Vietnam Public Health Association

Vietnam Public Health Association Hội Y tế Công cộng Việt Nam là một tổ chức xã hội nghề nghiệp, tập hợp các thành viên hoạt động trong lĩnh vực Y tế Công cộng (YTCC)

Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Hội YTCCVN) là một tổ chức xã hội nghề nghiệp, tập hợp các thành viên hoạt động trong lĩnh vực Y tế Công cộng tự nguyện tham gia Hội nhằm hợp tác phát triển chuyên ngành YTCC tại Việt Nam; góp phần nâng cao sức khỏe nhân dân, thúc đẩy quan hệ hợp tác đa ngành trong nước và với cộng đồng quốc tế trong lĩnh vực Y tế công cộng và bảo vệ và chăm lo những quyền lợi vật chất

và tinh thần chính đáng cho hội viên

The Vietnam Public Health Association (VPHA) is a social, professional organization of volunteers who work in Public Health field. It was founded in December 2002 with its central office in Hanoi, business license, seal, logo, voice and independent finance. Members of the Executive Board of VPHA are leading experts in Public Health field in Viet Nam. The network of VPHA has been developed and expanded nationwide.VPHA has been admitted to be an official member of the Vietnamese Fatherland Front and the World Federation of Public Health Associations (WFPHA)

TÁC ĐỘNG SỐNG CÒN CỦA VẮC-XIN COVID: GÓC NHÌN TỪ CÁC BẰNG CHỨNG KHOA HỌC (BÀI DỊCH) [1] Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kenn...
13/08/2025

TÁC ĐỘNG SỐNG CÒN CỦA VẮC-XIN COVID: GÓC NHÌN TỪ CÁC BẰNG CHỨNG KHOA HỌC (BÀI DỊCH) [1]

Bộ trưởng Y tế Mỹ Robert F. Kennedy Jr. gần đây đã công bố các hạn chế mới đối với khuyến nghị tiêm vắc-xin COVID. Quyết định này được đưa ra trong bối cảnh làn sóng phản đối vắc-xin vẫn kéo dài dai dẳng và các cuộc tranh luận về hiệu quả của vắc-xin vẫn đang tiếp diễn. Tuy nhiên, những nghiên cứu nghiêm ngặt mới đã đưa ra bằng chứng rõ ràng về tác động cứu sống (life-saving impact) của vắc-xin COVID. Ước tính rằng việc tiêm chủng đã ngăn chặn khoảng 2,5 triệu ca tử vong trên toàn thế giới, với nhóm người cao tuổi và người dễ bị tổn thương là hai đối tượng hưởng lợi nhiều nhất.

📈 Những con số không biết nói dối

Một nghiên cứu toàn diện được công bố trên JAMA Health Forum [2] đã cung cấp đánh giá kỹ lưỡng về lợi ích của việc tiêm vắc-xin COVID. Các nhà nghiên cứu đã phân tích tác động của vắc-xin trong khoảng thời gian từ tháng 12/2020 đến tháng 10/2024, tính toán cả số lượng người được cứu sống cũng như tổng số năm sống thêm nhờ có vắc-xin trên toàn cầu.

Phương pháp nghiên cứu nói trên đơn giản nhưng chặt chẽ. Các nhà nghiên cứu so sánh kết quả thực tế với một kịch bản giả định là không sử dụng vắc-xin. Họ ước tính số người có thể đã tử vong nếu không được tiêm chủng bằng cách nhân ba yếu tố: Quy mô dân số trong từng nhóm tuổi, tỷ lệ người có khả năng nhiễm bệnh nếu không tiêm vắc-xin và tỷ lệ tử vong do nhiễm bệnh ở những người không tiêm vắc-xin. Sau đó, các nhà nghiên cứu áp dụng tỉ lệ hiệu quả của vắc-xin để ước tính số ca tử vong đã được ngăn chặn.

