20/01/2026
LẠC NỘI MẠC TỬ CUNG
🌿 Lạc nội mạc tử cung biểu hiện qua sự có mặt của các tổ chức giống mô tuyến nội mạc tử cung và các mô đệm tùy hành nằm ở vị trí ngoài buồng tử cung. Sự hiện diện của các mô lạc chỗ này tại các vị trí bất kỳ làm thúc đẩy sự hình thành các phản ứng viêm mãn tính tại chỗ. Lạc nội mạc tử cung là bệnh lý phụ thuộc hormone sinh dục Estrogen.
Bệnh này được chia thành các thể dựa vào vị trí mà các mô tuyến nội mạc hiện diện :
• Lạc nội mạc tử cung ở buồng trứng.
• Lạc nội mạc tử cung sâu.
• Lạc nội mạc tử cung vào cơ tử cung.
• Lạc nội mạc tử cung tầng sinh môn, trong ổ bụng hoặc thành bụng, ở phúc mạc... ít gặp hơn.
Phụ nữ có nguy cơ cao bị lạc nội mạc tử cung bao gồm :
• Phụ nữ chu kỳ kinh nguyệt ngắn, cường kinh hoặc dậy thì sớm, chưa sinh đẻ, hành kinh dài ngày.
• Phụ nữ có tiền sử gia đình (mẹ hoặc chị em gái) mắc bệnh lạc nội mạc tử cung.
• Tắc nghẽn đường thoát máu kinh do các bất thường giải phẫu bẩm sinh hoặc do bệnh lý phụ khoa.
• Môi trường : Người bị phơi nhiễm với các chất hoá học có thể dẫn đến biến đổi các nội tiết tố trong cơ thể, từ đó dễ hình thành lạc nội mạc tử cung, hiện tại cơ chế của quá trình này chưa được hiểu rõ.
• Chế độ ăn không hợp lý, chế độ sinh hoạt không lành mạnh như sử dụng nhiều rượu bia, cà phê, thuốc lá thịt đỏ, chất béo... có thể làm tăng nguy cơ mắc lạc nội mạc tử cung.
1. Điều trị vô sinh do lạc nội mạc tử cung bằng phương pháp kích thích buồng trứng kết hợp bơm tinh trùng (IUI) hoặc quan hệ tự nhiên
Với những trường hợp lạc nội mạc tử cung mức độ nhẹ, bác sĩ có thể chỉ định kích thích buồng trứng kết hợp với bơm tinh trùng vào buồng tử cung (IUI). Phương pháp này giúp tăng khả năng gặp nhau giữa trứng và tinh trùng, từ đó cải thiện khả năng thụ thai.
Tuy nhiên, trước khi tiến hành, người bệnh cần được kiểm tra sự thông thương của ống dẫn trứng bằng các kỹ thuật như HSG do nguy cơ mắc bệnh lý ống dẫn trứng cao ở bệnh nhân LNMTC.
Một số thuốc kích thích rụng trứng như aromatase inhibitor được đánh giá có hiệu quả hơn clomiphene citrate, nhưng bằng chứng còn hạn chế. Sử dụng gonadotropin hiện chưa được chứng minh rõ ràng về hiệu quả với nhóm bệnh nhân này.
• Với phụ nữ trẻ, lạc nội mạc tử cung nhẹ: có thể cân nhắc quan hệ tự nhiên hoặc IUI.
• Với phụ nữ lớn tuổi hoặc có LNMTC nặng, bệnh lý ống dẫn trứng hay yếu tố vô sinh nam: nên cân nhắc thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) để tăng tỷ lệ thành công.
🔑 Điều trị vô sinh do lạc nội mạc tử cung bằng thụ tinh trong ống nghiệm (IVF)
Thụ tinh trong ống nghiệm (IVF) là một trong những phương pháp điều trị hiệu quả nhất đối với vô sinh do lạc nội mạc tử cung. Phương pháp này cho phép theo dõi chất lượng noãn, quá trình thụ tinh và sự phát triển phôi trong môi trường kiểm soát, giúp bác sĩ đưa ra hướng điều trị phù hợp.
Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy bệnh nhân LNMTC có thể gặp các vấn đề như:
• Chất lượng noãn giảm (hình thái bất thường, giảm ty thể trong bào tương…)
• Tỷ lệ thu được noãn trưởng thành và tỷ lệ thụ tinh thấp hơn
• Tỷ lệ thất bại cao khi trưởng thành noãn trong ống nghiệm
👼🏻 Các biện pháp hỗ trợ điều trị vô sinh do lạc nội mạc tử cung trước khi chọc hút trứng hoặc chuyển phôi
Một số bệnh nhân sẽ được chỉ định điều trị ức chế lạc nội mạc tử cung bằng thuốc (tiêm hoặc uống) trước khi bắt đầu chu kỳ IVF nhằm nâng cao tỷ lệ thành công. Tuy chưa có hướng dẫn thống nhất, nhưng các nghiên cứu cho thấy điều trị nội tiết trước có thể mang lại lợi ích rõ rệt.
Tùy thuộc vào mức độ LNMTC và thời điểm điều trị, bác sĩ sẽ chỉ định liệu pháp phù hợp, tránh điều trị tràn lan không cần thiết.
📞 Có nên phẫu thuật khi điều trị vô sinh do lạc nội mạc tử cung?
Không phải trường hợp lạc nội mạc tử cung nào cũng cần phẫu thuật. Cân nhắc phẫu thuật phụ thuộc vào các yếu tố:
• Không cần mổ nếu u nhỏ, không triệu chứng, nguy cơ ác tính thấp
• Nên mổ nếu u to, có triệu chứng (đau bụng kinh dữ dội, rong kinh), nghi ngờ ác tính.
Đặc biệt, với bệnh nhân chưa lập gia đình, cần được tư vấn về trữ noãn trước mổ để bảo tồn khả năng sinh sản. Với người đã lập gia đình, nên cân nhắc trữ phôi trước phẫu thuật nhằm đảm bảo cơ hội thụ thai sau điều trị.
