25/06/2020
KHI TRẺ BẮT ĐẦU BIẾNG ĂN
Sáng nay tôi nhận được tin nhắn của một bạn như thế này: “con em 2 ngày nay không chịu ăn gì chỉ ăn một ít bánh kẹo và thức ăn vặt, em phải làm sao để con ăn tốt trở lại? Tại sao con em không biết đói?”
Khi đọc tin nhắn này tôi hiểu nổi lo lắng của cô ấy. Đó cũng là nỗi lo lắng của nhiều phụ huynh khi trẻ không chịu ăn. Giải pháp khi trẻ biếng ăn là gì? Và làm cách nào giúp trẻ ăn tốt hơn?
KHI NÀO TRẺ THỰC SỰ BIẾNG ĂN?
Nhận biết trẻ bắt đầu phát triển hành vi biếng ăn là điều quan trọng để tìm giải pháp thích hợp. Khi trẻ có ít nhất 2 trong các biểu hiện sau đây là có thể bắt đầu hành vi biếng ăn:
1. Trẻ kéo dài bữa ăn hơn 30 phút
2. Trẻ ngậm hoặc cố né tránh thức ăn khi bạn đút
3. Trẻ có thể phát triển hành vi thích ăn 1 số loại thức ăn đây là điều bình thường, nhưng nếu trẻ có hành vi loại bỏ hoặc không chịu ăn 1 loại thức ăn nào đó trong hầu hết các bữa ăn đây có thể là một dấu hiệu
4. Trẻ chỉ ăn khi có 1 điều kiện đi kèm, VD cho xem Ipad hoặc đi rong
GIẢI PHÁP KHI TRẺ BIẾNG ĂN
Thực ra, giải pháp được xây dựng chủ yếu trên nguồn gốc hành vi biếng ăn ở trẻ nhỏ. Thông thường trẻ phát triển hành vi này dựa vào 3 nguồn: cách cho ăn, loại thức ăn và kỹ năng ăn. Đây là chi tiết các cách giải quyết, cha mẹ có thể tham khảo áp dụng lần lượt, cho đến khi trẻ chịu ăn lại.
1. Phân bổ bữa ăn
Có thể phân bổ bữa ăn dạng tập trung. Phân bổ bữa ăn dạng tập trung nghĩa là 1 bữa bạn cho bé ăn như bình thường, 2 bữa còn lại bạn vẫn cho trẻ ăn nhưng tập trung vào cho trẻ tương tác, học cách ăn hơn là lượng trẻ ăn, song song đó bạn để sẵn các loại thực phẩm dinh dưỡng tốt và tiện trong tủ lạnh, khi nào trẻ cần trẻ có thể lấy ăn dễ dàng. Điều này giúp trẻ có không gian hơn để tự điều chỉnh lại hành vi ăn uống cũng như nhu cầu của trẻ. Sau một vài ngày trẻ được ăn dạng phân bổ, trẻ có thể hứng thú lại với thức ăn, và bạn có thể cho trẻ ăn lại như bình thường. Phương pháp này chỉ thành công khi bạn vẫn đều đặn giới thiệu các bữa cho trẻ, tránh bỏ bữa hay thay thế hoàn toàn bằng các loại khác như sữa. Thật ra, phương pháp này giúp tạo trải nghiệm mới cho trẻ khi ăn, nhưng không gây áp lực cho trẻ. Điều này cũng giúp thúc đẩy tự nhận thức của trẻ trong thay đổi hành vi ăn uống.
Bạn có thể áp dụng phương pháp này trong giai đoạn biếng ăn của trẻ trong 9 ngày như sau: Ngày 1,2 dạng phân bổ tập trung; ngày 3 cho trẻ ăn lại bình thường. Thực hiện tương tự với ngày 4,5,6 và ngày 7,8,9
Bạn không cần theo tất cả các ngày bất cứ ngày nào trẻ quay lại hứng thú và ăn bình thường thì có thể dừng.
2. Thay đổi cấu trúc thức ăn
Biếng ăn có thể phát triển dựa vào cấu trúc thức ăn thay đổi theo độ tuổi.
10 -13 tháng tuổi, trẻ nhạy cảm với độ cứng và cấu trúc không gian của thức ăn để giúp trẻ chuyển tiếp cho giai đoạn sau, do đó, thức ăn nên có dạng cộm, hoặc dùng thìa dằm làm nát cơm.
14 tháng - 4 tuổi xúc giác ở tay chân phát triển, đồng thời cảm nhận ở lưỡi và thính giác của trẻ cũng bắt đầu nhạy cảm. Do đó, các loại cấu trúc giòn giòn, lớn có thể cầm ăn là khuyến khích trong bữa ăn của trẻ. Có thể cho cơm và canh, cá và sốt riêng ra để trẻ tự dùng chung với nhau.
3. Thay đổi cách cho ăn
Có thể thay đổi người cho trẻ ăn. Thay đổi luân phiên giữa các thành viên gia đình cũng là 1 cách. Thậm chí có thể cho trẻ tự ăn.