Nghiên cứu phân nhóm dân số theo độ tuổi, nơi cư trú (cộng đồng so với cơ sở chăm sóc dài hạn), giai đoạn (trước khi xuất hiện biến thể Omicron so với trong/sau khi phát hiện Omicron), và thời điểm tiêm chủng (trước so với sau khi nhiễm bệnh). Cách tiếp cận chi tiết này giúp làm rõ các mô hình quan trọng mà những thống kê tổng quát thường không chỉ ra được.

⏳ Lợi ích lớn – Sự khác biệt rõ rệt theo độ tuổi

Kết quả cho thấy lợi ích rất đáng kể: Việc tiêm vắc-xin COVID đã ngăn chặn khoảng 2,5 triệu ca tử vong trên toàn cầu, và các phân tích độ nhạy cho thấy con số này dao động từ 1,4 đến 4,0 triệu. Trong đó, số lượng người trên 60 tuổi chiếm tới 90% số ca tử vong được ngăn chặn.

Nghiên cứu cũng tính toán số năm tuổi thọ được cứu thêm nhờ có vắc-xin - một chỉ số thể hiện số năm tuổi thọ còn lại. Vắc-xin đã giúp giữ lại khoảng 14,8 triệu năm tuổi thọ, trong đó 76% thuộc về người trên 60 tuổi.

📍 Tầm quan trọng của bối cảnh

Những phát hiện này thận trọng hơn đáng kể so với các ước tính trước đó. Một nghiên cứu được trích dẫn rộng rãi năm 2022 cho biết 14,4 triệu ca tử vong đã được ngăn chặn chỉ riêng trong năm đầu tiên.

Mô hình này có những hàm ý chính sách rõ ràng. Đối với người cao tuổi, đặc biệt là những người có bệnh lý nền, tiêm chủng mang lại lợi ích đáng kể về việc giảm tỷ lệ tử vong. Đối với nhóm dân số trẻ hơn, nguy cơ tử vong thấp nên lợi ích dường như không đáng kể khi chỉ xem xét đến việc phòng ngừa tử vong - mặc dù vắc-xin làm giảm các triệu chứng nặng, tỉ lệ nhập viện và thời gian mắc COVID kéo dài.

🎯 Vấn đề mục tiêu thay đổi liên tục

Lợi ích của việc tiêm chủng COVID không phải là một con số cố định. Virus liên tục tiến hóa. Vắc-xin được cập nhật. Miễn dịch cộng đồng cũng thay đổi. Những gì hiệu quả tối ưu vào năm 2021 có thể không còn hiệu quả vào năm 2025.

Bằng chứng hiện tại cho thấy một số cá nhân - đặc biệt là bệnh nhân suy giảm miễn dịch và người cao tuổi - có thể sẽ được hưởng lợi từ việc tiêm chủng 6 tháng một lần. Những người khác, đặc biệt là thanh niên khỏe mạnh, có thể hoàn toàn có lý khi lựa chọn không tiêm vắc-xin.

Sự phức tạp này đòi hỏi sự thận trọng (humility). Các khuyến nghị áp dụng chung cho tất cả mọi người đã bỏ qua thực tế sinh học. Việc từ chối tiêm chủng cũng vậy.

📑 Sắc thái dựa trên bằng chứng (Evidence-Based Nuance)

Các hạn chế do Kennedy đưa ra phản ánh một xu hướng phản đối vắc-xin rộng rãi hơn, xu hướng này thường bác bỏ những bằng chứng khoa học hợp lệ. Mặt khác, việc vận động tiêm chủng trong khi bỏ qua các mô hình rủi ro phân theo độ tuổi cũng không mang lại lợi ích cho sức khỏe cộng đồng. Dữ liệu gần đây nhất cho thấy việc tiêm vắc-xin có tác động cứu sống - chủ yếu là trong các nhóm người cao tuổi và dễ bị tổn thương.

