08/01/2026
KHI TRỜI CHUYỂN LẠNH: ĐỪNG ĐỂ “SÁT THỦ ÂM THẦM” ĐỘT QUỴ GÕ CỬA
Khi gió mùa tràn về, nhiệt độ giảm sâu cũng là lúc số ca nhập viện vì đột quỵ tăng vọt. Dưới góc nhìn của ThS.BS Lữ Đoàn Hoạt Mười, cái lạnh không chỉ là tác nhân bên ngoài (ngoại tà) mà còn là phép thử khắc nghiệt đối với hệ thống mạch máu và chính khí của cơ thể. Để bảo vệ bản thân, chúng ta cần hiểu rõ quy luật "phòng bệnh hơn chữa bệnh".
1. Vì sao đột quỵ lại "chuộng" thời tiết lạnh?
Theo ThS.BS Lữ Đoàn Hoạt Mười, sự kết hợp giữa biến đổi sinh lý và các thói quen sai lầm chính là nguyên nhân dẫn đến đột quỵ:
* Mạch máu "co mình" - Huyết áp tăng vọt: Khi gặp lạnh, cơ thể phản xạ co mạch ngoại vi để giữ nhiệt. Điều này khiến lòng mạch hẹp lại, áp lực máu tăng đột ngột, dễ gây vỡ mạch máu não hoặc làm b**g các mảng xơ vữa, dẫn đến tắc nghẽn.
* Máu "đặc" và lưu thông kém: Nhiệt độ thấp làm tăng độ nhớt của máu. Trong Đông y, "huyết gặp hàn thì ngưng", tức là máu huyết khi gặp lạnh sẽ chảy chậm lại, dễ hình thành cục máu đông gây nhồi máu não.
* Quan niệm sai lầm về rượu bia: Nhiều người uống rượu để "giữ ấm". Thực tế, cồn gây giãn mạch giả tạo lúc đầu, sau đó khiến cơ thể mất nhiệt nhanh hơn và huyết áp dao động mạnh, cực kỳ nguy hiểm.
2. Những "thời điểm vàng" dễ xảy ra biến cố
Bác sĩ Mười đặc biệt lưu ý người cao tuổi và người có bệnh lý nền (huyết áp, tiểu đường) cần cẩn trọng tại 3 thời điểm:
- Sáng sớm khi vừa thức dậy: Đây là lúc dương khí còn yếu, cơ thể chưa thích nghi với nhiệt độ phòng. Việc rời chăn ấm bước xuống nền nhà lạnh quá nhanh có thể gây sốc nhiệt.
-Khi đi vệ sinh đêm: Việc di chuyển từ giường ấm ra nhà vệ sinh lạnh lẽo mà không mặc đủ ấm là tác nhân hàng đầu gây co mạch đột ngột.
-Khi tắm rửa: Tắm nước lạnh hoặc tắm quá muộn ban đêm khiến nhiệt độ cơ thể hạ thấp, gây áp lực cực lớn lên hệ tim mạch.
3. Nguyên tắc "Vàng" phòng ngừa từ ThS.BS Lữ Đoàn Hoạt Mười
Để bảo vệ sức khỏe, chúng ta cần thực hiện nguyên tắc kết hợp giữa giữ ấm bên ngoài và bồi bổ bên trong:
- Quy tắc "Chậm lại 3 phút": Khi thức dậy, tuyệt đối không bước xuống giường ngay. Hãy nằm lại 3 phút, thực hiện các động tác xoa mặt, xoa hai bàn tay vào nhau cho nóng rồi áp vào mắt, cử động tay chân nhẹ nhàng để "đánh thức" mạch máu trước khi ngồi dậy.
- Giữ ấm các "cửa ngõ" của cơ thể: Đặc biệt chú ý giữ ấm đầu, cổ, ngực và bàn chân. Trong Đông y, bàn chân được coi là "trái tim thứ hai", việc ngâm chân bằng nước ấm với gừng và muối trước khi ngủ giúp lưu thông khí huyết, giữ ấm toàn thân rất tốt.
- Chế độ ăn uống "Ấm": Ưu tiên thức ăn chín, nóng. Có thể bổ sung thêm các gia vị có tính ấm như gừng, tỏi, tiêu trong bữa ăn để hỗ trợ dương khí. Tránh xa rượu bia và thuốc lá.
Kiểm soát bệnh lý nền: Tuân thủ tuyệt đối đơn thuốc của bác sĩ. Không tự ý bỏ thuốc huyết áp dù cảm thấy cơ thể đang ổn định.
4. Lời nhắn nhủ: "Thời gian là não"
Đột quỵ là cấp cứu tối khẩn cấp. ThS.BS Lữ Đoàn Hoạt Mười nhấn mạnh: Tuyệt đối không tự chữa trị tại nhà bằng các phương pháp dân gian chưa kiểm chứng như: chích máu đầu ngón tay, cạo gió, hay cho uống nước chanh khi người bệnh đang hôn mê.
"Mọi sự chậm trễ đều phải trả giá bằng tế bào não. Khi thấy dấu hiệu méo miệng, yếu tay chân, nói ngọng, hãy đưa ngay bệnh nhân đến cơ sở y tế gần nhất có chuyên khoa đột quỵ."