28/12/2025
Sinh viên Y xoay xở thế nào khi bị coi là Giáo sư miễn phí của cả Gia đình ?
1. Sinh viên Y muỗi nhưng thường xuyên bị hỏi bệnh đa chuyên khoa
• Hỏi bất kỳ sinh viên y khoa nào, họ cũng sẽ nói rằng một nguồn căng thẳng “ẩn” trong cuộc sống của họ bắt nguồn từ việc liên tục nhận các cuộc gọi từ người thân — những người gọi để kể về một nốt phát ban hay một triệu chứng đáng lo và muốn có câu trả lời miễn phí ngay lập tức.
• Việc trở thành “bàn trợ giúp y tế 24/7” cho cả gia đình là điều Alex R, sinh viên Y4 tại Trường ĐH Y Connecticut, gặp khá thường xuyên. “Đôi khi là người thân nhờ tôi giúp diễn giải kết quả xét nghiệm máu hoặc kết quả chẩn đoán hình ảnh,”. “Những lúc khác, họ gọi để hỏi về một loại thuốc đang dùng, rồi hỏi có thể dùng cùng với các thuốc khác hay không. Điều này thường khiến tôi thấy rất khó xử.”
• Mọi việc còn thách thức hơn khi thông tin sức khỏe của người thân được truyền đạt gián tiếp qua nhiều người, giống như kiểu ‘tam sao thất bản’. “Khi bà tôi bị bệnh, tôi nhận cập nhật từ bố tôi, bố tôi lại nhận thông tin từ chú tôi, người nghe lại từ bác sĩ của bà,” Alex nói. “Nó khiến tôi rất căng thẳng vì biết mình không có đủ thông tin, và thật bực bội khi không có câu trả lời. Những lúc như vậy, tôi phải tự nhắc mình rằng tôi vẫn đang trong quá trình học hỏi mọi thứ.”
2. Cách xử lý những câu hỏi hóc búa mà không bị mất lòng
• A Lange, sinh viên Y2 - Trường ĐH Y Pennsylvania ở Philadelphia, cho biết học được cách điều hướng những tình huống khó xử này — thông qua một bài giảng ở đầu năm học “Các Thầy Cô đã đề cập ngay từ đầu rằng sẽ có rất nhiều người tìm đến chúng tôi — từ người thân, bạn bè đến hàng xóm” và “Cách thiết lập ranh giới, vì vấn đề này sẽ theo chúng tôi suốt sự nghiệp làm bác sĩ.” Một số cách diễn đạt và công cụ hữu ích học được trong buổi giảng đó đến nay Lange vẫn áp dụng. “Một trong những điều chúng tôi học được là rất quan trọng phải làm rõ mình đang ở giai đoạn đầu của quá trình đào tạo và rằng, dù là bác sĩ, chúng tôi không phải là bác sĩ của họ,” và “Như vậy chúng tôi không bị cám dỗ làm mờ ranh giới, làm những việc khiến mình không thoải mái hoặc tệ hơn là cung cấp thông tin chỉ dẫn sai”
• Việc hướng bạn bè và người thân đến các nguồn khác đã phát huy hiệu quả với Anthoni Wilkins, sinh viên Y4 - Đại học Chicago. “Khi ai đó hỏi tôi về những vấn đề sức khỏe của họ, tôi cố gắng chỉ họ hướng đi đúng”. Đó là “Tôi luôn nói rằng rất khó để chẩn đoán bệnh đầy đủ và chính xác cho ai đó ngay tại nhà của họ, vì vậy tôi sẽ chỉ cho họ nơi khám phù hợp. Tôi không đưa ra lời khuyên về bệnh khi tôi không biết đầy đủ về tình trạng của họ.”
• Tuy nhiên đây luôn là một vấn đề tế nhị, theo Jose Barrera, sinh viên Y3 - Trường Y Pasadena, California. “Tôi luôn nói thẳng với người thân rằng tôi không thể trả lời câu hỏi của họ, không phải là tôi ‘chảnh chọe’ gì, mà là tôi không muốn đưa ra câu trả lời sai hoặc tạo hy vọng hão. Vì lợi ích của họ, tôi luôn khuyên họ nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ của mình.”
3. Lợi ích của việc có bác sĩ trong nhà
• Trong khi các sinh viên y khoa đang học cách thận trọng khi chia sẻ lời khuyên với bạn bè và gia đình, cũng như chuẩn bị sẵn một số câu trả lời “mẫu”, thì họ cũng cần biết một thông tin thú vị. Đó là nếu trong gia đình có người làm nghề y, thì tình hình sức khỏe của gia đình đó sẽ tốt hơn, theo một nghiên cứu của Thụy Điển năm 2019. Các nhà nghiên cứu nhận thấy những người trong gia đình có nhân viên y tế có xu hướng “tham gia chăm sóc dự phòng nhiều hơn, sống lâu hơn và ít mắc các bệnh mạn tính hơn”. Một lý do mà các sinh viên y khoa được phỏng vấn đều đồng ý rằng vai trò quan trọng nhất họ có thể đảm nhận với người thân là giúp “phiên dịch” ngôn ngữ chuyên môn của bác sĩ sao cho dễ hiểu và dễ thực hiện hơn. Barrera nói “Gần đây tôi nói chuyện với một người thân, và cô ấy hỏi tôi về sự khác biệt giữa viêm khớp và loãng xương, vì cô ấy đọc trên mạng rằng mình có thể có nguy cơ mắc một hoặc cả hai,” và “việc phân tích và giải thích sự khác nhau giữa hai bệnh là cách chúng tôi sử dụng những gì đã học để giảm bớt căng thẳng cho ai đó và thậm chí giúp họ yên tâm hơn.”
4. Thu hẹp khoảng cách giữa mong muốn của người thân và năng lực của mình là một trong những điều hữu ích nhất mà sinh viên y khoa có thể làm cho người thân yêu của mình. “Bạn cần biết từ ‘Bác sĩ - Doctor’ có nghĩa là ‘người thầy’,” Barrera nói thêm. “Vì vậy, việc có thể hướng dẫn bạn bè và gia đình về các vấn đề sức khỏe thường gặp là một món quà mà bất kỳ sinh viên y khoa nào cũng có thể trao tặng.” Tuy nhiên, hãy để mọi lời khuyên y khoa cụ thể cho bác sĩ điều trị của họ.
PS: Mình là Bác sĩ già rồi mà vẫn gặp những tình huống này hàng ngày, hàng giờ luôn. Nhiều khi cũng hung hăng lắm, nhưng đa phần là làm môi giới thôi.