Chính sách y tế công cộng hoạt động tốt nhất khi thừa nhận tính phức tạp, thay vì những yêu cầu mang tính ý thức hệ thuần túy. Như tôi đã trình bày trong cuốn Công thức cho Sức khỏe Tốt hơn: Làm sao để Cứu sống Hàng triệu Sinh mạng — Kể Cả Chính bạn, các chương trình hiệu quả luôn cần điểu chỉnh liên tục dựa trên các bằng chứng mới.

Nghiên cứu của Ioannidis là ví dụ điển hình cho kiểu phân tích nghiêm ngặt như vậy. Nó tránh được cả sự cổ suý lẫn sự bác bỏ vắc-xin. Trên thực tế, nghiên cứu này còn có phần quá thận trọng về số mạng sống được cứu, vì nó không giả định rằng vắc-xin có tác động đến việc làm giảm lây nhiễm (dù vắc-xin có giảm thiểu sự lây lan, nhưng không nhiều như đã được kỳ vọng).

☄️ Tiến về phía trước

Chúng ta vẫn đang đối mặt với sự không chắc chắn kéo dài liên quan đến các chiến lược tiêm chủng tối ưu. Những biến thể virus mới sẽ tiếp tục xuất hiện. Các công thức vắc-xin sẽ thay đổi. Miễn dịch cộng đồng sẽ thay đổi. Những thực tế này đòi hỏi phải tiếp tục ghiên cứu và đưa ra các khuyến nghị thích ứng.

Điều chúng ta biết hiện nay rất rõ ràng: vắc-xin COVID giúp ngăn ngừa tử vong, đặc biệt là ở người cao tuổi. Số liều cần tiêm để ngăn một ca tử vong thay đổi đáng kể theo độ tuổi - ở người già thì sẽ cần ít liều hơn nhiều để ngăn ngừa mỗi ca tử vong. Và ngay cả ở người trẻ, tiêm vắc-xin cũng giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh, ngăn ngừa nhập viện và giảm nguy cơ COVID kéo dài.

Bằng chứng này nên được dùng để cung cấp thêm thông tin cho các cuộc tranh luận về chính sách tiêm chủng, chứ không phải để chấm dứt nó. Con đường phía trước không đòi hỏi sự nhiệt tình với vắc-xin hay phủ nhận vắc-xin, mà là sự chú ý cẩn trọng đến các bằng chứng đang phát triển. Mạng sống con người phụ thuộc vào việc cân bằng đúng giữa các yếu tố, duy trì sự cân bằng đó khi hoàn cảnh thay đổi, và truyền đạt một cách cởi mở về những gì chúng ta biết và không biết.

Y tế công cộng phục vụ người dân tốt nhất khi nó chấp nhận sự phức tạp, thừa nhận sự không chắc chắn, và điều chỉnh khuyến nghị dựa trên bằng chứng đang phát triển. Những lựa chọn thay thế - dù là chủ nghĩa tuyệt đối về vắc-xin hay phủ nhận vắc-xin - đều phục vụ cho hệ tư tưởng, chứ không phải cho sức khỏe.

📑 Nguồn tham khảo:
1. Tom Frieden, “COVID Vaccines Save Lives: What the Evidence Really Shows”, The Formula, ngày 30/7/2025. https://tomfrieden.substack.com/p/covid-vaccines-save-lives?utm_campaign=email-half-post&r=ezs4&utm_source=substack&utm_medium=email. Truy cập ngày 04/08/2025.
2. John P. A. Ioannidis, “Global Estimates of Lives and Life-Years Saved by COVID-19 Vaccination During 2020-2024”, JAMA Health Forum, ngày 25/7/2025. https://jamanetwork.com/journals/jama-health-forum/fullarticle/2836434. Truy cập ngày 10/08/2025.
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

BỘ Y TẾ KHUYẾN CÁO CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG, CHỐNG DỊCH BỆNH CHIKUNGUNYANgày 10/8/2025, Bộ Y tế cho biết hiện nay, dịch bệnh ...
12/08/2025

