06/02/2026
20 SỰ THẬT CÁC BẬC PHỤ HUYNH NÊN BIẾT! MẸ ĐÃ KHÔNG PHẢI HỐI HẬN VÌ NHỮNG LẦM TƯỞNG VỀ TRẺ SƠ SINH!
Nhìn lại hành trình có con đầu lòng, mình có những lúc cảm thấy thật sự hối hận. Hối hận vì đã không biết những điều này sớm hơn, để rồi tự làm khó mình, làm khó con, và có khi còn nghe theo những lời khuyên chưa đúng. Mình biết, ba mẹ nào cũng đầy ắp tình yêu thương con, nhưng đôi khi chỉ vì thiếu thông tin mà mọi thứ trở nên phức tạp.
Vậy nên, hôm nay mình sẽ chia sẻ 20 sự thật về trẻ sơ sinh mà đáng lẽ ra ai đó đã nên nói với mình từ đầu. Đây là những điều mình đã vỡ lẽ ra, có cái là tự học, có cái là trải nghiệm thật, và có cái đi ngược lại hoàn toàn với những gì mình vẫn được dạy. Nắm chắc những điều này, ba mẹ sẽ không còn phải hối hận vì những lầm tưởng nữa, và hành trình nuôi con sẽ nhàn tênh, vui vẻ hơn rất nhiều đó!
1. Con là một tờ giấy trắng, không có nhu cầu bế rong hay rung lắc đâu.
Thật ra, bé sinh ra chỉ có mấy nhu cầu cơ bản thôi: ăn, mút mát, ngủ. Việc con đòi bế rong, đòi rung lắc để ngủ đều do người lớn mình tự tập thành thói quen cho con đó.
2. Có một "tuần trăng mật" sau khi con chào đời.
Trong khoảng 2-4 tuần đầu tiên, bé sẽ ngoan lắm, chỉ ăn rồi ngủ thôi. Mẹ sẽ thấy con mình "thiên thần" thật sự. Nhưng hết giai đoạn này, nhiều bé sẽ bắt đầu lẫn lộn ngày đêm (ngày ngủ li bì, đêm 15-20 phút lại dậy) và gặp tuần khủng hoảng ở tuần thứ 5 (mà các bà hay bảo "ra tháng nó hư đó").
3. Bé sơ sinh hoàn toàn có khả năng tự ngủ.
Ba mẹ không cần phải bế con đi rong hàng tiếng đồng hồ đâu. Chỉ cần mình tìm đúng phương pháp, phù hợp với con là bé có thể tự ngủ được.
4. Con trên 6kg có thể ngủ xuyên đêm mà không cần ăn.
Giấc ngủ đêm dài rất quan trọng cho não bộ và chiều cao của con, không chỉ việc ăn thôi đâu. Nhu cầu ngủ đêm của bé sơ sinh là 11-12 tiếng lận đó.
5. Tiếng khóc của con có "ngôn ngữ" riêng, không phải cứ khóc là đói.
Bé sơ sinh có nhiều kiểu khóc: khóc đói, khóc muốn được vỗ về, khóc vì nóng/lạnh, khóc buồn ngủ, khóc vì bỉm bẩn. Mỗi tiếng khóc có tông và cường độ khác nhau. Mẹ cứ bình tĩnh quan sát hoặc cho con theo lịch sinh hoạt cố định là phân biệt được dễ dàng thôi. Đừng nghĩ cứ khóc là auto đói như ông bà hay bảo nhé.
6. Lúc con cần trấn an, chỉ cần mút mát thôi, không cần bú.
Đó là lý do ti giả được tạo ra. Và một "ti giả" tự nhiên luôn có sẵn trên người bé chính là ngón tay đó. Ba mẹ đừng cấm con mút tay, chỉ cần vệ sinh sạch sẽ tay bé thường xuyên là được.
7. Nằm võng có hại cho cột sống của bé, dù có lót khăn hay nôi tre.
Ông bà thường không cho bế đứng vì sợ ảnh hưởng lưng con, nhưng lại cho con nằm võng. Thực ra, võng là thứ gây ảnh hưởng rất lớn đến cột sống non nớt của bé về sau này đó.
8. Trẻ dưới 4 tháng chỉ cần sữa mẹ hoặc sữa công thức là đủ.
Không cần ăn dặm sớm hay bổ sung thêm nước, sữa hạt gì đâu ba mẹ.
9. Phản xạ giật mình của bé là bình thường, và có cách giúp con ngủ ngon hơn.
Bé sơ sinh có phản xạ moro, tay chân chưa làm chủ được nên hay giật mình, đập tay vào mặt rồi khóc. Dùng gối chặn nhỏ hoặc quấn chũn sẽ giúp bé có cảm giác được ôm chặt, hạn chế giật mình, nhờ đó ngủ sâu và ngon hơn. Phản xạ moro sẽ dần mất đi khi bé 3-4 tháng. Lúc đó ba mẹ có thể tập cai quấn, ti giả, hoặc tiếng ồn trắng cho con.
