13/08/2022
Chuyên mục: NGÂM CHÂN CỦA CỔ NHÂN
CÁC VỊ THUỐC DÙNG TRONG NGÂM CHÂN ( )
Bàn chân được ví như “trái tim thứ hai” của con người. Do đó, việc giữ ấm và chăm sóc bộ phận này đúng cách cũng là điều đáng quan tâm. Thông thường ngâm chân nước nóng hoặc nước ấm là đa số được dùng phổ biến, trong một số trường hợp sử dụng ngâm chân nước lạnh, nước đá; ví dụ như các vận động viên thể thao ngâm đá lạnh giúp tăng độ săn chắc cơ, tăng sức chịu đựng, hoặc một số bệnh lý như suy giãn tĩnh mạch chi dưới hay được khuyến cáo ngâm chân nước lạnh. Còn đại đa số trong các trường hợp ngâm chân nước nóng là phổ biến nhất. Việc trải qua quá trình đun nấu, các hoạt chất có trong dược liệu sẽ hòa tan trong nước hoặc tỏa ra hơi, tác động trực tiếp lên da và niêm mạc, hoặc ngấm vào trong niêm mạc phát huy tác dụng tốt cho cơ thể như: điều hòa sự lưu thông máu và dịch thể; giảm đau mỏi cơ; êm dịu thần kinh; chống stress.
Trong đó các vị thuốc thường được sử dụng nhất để ngâm châm có thể kể đến như: ngải cứu, lá lốt, thiên niên kiện, ngũ gia bì, quế chi, gừng, sả, dây đau xương, thổ phục linh, xấu hổ, củ ráy, đại hồi, đinh hương, can khương, vỏ gạo. Ngoài ra còn có rất nhiều các vị dược liệu quý khác.
NGŨ GIA BÌ và THIÊN NIÊN KIỆN đều có tác dụng trừ phong thấp, tuy nhiên hai vị này có tác dụng trừ phong thấp theo cơ chế bổ để tả bổ can thận để trừ phong thấp. Can chủ cân, thận chủ cốt – can thận đưa khí huyết của nó ra ngoài bằng con đường kinh mạch để nuôi dưỡng cân cốt. Trường hợp khí huyết của can thận không đủ đầy không dưỡng được cân cốt, làm cho tà khí thừa cơ xâm nhập gây đau (đau kiểu hư chứng) – thì nhóm hai vị thuốc này có tác dụng bổ can thận làm cho cân cốt được đổ đầy khí huyết mà đuổi được tà khí. Vì tác dụng theo kiểu lấy bổ để tả nên có đặc điểm hòa hoãn và êm dịu, nên gần như có thể dùng cho mọi đối tượng.
QUẾ CHI có tác dụng ôn ấm đường kinh, trong tất cả tà khí thì hàn tà là loại tà khí xuất hiện phổ biến và là tác nhân chính gây ra chứng tý (vô hàn bất thành chứng tý). Mà quế chi lại có tác dụng ôn ấm kinh mạch, thông kinh nên tán được hàn tà, mà tán được hàn thì chỉ được thống (ôn ấm giảm đau) nên đây là vị thuốc được dùng nhiều bậc nhất trong bệnh lý cơ xương khớp. Gần như trong hầu hết các bài thuốc cơ xương khớp ít nhiều cũng đều có quế chi.
NGẢI CỨU là vị thuốc có tác dụng bổ huyết kiêm hoạt huyết, là vị thuốc vừa bổ vừa hoạt, một vị hai công năng, thêm nữa Ngải Cứu có tác dụng Ôn Lý Trừ Hàn.
LÁ LỐT có tác dụng trừ phong thấp, tác dụng của lá lốt khác với ngũ gia bì và thiên niên kiện, không có tác dụng bổ can thận. Tuy nhiên tác dụng trừ phong thấp của lá lốt không quá mạnh mẽ, vị này tính tình trung tính nên thậm chí còn có thể dùng làm thực phẩm nấu ăn hàng ngày.
GỪNG và SẢ có chung đặc tính là cay và tán, trong đó chủ yếu là tán hàn tà, hoạt chất có chứa tinh dầu nên tính khá thăng tán, do đó mà khi ngâm chân nếu dùng liều cao hay bị rát vùng ngâm. Do đó mà gừng và sả khi ngâm chân chỉ nên dùng lượng vừa đủ.