BỘ Y TẾ KHUYẾN CÁO CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG, CHỐNG DỊCH BỆNH CHIKUNGUNYA

Ngày 10/8/2025, Bộ Y tế cho biết hiện nay, dịch bệnh Chikungunya đang có xu hướng gia tăng tại một số quốc gia trong khu vực. Tổ chức Y tế thế giới (WHO) ngày 22/7/2025 đã ban hành cảnh báo về sự lây lan nhanh chóng của Chikungunya, với các đợt bùng phát lớn được báo cáo tại các đảo Ấn Độ Dương như La Réunion và Mayotte. Các đợt bùng phát này hiện đã lan sang một số khu vực của châu Phi, Nam Á, châu Âu. Mặc dù Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh Chikungunya trong cộng đồng, tuy nhiên theo Bộ Y tế, do muỗi Aedes (véc tơ truyền bệnh) đang vào thời kỳ cao điểm có mật độ muỗi cao tại nhiều địa phương và thời điểm mùa hè nhiều khách du lịch đi và đến Việt Nam, nên tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh Chikungunya xâm nhập vào Việt Nam và lây lan nhanh trong cộng đồng dân cư. Bộ Y tế khuyến cáo người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Nguồn ảnh: TTXVN

[ĐIỂM TIN] CẬP NHẬT TOÀN CẦU VỀ CÁC NHÀ SẢN XUẤT VẮC-XIN – THÁNG 7/2025Cùng Hội Y tế Công cộng Việt Nam điểm qua một số ...
10/08/2025

[ĐIỂM TIN] CẬP NHẬT TOÀN CẦU VỀ CÁC NHÀ SẢN XUẤT VẮC-XIN – THÁNG 7/2025

Cùng Hội Y tế Công cộng Việt Nam điểm qua một số tin tức đáng chú về tình hình sản xuất các loại vắc-xin trong thời gian qua nhé!

Bấm vào từng hình để xem thông tin chi tiết.

📑 Nguồn tham khảo:
1. Joe Schmitt, “Global update on vaccine manufacturers – July 2025”, Global Health Press, ngày 23/7/2025. https://id-ea.org/global-update-on-vaccine-manufacturers-july-2025/. Truy cập ngày 10/08/2025.
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

[ĐIỂM TIN] CẬP NHẬT MỚI NHẤT VỀ TÌNH HÌNH NHIỄM VIRUS CÚM A (2025)1. Dịch tễ học📝 Xu hướng theo mùa (2024–2025): Dữ liệu...
31/07/2025

[ĐIỂM TIN] CẬP NHẬT MỚI NHẤT VỀ TÌNH HÌNH NHIỄM VIRUS CÚM A (2025)

1. Dịch tễ học

📝 Xu hướng theo mùa (2024–2025): Dữ liệu mới nhất cho thấy hoạt động của virus cúm A đạt đỉnh vào đầu năm 2025, sau đó giảm dần, với tỷ lệ mắc bệnh đường hô hấp cấp tính ở mức rất thấp trong tháng 7/2025. Hầu hết các khu vực đều ghi nhận mùa cúm đến sớm hơn, chủ yếu do các chủng cúm A gây ra, sau đó chuyển sang giai đoạn có sự xuất hiện đồng thời của cả cúm A và B. Gánh nặng bệnh tật chủ yếu rơi vào người lớn trên 45 tuổi với các ca nhập viện liên quan đến cúm, và trẻ em dưới 5 tuổi với các bệnh do virus đường hô hấp khác như RSV. Đáng chú ý, số ca tử vong ở trẻ em do cúm trong mùa 2024–2025 tại Hoa Kỳ đã đạt mức cao kỷ lục, cho thấy tác động của dịch cúm vẫn còn tiếp diễn.

