21/01/2026
TAY CHÂN MIỆNG LẠI THẤY ĐANG BÙNG LÊN
Năm nào cũng vậy, cứ đến khoảng tháng 6, tháng 7 hàng năm là dịch Tay Chân Miệng lại bùng lên đợt 1 rồi chững lại. Đến tháng 12, tháng 1 hàng năm lại bùng lên đợt 2. Có những năm bệnh Tay Chân Miệng rất nhẹ nhàng, hầu như khoa mình chẳng nhận mấy ca bệnh nặng (mình làm khoa Hồi Sức Cấp Cứu Nhi – là khoa chịu trách nhiệm điều trị những ca bệnh nặng). Nhưng có những năm thực sự nặng nề, tràn ngập bệnh phòng. Nhiều ca suy hô hấp phải thở máy, suy tuần hoàn phải duy trì trợ tim. Tay Chân Miêng vốn là bệnh thuộc hàng khó dự đoán diễn biến nhất trong những bệnh truyền nhiễm. Phần vì virus gây ra bệnh này không có thuốc điều trị, phần vì cũng rất khó đoán trước virus này tấn công những hệ cơ quan nào, vào lúc nào. Có thể hôm nay con đang chơi vui vẻ, hơi quấy một chút nhưng đến mai con đã phải nằm thở máy. Có những trường hợp diễn biến nhanh và sớm, bố mẹ, ông bà chưa kịp hiểu về bản chất bệnh cũng như tình trạng bệnh của con và gây nên những sự nghi ngờ đáng tiếc. Thế nên, bệnh Tay Chân Miệng đã, đang, và sẽ làm đau đầu rất nhiều người.
Hôm rồi, gặp một cháu bé đâu tầm 3 tuổi, nổi nốt tay chân. Bé nằng nặc quấy, cứ đòi mẹ bế đi chỗ này, bế đi chỗ khác, mẹ dỗ mãi cũng không được. Mình khám một hồi, bé nổi một vài mụn nước ở lòng bàn chân, lòng bàn tay. Vạch mông ra cũng có, soi miệng thì nhiều vết loét trên vòm họng. Bé sốt đùng đùng toàn 39oC, 40 oC đã 2 ngày. Mình bảo:
- Con em bị Tay Chân Miệng rồi đấy. Em nhìn này, mụn nước ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, đầu gối, khe mông. Rồi vòm họng con em cũng nhiều vết loét lắm, đủ triệu chứng để chẩn đoán Tay Chân Miệng rồi đấy. Em biết vì sao mấy hôm nay con em chảy dãi nhiều hơn không ? Em biết vì sao con em bỏ ăn không ? Vì mấy vết loét trong miệng con kìa. Tay Chân Miệng đặc trưng bởi những mụn nước ở lòng bàn chân, lòng bàn tay và khoang miệng. Nói đặc trưng thế nhưng nhiều trường hợp chỉ nổi mụn nước ở lòng bàn chân, bàn tay. Nhiều trường hợp lại chỉ nổi ở trong miệng và quanh miệng. Nổi mụn nước ở khoang miệng làm con em chảy dãi nhiều hơn và đau. Vì đau nên mới không ăn em ạ.
- Dạ vâng, vậy ạ. Tại em cứ nghĩ con em nổi mẩn ngứa gì đó. Mà cháu quấy quá anh ạ, ngủ con giật mình nữa, sốt cũng mãi không hạ. Em lo quá.
- Ừ, anh thấy con em quấy rồi. Đấy là do con virus gây bệnh Tay Chân Miệng tấn công vào hệ thống thần kinh đấy em ạ. Con em không những chỉ quấy không thôi đâu, mà cháu còn giật mình khi ngủ đấy. Em phải theo dõi sát vào nhé. Giật mình trong bệnh Tay Chân Miệng không phải kiểu có tiếng động mạnh rồi trẻ cựa mình cái đâu. Giật mình trong Tay Chân Miệng thường khi bắt đầu vào giấc ngủ, trẻ nằm xuống rồi giật tay chân kiểu chới với, hốt hoảng cơ, sau đấy trẻ lại ngủ tiếp. Quấy khóc và giât mình là biến chứng thần kinh của bệnh này đấy, do virus tấn công vào. Con em quấy khóc nhiều thế kia, lại sốt đùng đùng như vậy. Cần cho con vào viện để theo dõi và điều trị em ạ. Con em nặng đấy.
