biệt nên Bs mới hỏi. Một số bà mẹ khác thấy trẻ quấy khóc rồi thức dậy trong đêm cũng nghĩ đó là giật mình, nhưng hầu hết là do bé có sang thương ở họng bị đau họng nên khó ngủ chứ không phải giật mình kiểu của bệnh tay chân miệng. Một việc cần hỏi nữa để xác định đúng nó là giật mình kiểu tay chân miệng hay không là “ Bình thường trẻ có giật mình như vậy không ?”. Nếu bình thường trẻ có giật mình như vậy, có tiếng động trẻ giật mình sau đó ngủ ngon thì chưa cần lo. Tuy nhiên nếu như trẻ giật mình mạnh hơn, không có tiếng động gì cũng giật mình, rồi trẻ mất ngủ luôn. Tức là triệu chứng giật mình đã có khác biệt so với ngày thường. Lúc này phải cho bé đi khám ngay để các Bs xác định lại có phải giật mình kiểu tay chân miệng hay không ?
Vậy giật mình kiểu tay chân miệng là như thế nào ?
GIẬT MÌNH CHỚI VỚI, THẤT THẦN. Lúc thiu thiu ngủ, nẩy người lên hốt hoảng, mắt nhìn lên. Quan trọng nhất là thần thái, tức là khả năng tiếp xúc của trẻ giảm, đờ đẫn, ánh mắt vô hồn hoặc hoảng hốt, không tương tác với chúng ta. Nếu có giật mình như vậy lớn hơn 2 lần trong 30 phút hoặc ngay lúc thăm khám thì cần cho bé “nhập viện” để theo dõi và điều trị nhé các bố mẹ.
Ngoài ra triệu chứng cảnh báo có liên quan đến tổn thương thân não còn bao gồm những triệu chứng khác nữa như rối loạn về hô hấp, rối loạn nhịp tim, huyết áp, ngủ gà cũng là những dấu hiệu cảnh báo trong bệnh tay chân miệng.
Đó là chúng ta nói đến tổn thương thân não. Còn 3 vị trí khác thì sao. Nếu như tổn thương vùng hạ đồi, cơ thể không xác định được điểm điều nhiệt gây ra tăng thân nhiệt ác tính, không đáp ứng với thuốc hạ sốt vì thuốc hạ sốt là đánh vào hạ đồi để hạ điểm điều nhiệt. Còn nếu tổn thương tiểu não gây run chi, run thân, đi loạng choạng như người say rượu, giật nhãn cầu, lé mới xuất hiện. Nếu tổn thương neuron sừng trước tuỷ sẽ gây ra liệt mềm không đối xứng.
Nói như vậy nhưng các bố mẹ cũng đừng quá hoang mang vì tỉ lệ rơi vào biến chứng của bệnh tay chân miệng không nhiều. Hầu hết các trường hợp chỉ nổi hồng ban và hoặc mụn nước ở da. Da nổi mụn nước thường ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, mông gối, có khi nổi nhiều nơi khác. Nổi nhiều hay ít, nổi thêm cũng không phải bệnh nhiều hơn hay nặng hơn. Nổi nhiều lại ít vào biến chứng hơn đấy. Sang thương da sẽ tự hết, không cần bôi gì hết. Nhiều ba mẹ phụ đồn nhiều loại dung dịch gì gì đó cho mau hết thì chưa được chứng minh đâu nhé. Cũng không cần tắm lá gì đặc biệt, lúc chưa bệnh tắm cái gì thì khi bệnh tắm cái đó, chủ yếu là xà phòng tiệt trùng. Đừng bôi thuốc tím vì làm che mất dấu hiệu làm cho Bs sẽ khó khăn hơn trong việc chẩn đoán bệnh. Vết loét trong miệng có thể làm bé đau và biếng ăn nên cho bé ăn loãng, không nóng, không cay, không cứng, ngược lại ăn uống mát lại giúp trẻ giảm đau hơn.
Nói tóm lại bệnh TCM do virus gây ra. Hầu hết là lành tính. Bệnh chưa có vaccine đâu nên việc theo dõi và phòng ngừa là quan trọng nhất. Vậy cần theo dõi dấu hiệu gì ?
✅ Sốt trên 39 độ C hoặc sốt trên 2 ngày nhất là sốt không đáp ứng với thuốc hạ sốt
✅ Nôn ói nhiều (ói liên tục, không ăn cũng ói)
✅ Lừ đừ, khó ngủ, quấy khóc vô cớ
✅ Giật mình chới với thất thần lớn hơn 2 lần trong vòng 30 phút theo dõi
✅ Run chi hoặc yếu chi
✅ Đảo mắt
✅ Đi đứng loạng choạng không vững
✅ Thở bất thường: thở nhanh, thở bụng hoặc thở chậm
✅ Ngủ gà
✅ Co giật
✅ Bất kỳ lo lắng nào của Ba Mẹ
Chỉ cần CÓ 1 TRONG CÁC DẤU HIỆU trên, phải cho bé đi khám ngay không chờ đợi nhé ! Các bố mẹ hãy cùng con vượt qua căn bệnh TAY CHÂN MIỆNG này thật bình tĩnh.
BSCKII. Hoàng Quốc Tưởng