📝 Sự xuất hiện của Cúm gia cầm A (H5N1): Chủng cúm A H5N1 độc lực cao đã lây nhiễm trên nhiều loài và khu vực, với các ca nhiễm ở người xuất hiện rải rác, đặc biệt tại châu Mỹ và Đông Nam Á. Những đợt bùng phát ghi nhận tỷ lệ tử vong cao, tuy nhiên nguy cơ đối với dân số nói chung hiện vẫn ở mức thấp.

📝 Các phân nhóm chính: H1N1pdm09 và H3N2 vẫn là hai phân nhóm chính của virus cúm A theo mùa, trong đó H1N1pdm09 chiếm gần 20% tổng số ca mắc trên toàn cầu. Cả hai phân nhóm này vẫn tiếp tục lưu hành và biến đổi, đòi hỏi việc giám sát dịch tễ liên tục và cập nhật vắc-xin thường xuyên để đảm bảo hiệu quả phòng bệnh.

​​2. Biến đối kháng nguyên nhanh chóng: những phát hiện mới

🔷 Biến đổi di truyền và tác động đến vắc-xin:
Biến đổi kháng nguyên là quá trình virus cúm A tích lũy dần các đột biến trên các protein bề mặt là hemagglutinin (HA) và neuraminidase (NA). Các nghiên cứu gần đây đã xác định được một số đột biến HA quan trọng (như S91R, S181T, S200P, I312V, K319T, I419M, E523D) có khả năng làm tăng tốc độ lây lan virus, thay đổi khả năng bám vào thụ thể, giảm hiệu quả nhận diện của kháng thể và tăng khả năng “né tránh” hệ miễn dịch tốt hơn. Những thay đổi này làm suy giảm hiệu lực của vắc-xin hiện tại, đòi hỏi việc cập nhật vắc-xin theo mùa một cách thường xuyên và kịp thời.

🔷 Cơ chế né tránh miễn dịch: Các nghiên cứu về đột biến trong quần thể đã làm rõ cách các chủng cúm bị biến đổi kháng nguyên phát triển mạng lưới tương tác phức tạp giữa các đột biến trong protein HA. Nhờ đó, virus có thể né tránh được cả những phản ứng kháng thể rộng do từng nhiễm bệnh hoặc tiêm vắc-xin trước đó. Bên cạnh đó, sự thay đổi trong các mẫu glycosyl hóa trên protein HA càng bảo vệ virus khỏi sự phát hiện của hệ miễn dịch. Những cơ chế này chính là lý do khiến virus cúm vẫn tồn tại dai dẳng trong cộng đồng, bất chấp các nỗ lực tiêm chủng và miễn dịch tự nhiên đang diễn ra.

🔷 Thích nghi về cấu trúc: Một phát hiện mới cho thấy virus cúm A có khả năng tự động thay đổi hình dạng của chúng - chuyển đổi giữa dạng cầu và dạng sợi - để thích ứng với các yếu tố gây áp lực từ môi trường, như kháng thể kháng virus hoặc sự không tương thích với vật chủ. Sự thay đổi hình thái này giúp virus tăng khả năng lây nhiễm và né tránh hệ miễn dịch.

🔷 Nghiên cứu vắc-xin phổ rộng: Tốc độ biến đổi kháng nguyên nhanh chóng của virus cúm khiến các loại vắc-xin hiện tại gặp nhiều thách thức, từ đó thúc đẩy hướng nghiên cứu vắc-xin phổ rộng. Các phương pháp này tập trung vào các vùng cấu trúc bền vững của protein HA (đặc biệt là phần gốc) và ứng dụng các công cụ tính toán để xác định những vị trí kháng nguyên ít thay đổi với mục tiêu là tạo ra vắc-xin có khả năng bảo vệ rộng hơn và kéo dài hơn.

