28/01/2026
Người thì bảo: “Tối nào lên giường cũng phải mang tất, không thì lạnh buốt không ngủ được.”
Người khác lại nói: “Trời không lạnh lắm mà chân cứ tê tê, lạnh từ trong xương lạnh ra.”
Có cô chú nghĩ đơn giản: do trời lạnh, do tuổi cao.
Nhưng trong nghề, Ninh thấy bàn chân lạnh thường không bắt đầu từ cái lạnh bên ngoài.
Nó giống như một ngôi nhà có bếp lửa yếu. Gió chưa cần lùa vào, mà góc nhà xa bếp đã lạnh trước rồi.
Trong Đông y, Thận là gốc của dương khí toàn thân. Dương khí giống như ngọn lửa, nhiệm vụ của nó là đẩy hơi ấm đi khắp cơ thể, từ ngực – bụng – lưng – xuống tới tận bàn chân.
Bàn chân lại là nơi xa tim nhất, xa “nguồn nhiệt” nhất. Nên khi Thận khí yếu, Thận dương suy, dòng khí không đủ lực để đẩy xuống cuối chi, thì bàn chân sẽ là nơi lạnh đầu tiên.
Ninh hay nói với người bệnh thế này:
“Không phải chân cô chú lạnh, mà là lửa trong người đang yếu.”
Bàn chân lạnh do Thận thường không đi một mình, mà hay kèm theo:
- Lưng dưới mỏi, đặc biệt khi đứng lâu hoặc về chiều
- Gót chân yếu, bước hụt, đi không vững
- Dễ tiểu đêm, nhất là gần sáng
- Ngủ không sâu giấc, hay tỉnh lúc 3–5 giờ sáng
- Người sợ lạnh, thích ấm, tay chân dễ lạnh hơn người khác
Vậy phải làm sao để dưỡng lại cái gốc, khi bàn chân cứ lạnh dần đi?
Tôi vẫn thường nói một câu thế này:
Dưỡng Thận không phải là uống cho mạnh, mà là nuôi lại nguồn ấm trong cơ thể.
Bàn chân lạnh không phải do thiếu giữ ấm bên ngoài, mà là dương khí bên trong không còn đủ lực để đẩy xuống cuối chi.
Muốn chân ấm trở lại, phải bắt đầu từ ăn uống và nếp sống hằng ngày.
1. Dưỡng bằng ăn uống – nuôi lại dương khí
Với người hay lạnh chân, Bs Long khuyên ăn theo hướng ấm – chín – vừa.
Những món nên ưu tiên là:
- Cháo nóng, súp ấm, canh hầm loãng
- Cơm ăn khi còn ấm, không để nguội
- Thịt cá nấu chín kỹ, mềm, dễ tiêu
- Rau củ hấp, luộc, xào nhanh, ăn khi còn nóng
- Gia vị ấm dùng lượng vừa: gừng, hành, tỏi, tiêu nhẹ
Những món này giúp giữ được lửa trong người, để khí huyết còn đủ lực mà dẫn xuống bàn chân.
2. Dưỡng bằng thói quen sinh hoạt – dẫn khí về chân
Bên cạnh ăn uống, nếp sống mỗi ngày quyết định rất nhiều tới tình trạng chân lạnh.
Lời khuyên:
- Ngủ sớm hơn một chút, vì ban đêm là lúc dương khí thu lại, Thận được nghỉ và hồi phục.
- Ngủ muộn kéo dài, bàn chân sẽ lạnh rõ nhất về đêm.
- Mỗi tối, nếu có thể, ngâm chân nước ấm vừa.
- Ngâm khoảng 15–20 phút, tới khi bàn chân hồng ấm là đủ.
Ngâm chân đúng cách giúp dẫn dương khí xuống phần dưới, chân ấm lên thì giấc ngủ cũng yên hơn.
Ban ngày, tránh ngồi một chỗ quá lâu.
- Mỗi lúc rảnh, đứng dậy đi vài bước, nhón gót nhẹ, xoay cổ chân chậm rãi, coi như đánh thức dòng khí huyết đang chậm lại ở cuối chi.
Cơ thể mình thông minh lắm.
Nó luôn báo hiệu rất sớm, chỉ là mình có chịu dừng lại để nghe hay không.
Đừng đợi tới khi chân lạnh quanh năm mới lo, hay mất ngủ triền miên mới cuống cuồng tìm cách.
Bắt đầu từ hôm nay, chỉ cần ăn ấm hơn một chút, ngủ sớm hơn nửa tiếng, ngâm chân đều mỗi tối, cũng là đang dưỡng lại Thận – nuôi lại cái gốc sưởi ấm cơ thể rồi.