02/06/2023
Viêm da dị ứng chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em ở khu vực thành thị hoặc các nước có thu nhập cao và tỷ lệ mắc bệnh đã tăng lên trong 30 năm qua; có tới 20% số trẻ em và 10% số người lớn ở các nước có thu nhập cao bị ảnh hưởng. Hầu hết những người bị rối loạn phát triển nó trước 5 tuổi, nhiều người trong số họ trước 1 tuổi; tuy nhiên, viêm da dị ứng thậm chí có thể bắt đầu vào cuối tuổi trưởng thành. Giả thuyết vệ sinh chưa được chứng minh gợi ý giảm tiếp xúc với các tác nhân gâyViêm da dị ứng chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em ở khu vực thành thị hoặc các nước có thu nhập cao và tỷ lệ mắc bệnh đã tăng lên trong 30 năm qua; có tới 20% số trẻ em và 10% số người lớn ở các nước có thu nhập cao bị ảnh hưởng. Hầu hết những người bị rối loạn phát triển nó trước 5 tuổi, nhiều người trong số họ trước 1 tuổi; tuy nhiên, viêm da dị ứng thậm chí có thể bắt đầu vào cuối tuổi trưởng thành. Giả thuyết vệ sinh chưa được chứng minh gợi ý giảm tiếp xúc với các tác nhân gây bệnh sớm ở trẻ em (tức là do chế độ vệ sinh sạch sẽ hơn ở nhà) có thể làm tăng sự phát triển của bệnh thể tạng và tự miễn với các protein tự thân.
Nhiều bệnh nhân hoặc thành viên gia đình của họ bị viêm da dị ứng cũng bị hen suyễn dị ứng và/hoặc quá mẫn cảm kiểu tức thì biểu hiện, ví dụ như viêm kết mạc dị ứng theo mùa hoặc lâu năm. Bộ ba bệnh viêm da dị ứng, viêm kết mạc dị ứng và bệnh hen suyễn được gọi là tạng dị ứng hoặc tạng cơ địa. Các đặc điểm da liễu khác của cơ địa dị ứng bao gồm khô da, bệnh vảy cá/lòng bàn tay nhiều đường lẻ (nghĩa là các đường da nổi rõ hơn trên lòng bàn tay), dày sừng nang lông, nếp gấp da dưới hốc mắt (nếp gấp Dennie-Morgan), lông mày bên mỏng hơn (dấu hiệu Hertoghe), không dung nạp len (kích ứng và ngứa do da tiếp xúc với len), da vẽ nổi (co mạch, làm trắng da khi gãi) và tăng mất nước qua biểu bì (ở da không bị thương tổn cũng như ở da bị thương tổn).
Tất cả những yếu tố sau đây góp phần vào sự phát triển của viêm da cơ địa:
Yếu tố di truyền
Rối loạn chức năng hàng rào thượng bì
Cơ chế miễn dịch
Các tác nhân kích hoạt từ môi trường
Các gen liên quan đến viêm da cơ địa là những protein mã hoá biểu bì và các protein miễn dịch. Một yếu tố chính dẫn đến viêm da cơ địa là sự tồn tại đột biến mất chức năng trong gen mã hóa cho protein filaggrin ở nhiều bệnh nhân (1). Filaggrin là một thành phần của lớp vỏ tế bào được hóa sừng được sản sinh ra bằng cách biệt hóa các tế bào sừng. Điều quan trọng cuối cùng là xây dựng hàng rào hút ẩm của lớp sừng (còn được gọi là yếu tố giữ ẩm tự nhiên). Khoảng 10% dân số châu Âu là dị hợp tử mang đột biến filaggrin mất chức năng. Sự hiện diện của các đột biến này (cũng như các đột biến sao chép intragenic nhiều hơn) làm tăng nguy cơ viêm da cơ địa nặng hơn và nồng độ IgE cao hơn. Các đột biến Filaggrin cũng liên quan đến dị ứng đậu phộng và hen suyễn, ngay cả khi không bị viêm da cơ địa.
Những hiểu biết phân tử gần đây đưa ra những hiểu biết mới về viêm da cơ địa và cách viêm da, một dạng quá mẫn cảm chậm qua trung gian tế bào T, liên quan đến các tình trạng dị ứng với dạng quá mẫn cảm tức thì như hen suyễn và viêm mũi dị ứng (sốt cỏ khô). Khiếm khuyết hàng rào biểu bì da do đột biến filaggrin gây phát sinh bệnh khô da và khuynh hướng kích ứng da. Điều này dẫn đến biểu hiện của viêm da cơ địa, không phải là phản ứng dị ứng. Ngược lại, viêm da là một dạng quá mẫn cảm chậm qua trung gian tế bào T và bao gồm thành phần chi phối Th2 trong da. Quá mẫn cảm này điều hòa giảm các peptide kháng khuẩn (ví dụ: beta-defensin), điều này giải thích tại sao bệnh nhân bị viêm da cơ địa dễ bị nhiễm trùng da do vi khuẩn và vi rút. Tình trạng gia tăng xâm nhập của các chất gây kích ứng và các chất dị ứng da cũng dẫn đến tình trạng viêm Th2 là chủ yếu, điều này cũng thúc đẩy sản sinh IgE và dẫn đến các chứng quá mẫn tức thì. Tuy nhiên, do cơ chế chính của viêm da cơ địa là miễn dịch qua trung gian tế bào bị trì hoãn, việc tránh các chất gây dị ứng tức thời (ví dụ: phấn hoa, mạt bụi) thường không cải thiện được tình trạng viêm da cơ địa. Mặc dù quá mẫn loại tức thời (ví dụ, hen suyễn, viêm mũi dị ứng) là kết quả của khiếm khuyết hàng rào da, chúng không gây ra tình trạng viêm da cơ địa qua trung gian tế bào