Đặc điểm của virus
Tác động đến vắc-xin
Thay đổi hình dạng (hình cầu/sợi)
Thay đổi sự phơi bày epitope, cho phép virus né tránh hệ miễn dịch
Che chắn epitope
Giảm hiệu quả liên kết của các kháng thể do vắc xin tạo ra
Thúc đẩy trôi dạt kháng nguyên
Dẫn đến sự sai lệch nhanh chóng giữa vắc-xin và các chủng virus đang lưu hành
Tăng tính biến đổi về cấu trúc
Làm cho việc thiết kế vắc xin phổ quát trở nên khó khăn hơn

3. Giám sát liên tục và định hướng tương lai

📌 Giám sát bộ gen:
Việc theo dõi di truyền liên tục đã cho thấy sự xuất hiện của các dòng biến thể với cấu hình kháng nguyên thay đổi, làm nổi bật nhu cầu chia sẻ dữ liệu toàn cầu và giám sát theo thời gian thực để cung cấp thông tin cho việc lựa chọn chủng vắc-xin hàng năm. Mô hình cấu trúc hỗ trợ dự đoán biến thể mới nổi nào có thể né tránh khỏi khả năng miễn dịch hoặc liệu pháp kháng vi-rút.

📌 Ý nghĩa đối với sức khỏe cộng đồng:
Sự tiến hóa liên tục của cúm A - được thúc đẩy bởi sự biến đổi kháng nguyên nhanh chóng - nhấn mạnh tầm quan trọng của nghiên cứu tích hợp về virus học, miễn dịch học và tính toán để dự báo các đợt bùng phát, tối ưu hóa vắc-xin và quản lý tác động của cả các mối đe dọa đại dịch theo mùa và mới nổi như H5N1.

KẾT LUẬN
Vào năm 2025, nghiên cứu nhấn mạnh rằng sự biến đổi kháng nguyên nhanh chóng - kết hợp với sự thích nghi hình dạng virus mới được quan sát và các đột biến protein HA mới nổi - vẫn là thách thức trọng tâm trong việc kiểm soát nhiễm trùng cúm A, đòi hỏi phải tăng cường giám sát, cập nhật vắc-xin và phát triển các chiến lược tiêm chủng bảo vệ rộng rãi hơn.

1. Liu Y, Tan TK, Mccoy LE. The Antigenic Variability and Rapid Evolution of Influenza A Virus: Challenges and Prospects for Vaccine Design. Nat Rev Immunol. 2023;23(5):361-374. doi:10.1038/s41577-023-00799-1
2. De Graaf M, Fouchier RAM. Role of Airborne Transmission in the Spread of Influenza A Viruses. Curr Opin Virol. 2024;60:101676. doi:10.1016/j.coviro.2024.101676
3. Zhang Y, Li K, Chen W, et al. Structural Adaptation of Influenza A Virus Particles Is Driven by Host and Immune Pressure. Science. 2024;383(6681)
4. Wu NC, Wilson IA. Structural Insights into the Design of Novel Anti-Influenza Therapies. Nat Struct Mol Biol. 2024;31(1):13-23. doi:10.1038/s41594-023-01003-7
5. World Health Organization. Recommended composition of influenza virus vaccines for use in the 2024-2025 northern hemisphere influenza season. WHO Web site. Published February 2025. Accessed July 21, 2025. https://www.who.int/teams/global-influenza-programme/vaccine-recommendations
6. Centers for Disease Control and Prevention. Weekly U.S. Influenza Surveillance Report. CDC Web site. Updated July 12, 2025. Accessed July 21, 2025. https://www.cdc.gov/flu/weekly/
7. Krammer F. The Human Antibody Response to Influenza A Virus Infection and Vaccination. Nat Rev Immunol. 2019;19(6):383-397.

