01/03/2026
🔥Túi thừa khí quản
🌺Nhân một trường hợp bệnh nhân được mình phẫu thuật Ung thư tuyến giáp có bất thường giải phẫu khí quản- Túi thừa khí quản, mời quý bạn đọc bài viết nhé:
🍀Túi thừa khí quản(tracheal diverticulum - TD) là một tình trạng lành tính hiếm gặp, đặc trưng bởi sự lồi ra (outpouching) của thành khí quản, thường chứa không khí và được lót bởi biểu mô trụ có lông. Nó thường được phát hiện tình cờ qua hình ảnh học (chủ yếu CT cổ-ngực) và đa số không có triệu chứng.
🐙Định nghĩa và Phân loại
- Bẩm sinh(congenital): Ít gặp hơn, thường ở nam giới, kích thước nhỏ, cổ hẹp, vị trí điển hình 4–5 cm dưới dây thanh hoặc ngay trên carina. Do khuyết tật phát triển sụn khí quản.
- Mắc phải(acquired): Phổ biến hơn, cổ rộng, kích thước lớn hơn, có thể ở bất kỳ vị trí nào (thường posterolateral phải). Do áp lực trong lòng khí quản tăng kéo dài (chronic cough, COPD) kết hợp thành khí quản yếu.
🐬Tỷ lệ mắc và Dịch tễ học
- Tỷ lệ phát hiện thay đổi tùy phương pháp:
- Giải phẫu tử thi: ~1%.
- CT cổ/ngực: 2–8.1%.
- Nghiên cứu hồi cứu 1680+ bệnh nhân trên CT: ~5.7%.
- Thường gặp hơn ở nam (một số nghiên cứu), tuổi trung bình ~55–58 tuổi.
- Vị trí: 97% ở phía sau bên phải khí quản (do thực quản chèn bên trái).
🦖Triệu chứng Lâm sàng
- Đa số không triệu chứng (phát hiện ngẫu nhiên).
- Khi có triệu chứng: ho mạn tính, nhiễm trùng hô hấp tái phát, khó thở, khàn tiếng (hiếm, do chèn ép dây thần kinh quặt ngược - recurrent laryngeal nerve), nuốt khó, khạc máu.
- Có thể liên quan COPD, khí phế thũng, hen suyễn, hoặc bệnh xơ nang (cystic fibrosis) khi dùng ETI therapy( liệu pháp điều trị xơ nang).
- Hiếm gặp biến chứng: nhiễm trùng túi thừa, thất bại thông khí khi đặt nội khí quản (do túi thừa cản trở), hoặc khó đặt nội khí quản.
🩻Chẩn đoán
- CT cổ-ngực đa lát cắt (MDCT) là tiêu chuẩn vàng: hiển thị rõ túi khí cạnh khí quản, kích thước, số lượng, cổ túi.
- X-quang thường không rõ, nội soi phế quản có thể thấy lỗ thông.
- Phân biệt: kén khí cạnh khí quản khác (laryngocele-túi phình thanh quản, Zenker diverticulum- Túi thừa thực quản, bronchogenic cyst-nang phế quản).
💊Điều trị
- Không triệu chứng: Theo dõi, bảo tồn (không cần can thiệp).
- Có triệu chứng (ho mạn, nhiễm trùng tái phát):
+Bảo tồn: kháng sinh, long đờm, vật lý trị liệu hô hấp.
+Can thiệp: Cắt túi thừa qua đường cổ (transcervical resection) là phổ biến và hiệu quả. Khi túi thừa khí quản được bóc tách tới lớp niêm mạc, trông nó giống như một b**g bóng cá, mềm.
- Nội soi laser hoặc sclerotherapy(tiêm xơ)(trong một số ca tái phát).
- Tiên lượng tốt sau phẫu thuật, triệu chứng thường hết (ví dụ: khàn tiếng hồi phục 3 tuần trong ca có chèn ép RLN).
📚Tài liệu tham khảo:
1. Soto-Hurtado et al. (2006)– "Tracheal Diverticulum: A Review of the Literature" (Lung journal).
2. Sayit et al. (2016)– "The diseases of airway-tracheal diverticulum: a review of the literature" (Journal of Thoracic Disease).
3. Lin et al. (2014) và nhiều case report gần đây (Cureus, Frontiers, J Chest Surg).
🎈Kết luận: Túi thừa khí quản là tình trạng lành tính, hiếm gây triệu chứng nặng, chủ yếu điều trị bảo tồn trừ khi gây biến chứng rõ rệt. Nếu bạn có triệu chứng cụ thể hoặc bất thường về hình ảnh học, bạn hãy tham khảo Bác sĩ hô hấp hoặc Bác sĩ Ung bướu để đánh giá chi tiết nhé!