Môi trường cho ăn: Tránh và hạn chế các môi trường gây nhiễu khi trẻ ăn như TV, Ipad, hay bế rong đi ăn. Khi trẻ 3 tuổi có thể cho bé ngồi ăn cùng cả nhà, điều này có thể cải thiện sự biếng ăn khi trẻ bắt đầu để ý hành vi ăn của các thành viên khác.
Cho trẻ tham gia vào chuẩn bị thức ăn cũng là 1 cách giúp não bộ trẻ gắn kết giữa thức ăn và việc ăn. Các hoạt động như lặt rau, đi siêu thị, dọn bàn, hay sắp xếp rau lên dĩa chẳng hạn.
4. Áp dụng kỹ thuật thuyết phục
Trẻ biếng ăn và không chịu uống sữa, hay chỉ chịu ăn 1 vài loại như mì hoặc trứng thì làm sao? Đừng quá lúng túng, mà hãy thông thái tìm chìa khóa để giúp trẻ ăn đa dạng từ cái trẻ đang thích. Đây là lúc bạn nghĩ đến kỹ thuật thuyết phục. Kỹ thuật thuyết phục là giúp trẻ nhận ra và lựa chọn những loại khác dựa trên cách gia tăng hứng thú và niềm tin ở trẻ. Phương pháp này rất thích hợp cho trẻ từ 2-6 tuổi khi nhận thức của trẻ rõ ràng và có thể thuyết phục, đặc biệt với các bé kén ăn hoặc chỉ ăn lệch một vài món.
VD: trẻ chỉ thích ăn bánh kẹo, bánh snack và nước ngọt không thích ăn trái cây thay vì cố ép bạn có thể hướng trẻ đến những dạng khác lành mạnh và dinh dưỡng hơn như sữa chua ăn, sữa chua uống lên men có bổ sung lợi khuẩn Probi của hãng sữa Vinamilk chẳng hạn. Thuyết phục là cách giúp trẻ hiểu được giá trị của loại thực phẩm đó lên cơ thể trẻ theo cách mà trẻ có thể hiểu được. Lúc này bạn có thể kể cho trẻ nghe nhân vật siêu nhân lợi khuẩn probiotics trong sữa chua uống Probi giúp ích như thế nào cho hệ tiêu hóa của trẻ. Có thể tăng thuyết phục bằng cách cho trẻ xem 1 clip video ngắn dạng hoạt hình về anh hùng lợi khuẩn. Bạn cũng có thể kể câu chuyện hệ tiêu hóa có những gì và tại sao hệ tiêu hóa khỏe mạnh con sẽ khỏe mạnh sau khi uống Probi. Kỹ thuật thuyết phục cần có 1 yếu tố gọi là “yếu tố bùng nổ”, tương tự như kiểu khi tin nhắn tới thì nghe tiếng chuông hay đèn sáng-lúc đó bạn muốn kiểm tra tin nhắn ngay. Trẻ con cũng cần yếu tố bùng nổ này. Có nhiều cách làm yếu tố bùng nổ cho trẻ như dán sticker lên chai sữa chua uống men sống để nhận biết khi nào uống, uống màu gì khi mở tủ lạnh. Nó cũng làm trẻ có cảm giác mong chờ thực hiện một điều gì đó mỗi ngày. Mặc dù kỹ thuật này cần nhiều kiên nhẫn từ bạn, nhưng có thể nói kỹ thuật thuyết phục là kỹ thuật có giá trị cao nhất trong làm thay đổi hành vi biếng ăn của trẻ bởi vì nó giúp trẻ tự phát triển sự yêu thích với thức ăn trở lại.
Trong khi áp dụng kỹ thuật thuyết phục, bạn cần tránh thể hiện thái độ cực đoan với 1 loại nào. VD bánh kẹo dù biết không tốt, nhưng bạn không nên cực đoạn cấm hay nói với trẻ là không được ăn. Vai trò bạn lúc này bạn như 1 người thuyết giả giúp trẻ làm quen cái tốt, cũng như thuyết phục trẻ từ bỏ hoặc hạn chế cái xấu.
Bottom lines
Khi trẻ biếng ăn cũng là dịp để bạn nhận ra có nhiều thứ phải học để giúp trẻ phát triển hành vi ăn uống tốt hơn cho giai đoạn sau. Kiên nhẫn thực hiện là chìa khóa để mẹ giúp trẻ phát triển hành vi ăn uống tốt hơn.
Notes
Guidelines for fussy eating. 2015
Lời khuyên của bác sĩ Nguyễn Đăng Khoa: https://vnexpress.net/bi-quyet-chua-bieng-an-cho-tre-399482…
Help for children who are extremely fussy eaters. Sheffield Teaching Hospital
Ong, C., Phuah, K. Y., Salazar, E., & How, C. H. (2014). Managing the 'picky eater' dilemma. Singapore medical journal, 55(4), 184–190.
Nguồn: Bs. Anh Nguyen
Mẹ chuẩn bị thực đơn đa dạng, trang trí đẹp mắt, bổ sung lợi khuẩn để kích thích trẻ thèm ăn.
Thông tin nhanh & mới nhất được cập nhật hàng giờ. Tin tức Việt Nam & thế giới về xã hội, kinh doanh, pháp luật, khoa học, công nghệ, sức khoẻ, đời sống, văn hóa, rao vặt, tâm sự...