10. Chu kỳ giấc ngủ của bé sơ sinh ngắn hơn người lớn rất nhiều.
Bé sơ sinh ngủ nhiều ở giai đoạn chuyển động mắt nhanh (REM), giai đoạn này cực kỳ cần thiết cho sự phát triển đặc biệt của não bộ bé.
11. Một giấc ngủ của bé sơ sinh chỉ khoảng 50 phút, không phải là con đã thức.
Một giấc ngủ dài của bé bao gồm nhiều chu kỳ ngắn. Mỗi chu kỳ bắt đầu bằng giấc ngủ nông (ngủ và mơ cùng lúc) rồi mới đi vào giấc sâu. Vì vậy, bé hay thức dậy sau 45-50 phút đi ngủ. Nếu không bị bế ra khỏi môi trường ngủ (vì tưởng con thức), bé sẽ tự ngủ lại được. Một số bé cần khóc một chút để tự trấn an rồi ngủ tiếp. Đây chính là lý do có "nút chờ" đó ba mẹ.
12. Trông con như đang thức khi ngủ nông, nhưng thực ra không phải.
Trong giấc ngủ nông, bé có thể cử động mặt, tay chân. Đó là dấu hiệu não bé đang hoạt động, hệ thần kinh đang kết nối với nhau, bé đang học cách biểu hiện cảm xúc. Ba mẹ đừng lầm tưởng con thức mà bế con dậy nhé, giấc ngủ này cần được tôn trọng tuyệt đối.
13. Các giai đoạn khủng hoảng (wonder weeks) là mốc phát triển đáng mừng.
Bé sẽ trải qua các thời kỳ khủng hoảng, phát triển và hoàn thiện kỹ năng. Mỗi lần qua một mốc, con sẽ học được nhiều điều mới. Nhưng trước đó, bé sẽ biếng ăn sinh lý, cáu kỉnh, khó ngủ, đeo bám mẹ hơn. Càng lớn, "bão" này sẽ càng mạnh. Ba mẹ cần làm là tôn trọng con, không ép ăn/bú, và kiên nhẫn với con thôi.
14. Cắt tóc máu không làm tóc con tốt hơn đâu.
Tóc của con dày hay mỏng, tốt hay không là do gen định sẵn rồi. Cái mà người lớn thấy "tốt hơn" sau khi cắt tóc máu là do tóc mọc lại đồng đều nên trông có vẻ đen và dày hơn thôi.
15. Thân nhiệt của bé sơ sinh dao động từ 36-37 độ C.
Ba mẹ nên có sẵn 2 nhiệt kế để đo cho bé. 37.5 độ C là sốt nhẹ. Nếu lên tới 38 độ C là phải can thiệp hạ sốt ngay theo hướng dẫn của bác sĩ. Nhiệt độ phòng máy lạnh lý tưởng để bé ngủ ngon là 24-25 độ C. Lưu ý là nhiệt độ phòng thực tế đó, không phải số trên điều khiển điều hòa nhé.
16. Con ốm là do virus, vi khuẩn, không phải do điều hòa đâu.
Cái điều hòa không có tội đâu ba mẹ. Nếu có lỗi thì chính là mình không chịu vệ sinh điều hòa định kỳ thôi.
17. Tiếng ồn trắng (white noise) giúp bé và cả người lớn dễ ngủ hơn.
Tùy sở thích mà bé có thể thích tiếng mưa, tiếng nhiễu tivi, tiếng sóng biển, tiếng máy sấy, hay tiếng tim đập. Nếu phòng có quạt, phòng ngủ của bé cũng nên thông thoáng, sạch sẽ và yên tĩnh.
18. Bé cần được ợ hơi thật kỹ, thậm chí là giữa bữa bú.
Hơi chính là nguyên nhân làm trẻ quấy khóc khi bú. Có bé cần được ợ hơi giữa bữa chứ không chỉ đợi bú xong. Nếu con đang bú mà ưỡn người, co chân, khóc, thì mẹ hãy dừng lại, ợ hơi cho bé rồi mới cho bú tiếp nhé.
19. Cho con ngủ muộn không giúp con ngủ xuyên đêm đâu, mà còn làm con gắt ngủ hơn.
Nếu mẹ nghĩ cho bé đi ngủ quá muộn (ví dụ 9-10h tối thay vì 7h tối là nhu cầu của con) thì đêm con sẽ không dậy, đó là sai lầm. Nó sẽ làm con bị quá mệt (overtired), khó vào giấc và dễ gắt ngủ hơn.
20. Đầu là nơi thoát nhiệt của con, không cần đội mũ hay ủ kín đầu khi không lạnh.
Nếu nhiệt độ trên 20 độ C, con không cần đội mũ đâu. Ủ kín mít chỉ làm con đổ mồ hôi nhiều hơn, dễ bị ốm ngược, nhất là trong thời tiết nắng nóng.
Hy vọng 20 sự thật này sẽ giúp ba mẹ tự tin hơn trên hành trình nuôi con. Có thể những điều này khác với lời khuyên truyền thống, nhưng đó là những đúc kết từ khoa học và kinh nghiệm thực tế.