THỔ PHỤC LINH là một vị thuốc được dùng trong cả Đông y và Tây y, là một trong những vị trừ thấp nhiệt rất tốt. Chủ trị các chứng tý (tê), đau khớp, chân tay tê, các trường hợp sưng tấy do nhiệt độc, mụn nhọt chảy nước thuộc thấp. Là vị có tác dụng điều trị thấp nhiệt do ngoại tà rất mạnh mẽ, đồng thời đây cũng là vị thuốc nam giá rẻ được dùng vô cùng phổ biến. Giá rẻ, tác dụng tốt nên đây là một trong những vị rất hay.
KHOAN CÂN ĐẰNG hay còn gọi là dây đau xương mọc hoang khắp nơi ở Việt Nam, đặc biệt là vùng miền núi, đặc tính sinh trưởng của cây vô cùng khỏe, chỉ cần một nhánh cây vùi xuống đất là có thể phát triển thành một cây. Khoan cân đằng tác dụng vào cả cân và cốt, một mặt làm mạnh gân cốt, một mặt làm cho cân được thư thái, là vị thuốc trừ phong thấp và thông kinh hoạt lạc dùng rất tốt với các chứng đau nhức xương khớp, đau nhức mỏi cơ. Khoan cân đằng có thể dùng trong thang thuốc sắc, có thể dùng tươi đắp ngoài, đặc biệt dùng dưới dạng kết hợp các vị thuốc tạo thành bài thuốc ngâm chân có hiệu quả cực kỳ tốt.
VỎ GẠO có tác dụng hành khí hoạt huyết để trừ phong thấp. Hành khí hoạt huyết ở đây là trong hệ kinh lạc, khí hành huyết hành, huyết hành phong tự diệt. Đây cũng là những vị thuốc rất nổi tiếng ở thời điểm hiện tại, rất nhiều công ty khai thác kinh doanh các sản phẩm từ các vị này. Vỏ cây gạo hành khí hoạt huyết để trừ phong thấp còn tầm gửi cây gạo thì bổ can thận để trừ phong thấp.Cùng nhóm hoạt huyết trừ phong thấp còn có cốt toái bổ và kê huyết đằng cũng đều lấy hành khí hoạt huyết ở kinh lạc để trừ phong thấp. Bởi vì có tác dụng hoạt huyết như vậy nên các vị thuốc này nếu dùng đắp ngoài cũng rất tốt, nếu có điều kiện đắp tươi thì càng tốt. Ngoài ra với tác dụng hành khí hoạt huyết để trừ phong thấp thì có một số vị thuốc thuộc nhóm lý khí hoặc hoạt huyết có xu hướng hoạt huyết ở kinh lạc cũng có tác dụng này như Nhũ hương, Một dược,…
Cổ nhân có câu " Dụng thuốc như dụng binh " cho nên việc ngâm chân với loại thảo dược nào, đòi hỏi cần có sự thăm khám và tư vấn một cách chi tiết của các thầy thuốc. Trong Y học cổ truyền có tứ chẩn - bát cương. Tứ chẩn có vọng (nhìn); văn (nghe, ngửi); vấn (hỏi); thiết (sờ, nắn). Bát cương có hư- thực, biểu - lý, hàn - nhiệt, âm - dương. Vì vậy việc lựa chọn bài thuốc ngâm chân cũng cần phải căn cứ vào tứ chẩn, bát cương mà lựa chọn cho phù hợp.. Tác dụng chủ yếu của việc ngâm chân là làm ôn ấm thận khí. Thận khí là cội nguồn của nguyên khí. Để có sức khỏe khí lực sung mãn thì cần nuôi dưỡng thận khí. Vì vậy nhà thuốc Tọa Thiên An cho ra sản phẩm thuốc ngâm thảo dược, ngoài công dụng ngâm chân còn có nhiều rất nhiều tác dụng khác đối với cơ thể,... ( còn tiếp )
Xin mời quý độc giả đón đọc tiếp phần sau của bài viết. Chuyên mục Ngâm Chân của Cổ Nhân.
Bản quyền bài viết thuộc về Nhà Thuốc Tọa Thiên An, vui lòng không copy, sao chép.
Mọi ý kiến đóng góp xin gửi về : https://nhathuoctoathienan.com/
