24/11/2021
Những triệu chứng sỏi mật thường gặp cần chú ý
Triệu chứng bệnh sỏi mật ở mỗi người có thể khác nhau tùy theo vị trí của sỏi (sỏi túi mật hay sỏi đường mật) và tính chất sỏi có di chuyển hay không. Nếu không di chuyển thì các triệu chứng bệnh sỏi mật ít rõ ràng (chúng được gọi là sỏi im lặng), thường gặp với sỏi trong túi mật.
Ngược lại, nếu sỏi di chuyển sẽ gây cọ sát vào túi mật và đường mật, tăng áp lực trong đường mật hoặc tắc nghẽn dịch mật. Lúc này, người bệnh có thể sẽ gặp 4 triệu chứng của bệnh sỏi mật gồm:
Đau bụng vùng mạn sườn phải
Đau thường khởi phát đột ngột, đặc biệt sau bữa ăn nhiều dầu mỡ, có thể kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Vị trí đau ở vùng hạ sườn phải hoặc vùng thượng vị lệch sang phải, cơn đau có thể lan lên vai phải và sau lưng. Trong trường hợp đau không điển hình, cơn đau sẽ âm ỉ hoặc chỉ là cảm giác tức nặng, khó chịu vùng hạ sườn phải.
Tùy theo loại sỏi, cơn đau sẽ có thêm 1 số đặc điểm khác như:
+ Sỏi túi mật: Nếu sỏi nằm trong túi mật hoặc kẹt ở cổ túi mật, người bệnh thường cảm thấy những cơn đau dữ dội vùng dưới sườn phải. Đi kèm với đó là những vấn đề về tiêu hóa như đầy trướng bụng, khó tiêu, buồn nôn.
+ Sỏi ống mật chủ: Thường có 3 triệu chứng rất điển hình tuần tự xuất hiện gồm đau bụng, sốt và vàng da. Trong đó, đau dữ dội ở hạ sườn phải có thể lan ra lưng, bả vai và cả vùng thượng vị. Sau cơn đau thường có sốt nóng và rét run. Tiếp đến là vàng da, vàng mắt, phân bạc màu do ứ mật.
+ Sỏi đường mật trong gan: Ngay cả khi kích thước sỏi gan không quá lớn cũng đã có thể gây nên những cơn đau quặn vùng mạn sườn phải, thậm chí lan ra thượng vị hoặc sau lưng. Nếu kích thước lớn, sỏi có thể gây tắc mật, vàng da, vàng mắt.Rối loạn tiêu hóa dễ nhầm lẫn với bệnh dạ dày
Rối loạn tiêu hóa cũng là một triệu chứng bệnh sỏi mật thường gặp. Một số trường hợp có thể cảm thấy sợ đồ ăn dầu mỡ, hay ợ hơi, khó tiêu, nhất là sau khi ăn no, ăn nhiều dầu mỡ hoặc vào ban đêm. Một số khác lại bị buồn nôn hoặc nôn ói khi ăn. Chính những triệu chứng không rõ ràng này đã khiến nhiều người bệnh tưởng nhầm là bản thân bị bệnh dạ dày.
Sốt cao – dấu hiệu của nhiễm khuẩn đường mật
Sốt là do nhiễm khuẩn đường mật, nếu không nhiễm khuẩn thì không có sốt. Có trường hợp sẽ có sốt cao, kèm ớn lạnh, vã mồ hôi, tim đập nhanh, dùng thuốc không đỡ nhưng cũng có khi sốt nhẹ, âm ỉ, kéo dài. Sốt thường đi kèm với những cơn đau vùng mạn sườn phải.
Sốt do sỏi mật gây viêm cấp tính rất nguy hiểm và có thể đe dọa tính mạng nếu không điều trị kịp thời. Đây cũng là triệu chứng đặc trưng để phân biệt bệnh sỏi mật với các bệnh lý đường tiêu hóa như dạ dày, đại tràng.Vàng da, vàng mắt, phân bạc màu do tắc mật
Khi sỏi làm tắc nghẽn dòng chảy của dịch mật sẽ làm tích tụ bilirubin (một thành phần của dịch mật) trong máu, lúc này bilirubin bắt đầu lắng đọng dưới da khiến da chuyển thành màu vàng. Cùng với vàng da, người bệnh đồng thời có thể bị vàng mắt. Mức độ vàng da tùy thuộc vào mức độ tắc mật nặng hay nhẹ.
