14/03/2026
Bệnh đốm nâu – tiêm lửa hại lúa (nấm Helminthosporium oryzae / Bipolaris oryzae)
Hiện nay trên một số vùng đồng xuất hiện bệnh đốm nâu và bệnh tiêm lửa hại lúa mà nhiều bà con nhầm lẫn với bệnh đạo ôn nên tôi giới thiệu để bà con phân biệt, hiểu được nguyên nhân cũng như biện pháp phòng trừ phù hợp.
Tác nhân gây bệnh:
Nấm Helminthosporium oryzae (tên hiện nay: Bipolaris oryzae).
Triệu chứng
Vết bệnh tiêm lửa: hình tròn hoặc bầu có viền vàng.
Vết bệnh đốm nâu: Màu nâu đậm hình chữ nhật.
Vết bệnh nhiều và rải rác trên lá.
Khi nặng làm lá cháy khô giống bị “tiêm lửa”.
Điều kiện phát sinh
Ruộng đất cát, đất bạc màu, nghèo dinh dưỡng.
Ruộng thiếu kali, thiếu silic, thiếu hữu cơ.
Lúa sinh trưởng yếu hoặc thiếu phân.
Ruộng khô hạn hoặc dinh dưỡng mất cân đối.
Nguồn bệnh từ hạt giống
👉 Đây là bệnh thường liên quan đến thiếu dinh dưỡng và đất nghèo.
3️⃣ So sánh nhanh hai nhóm bệnh
Đặc điểm Đạo ôn Đốm nâu – tiêm lửa
Tác nhân Pyricularia oryzae Helminthosporium oryzae
Hình dạng vết bệnh Hình thoi Tròn hoặc bầu dục
Màu sắc Tâm xám, viền nâu Nâu đậm, viền vàng
Điều kiện phát sinh Thừa đạm, ẩm lạnh Thiếu dinh dưỡng, nóng ẩm
Ruộng dễ bị Ruộng tốt lá Ruộng đất cát, bạc màu
Biện pháp phòng trừ hiệu quả
Xử lý giống: Sử dụng giống kháng bệnh, không dùng giống từ ruộng bị bệnh. Xử lý giống bằng nước muối hoặc nước nóng 54 độ C trước khi ngâm ủ.
Quản lý đất và nước: Cải tạo đất phèn, không để ruộng quá khô hoặc quá ngập nước, vệ sinh đồng ruộng, xử lý tàn dư rơm rạ.
Bón phân: Bón phân cân đối N-P-K, tăng cường Kali và Silic để tăng sức đề kháng.
Sử dụng thuốc hóa học: Khi bệnh phát triển mạnh, đặc biệt từ giai đoạn làm đòng, có thể sử dụng các loại thuốc trừ nấm như Nevo 300EC, Tilt Super 300 EC, Amista top 325SE, Score 250SC, Anvil 5SC ... hoặc các hoạt chất như Azoxystrobin, Difenoconazole.
Việc quản lý tốt dinh dưỡng đất và giống là chìa khóa để phòng ngừa bệnh bền vững.
