03/01/2026
[Trạm Ningendock tinh thần]
Một buổi sáng đầy bụi đỏ ở miền Nam nước Mỹ sau thời kỳ nô lệ, cậu bé Booker T. Washington đứng trước cánh cổng ngôi trường Hampton Institute. Quần áo cũ, tay chai sạn, và trong túi chẳng có gì ngoài niềm hy vọng.
Người gác cổng nhìn cậu và hỏi:
“Cậu đến đây làm gì?”
Booker đáp, giọng run nhưng kiên định:
“Thưa ông… cháu muốn đi học. Cháu muốn được nhận vào trường.”
Người gác cổng im lặng vài giây rồi nói:
“Cậu đi đường xa đến thế này ư?”
Booker khẽ gật đầu:
“Dạ. Cháu đã đi bộ nhiều ngày. Cháu không có tiền.
Nhưng… nếu nhà trường cho cháu cơ hội, cháu sẽ làm mọi việc để xứng đáng.”
Một lát sau, vị cô hiệu phó xuất hiện. Bà nhìn cậu bé gầy gò trước mặt và hỏi:
“Cậu từng được đi học ở đâu chưa?”
Booker trả lời:
“Chưa nhiều, thưa cô. Nhưng cháu sẽ cố gắng hơn bất kỳ ai.”
Cô hiệu phó bước ra sau dãy nhà, chỉ vào một căn phòng bụi bặm:
“Nếu cậu thật sự muốn học… hãy dọn sạch căn phòng này.
Không cần ai nhắc. Không bỏ sót một hạt bụi nào.”
Cánh cửa khép lại.
Căn phòng chỉ còn lại Booker - cây chổi, thùng nước, sàn gỗ đầy bụi và những bức tường cũ. Cậu bắt đầu quét. Rồi lau. Rồi quét lại lần nữa. Cậu kê từng chiếc bàn lên, lau dưới chân bàn, lau từng góc nhỏ nơi ít ai nhìn thấy. Khi ánh chiều buông xuống, cậu vẫn tiếp tục.
Đến tối, cô hiệu phó quay lại. Bà khẽ dùng ngón tay quệt lên mép bệ cửa. Không một vệt bụi. Bà nhìn Booker và hỏi nhỏ:
“Cậu làm việc này… vì sợ bị loại ư?”
Cậu bé lắc đầu:
“Không, thưa cô. Cháu làm… vì cháu muốn chứng minh rằng cháu xứng đáng với cơ hội của mình.”
Người phụ nữ đứng im rất lâu.
Rồi bà nói, giọng trầm ấm:
“Tốt. Từ giờ, cậu là học sinh của Hampton.”
Booker khụy xuống vì xúc động. Cậu cúi đầu:
“Cháu cảm ơn cô. Cháu sẽ không để điều này trở nên vô nghĩa.”
Những năm sau đó, Booker vừa học vừa lao động: ban ngày làm việc trong bếp, ban đêm thắp đèn học chữ, mỗi sáng vẫn giữ thói quen tự lau lại căn phòng của mình.
Có lần, một người bạn hỏi:
“Sao cậu luôn làm nhiều hơn người khác như vậy?”
Booker chỉ mỉm cười:
“Vì nếu mình không tự thay đổi cuộc đời mình… thì chẳng ai có thể thay mình làm điều đó.”
Nhiều năm sau, cậu bé ngày nào trở thành một nhà giáo dục lớn, sáng lập trường Tuskegee, giúp hàng nghìn người có cơ hội học tập và trưởng thành.
Những ký ức về căn phòng bụi nhỏ hôm ấy… ông không bao giờ quên.
Nguồn sưu tầm và tham khảo:
“Up from Slavery” - Booker T. Washington