Vàng da thường xuất hiện ở những người mắc sỏi ống mật chủ, sỏi đường mật trong gan còn với sỏi túi mật đơn thuần thì không gây vàng da.
Ngoài ra, khi sỏi mật gây tắc nghẽn đường mật, sự phân hủy và chuyển hóa bilirubin trong quá trình tiêu hóa không được thực hiện đúng cách. Bilirubin trong dịch mật không được đào thải qua phân mà ngấm vào máu và thải ra ngoài qua nước tiểu dẫn đến tình trạng nước tiểu bị sẫm màu, phân có màu nhạt (bạc màu).Dấu hiệu cảnh báo sỏi mật gây biến chứng nguy hiểm
Thông thường, triệu chứng khi bị sỏi mật chỉ xuất hiện khi sỏi đã gây biến chứng. Vì thế, nếu bị đau bụng vùng mạn sườn phải nhiều giờ không đỡ, sốt cao kèm vã mồ hôi, ớn lạnh, mệt mỏi, chán ăn hoặc da vàng, nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu thì tốt nhất cần nhanh chóng đến bệnh viện thăm khám và điều trị kịp thời.
Hệ quả do biến chứng sỏi mật gây ra có thể khác nhau ở mỗi người nhưng đa phần rất nguy hiểm nếu chủ quan hoặc không điều trị kịp thời.
– Sỏi túi mật có thể gây viêm túi mật cấp, hoại tử hoặc viêm mủ túi mật đe dọa vỡ túi mật, viêm phúc mạc do rò mật, thấm mật phúc mạc. Những trường hợp viêm túi mật cấp tái phát nhiều lần sẽ chuyển biến thành viêm túi mật mạn, tăng nguy cơ ung thư túi mật.
– Sỏi đường mật trong gan hoặc sỏi ống mật chủ dễ gây tắc mật, viêm đường mật, viêm tụy cấp (nếu sỏi gây tắc nghẽn ống tụy)…Cách điều trị và giảm triệu chứng sỏi mật
Điều trị sỏi mật trong Tây Y ưu tiên ban đầu là điều trị nội khoa (dùng thuốc tan sỏi, theo dõi tiến triển bệnh, dùng thuốc giảm triệu chứng để điều trị ổn định). Nếu điều trị nội khoa không đạt hiệu quả, các bác sĩ sẽ chỉ định phẫu thuật hoặc can thiệp lấy sỏi.
Tùy theo vị trí sỏi mà có các phương pháp điều trị như: Phẫu thuật cắt túi mật (điều trị sỏi túi mật), phẫu thuật nội soi lấy sỏi qua da (điều trị sỏi gan), phẫu thuật mổ mở lấy sỏi hoặc nội soi mật tụy ngược dòng – ERCP (vừa là cách phát hiện sỏi mật, vừa là cách lấy sỏi ống mật chủ)…
Ưu điểm của các phương pháp Tây Y là giảm triệu chứng hoặc loại sỏi nhanh chóng. Tuy nhiên người bệnh sẽ phải đối mặt với nguy cơ tác dụng phụ hoặc tái phát sỏi sau can thiệp. Để giải quyết các khó khăn này, chìa khóa chính là sự có mặt của các giải pháp hỗ trợ khác từ thay đổi lối sống, chế độ ăn và thảo dược.Chườm ấm và uống nước hoa quả
Nếu các cơn đau bụng sỏi mật mới ở mức độ nhẹ hoặc vừa thì có thể tự giảm đau tại nhà bằng các cách đơn giản như chườm ấm và uống nước ép hoa quả để giảm kích thích co cơ gây đau. Cách này sẽ giúp bạn thư giãn, giảm căng thẳng và tạm thời quên đi cơn đau do sỏi gây ra. Tuy nhiên, nếu cơn đau không thuyên giảm sau vài giờ, bạn cần nhanh chóng tới cơ sở y tế để được điều trị kịp thời.Thực hiện chế độ ăn uống khoa học
Người bị sỏi mật nên hạn chế ăn nhiều chất béo, cholesterol trong các thực phẩm như mỡ, da, phủ tạng động vật; ăn nhiều rau xanh, chất xơ từ rau quả tươi; uống đủ nước. Đồng thời, ăn đủ bữa, không bỏ bữa sáng, ăn chín uống sôi và định kỳ 6 tháng tẩy giun một lần để dự phòng nguy cơ nhiễm khuẩn đường mật.