- Ôi, vậy ạ. Con em bị nặng ạ ? Em tưởng bệnh Tay Chân Miệng đều nhẹ thôi chứ. Hàng xóm nhà em cũng có mấy đứa bị Tay Chân Miệng, nhưng tụi nó vẫn chơi bình thường. Mấy chị ấy bảo bác sĩ nói con chị ấy bị nhẹ thôi mà.
- Ừ, đấy là con người ta em ạ. Con em khác. Để anh nói em nghe này. Tay Chân Miệng được phân ra làm 4 độ. Độ 1, độ 2, độ 3, độ 4. Rồi độ 2 lại chia ra làm độ 2a, 2b. Người ta chia như vậy theo mức độ nặng của bệnh đấy em. Hầu hết bệnh Tay Chân Miệng là độ 1 thôi, nhẹ nhàng rồi tự khỏi. Độ 1 thì điều trị ở nhà. Nhưng có nhiều trường hợp nặng hơn em ạ. Từ độ 2a trở lên là cần nhập viện để theo dõi rồi em. Vấn đề này Bộ Y Tế đã có cả một hướng dẫn rất dài rồi. Bệnh này khó nói trước lắm vì con virus gây bệnh này tấn công vào cơ quan nào thì gây biến chứng ở đó. Tấn công vào hệ thần kinh thì gây biến chứng quấy khóc, giật mình. Tấn công vào thân não thì gây sốt liên tục không hạ, suy hô hấp, suy tuần hoàn… Như con em tính là Tay Chân Miệng độ 2b nhóm 1 ngày thứ 2 rồi em ạ. Nặng và còn có thể nặng hơn đấy. Em cho con vào viện để theo dõi biến chứng, còn can thiệp điều trị kịp thời. Để ở ngoài nguy hiểm em ạ.
- Vâng ạ. Em hiểu rồi. Nhưng sao tự nhiên con em bị được. Nó chơi ở nhà suốt mà.
- Có thể từ mấy bạn hàng xóm hoặc cũng có thể từ nơi nào đó. Nhưng bệnh Tay Chân Miệng này lây qua 2 đường chính thôi. Một là qua giọt bắn trực tiếp. Ví dụ trẻ này bị Tay Chân Miệng, chơi đùa với con em, ho vài tiếng rồi con em nhận lấy, thế là lây. Còn đường thứ 2 là đường phân – miệng. Nghe kinh thế thôi, nhưng thường xuyên gặp. Anh giả sử bạn cùng lớp con em bị bệnh, bạn ấy ị ra, rồi trong quá trình lau dọn, vương virus ra chỗ này, chỗ khác. Con em bò qua đó, chơi đồ chơi ở đó, rồi cho tay vào miệng, thế là lây. Mình nhìn xung quanh tưởng sạch, nhưng mình có nhìn được virus đâu em. Anh cũng không biết chắc chắn sao con em bị bệnh. Nhưng chắc chắn con em bị lây từ nguồn khác.
- Nhà em còn một bạn nhỏ nữa, là em của bạn này anh ạ
- Có thể bạn kia bị lây rồi nhưng đang trong thời gian ủ bệnh nên chưa phát ra. Bệnh này ủ bệnh từ 4-6 ngày cơ. Nhưng tốt nhất giờ em về nhà vệ sinh hết nhà cửa thật sạch, đồ chơi cũng sát khuẩn đi em ạ. Làm như thế bây giờ là tốt, mà cũng cần thường xuyên làm vậy.
- Vâng ạ - Bà mẹ ậm ừ rồi cho con về nhập viện.
Đây là một cuộc khám bệnh bình thường của mình. Kiến thức thường thức về bệnh Tay Chân Miệng không phải ai cũng nắm được. Và khi đó rất khó để có thể theo dõi bệnh và phòng bệnh cho con được tốt. Bệnh Tay Chân Miệng hay bất cứ bệnh truyền nhiễm nào như Cúm hay hiện tại là Covid thì đều có chung nguyên tắc phòng bệnh là đeo khẩu trang, sát khuẩn tay, hạn chế tiếp xúc nguồn bệnh và giữ gìn vệ sinh thật tốt. Mong mỗi người chúng mình đều làm tốt để bệnh dịch đỡ lây lan.