📑 Nguồn tham khảo:
1. “Latest updates on influenza A virus infections (2025)”, Global Health Press, ngày 23/7/2025. https://id-ea.org/latest-updates-on-influenza-a-virus-infections-2025/. Truy cập ngày 30/7/2025.
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

[ĐIỂM TIN] CẬP NHẬT TỪ TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUANCùng Hội Y tế Công cộng Việt Nam điểm qua một số tin...
27/07/2025

[ĐIỂM TIN] CẬP NHẬT TỪ TỔ CHỨC Y TẾ THẾ GIỚI VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN

Cùng Hội Y tế Công cộng Việt Nam điểm qua một số tin tức về y tế, sức khoẻ toàn cầu đáng chú ý trong thời gian nhé.
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

GIỚI THIỆU VỀ VẮC XIN SỐT XUẤT HUYẾT QDENGA1. XUẤT XỨ, THỜI GIAN PHÊ DUYỆT TẠI VIỆT NAMVắc xin sốt xuất huyết là vắc xin...
11/07/2025

GIỚI THIỆU VỀ VẮC XIN SỐT XUẤT HUYẾT QDENGA

1. XUẤT XỨ, THỜI GIAN PHÊ DUYỆT TẠI VIỆT NAM

Vắc xin sốt xuất huyết là vắc xin phòng ngừa bệnh sốt xuất huyết ở người, hoạt động trên cơ chế kích thích tạo ra khả năng miễn dịch một cách chủ động với các chủng virus Dengue gây ra sốt xuất huyết Dengue.[1]

Qdenga là loại vắc xin ngừa sốt xuất huyết đầu tiên được lưu hành tại Việt Nam, được Bộ Y tế cấp phép lưu hành tại Việt Nam từ ngày 15/5/2024 và được chính thức triển khai tiêm chủng cho người dân toàn quốc từ ngày 20/9/2024.[1],[2] Tính đến hết tháng 08/2024, vắc xin Qdenga đã được phê duyệt ở hơn 40 quốc gia, gồm: Liên minh Châu Âu, Vương quốc Anh, Brazil, Argentina, Indonesia, Thái Lan và Malaysia…[2] Việt Nam là quốc gia thứ 37 sử dụng loại vắc xin này.[3]

2. CƠ CHẾ HOẠT ĐỘNG

Vắc xin Qdenga hoạt động bằng cách thúc đẩy hệ miễn dịch sản sinh kháng thể, từ đó tạo ra miễn dịch chủ động chống lại cả bốn nhóm huyết thanh của vi rút Dengue (DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4) nhằm giảm nguy cơ mắc bệnh, phòng ngừa các biến chứng và giảm tỷ lệ tử vong do sốt xuất huyết.[4]

Hiệu lực lâm sàng của vắc xin Qdenga cao trên 80% trong việc phòng bệnh sốt xuất huyết và giúp ngăn chặn hơn 90% nguy cơ mắc bệnh sốt xuất huyết nặng, biến chứng nguy hiểm và nhập viện điều trị.[1]

3. SỐ LIỀU, ĐỘ TUỔI[1]

Vắc xin Qdenga phòng bệnh sốt xuất huyết được chỉ định tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả những người đã mắc sốt xuất huyết trước đây với lịch tiêm gồm 2 liều, cách nhau 3 tháng.

Vắc xin sốt xuất huyết CYD-TDV (Dengvaxia®) của Sanofi Pasteur cần được tiêm 3 mũi cách nhau 6 tháng (0, 6, 12 tháng) theo quy trình tiêm chủng rõ ràng và hệ thống giám sát chặt chẽ để đảm bảo quá trình tiêm chủng đạt hiệu quả tốt nhất.

4. CÁC LƯU Ý KHI TIÊM

Các trường hợp không nên tiêm vắc xin sốt xuất huyết[1]
📌 Những người đang mang thai hoặc có kế hoạch mang thai trong vòng 1 tháng sau khi tiêm vắc xin;
📌 Người đang cho con bú;
📌 Những người bị suy giảm miễn dịch bẩm sinh hoặc mắc phải, bao gồm những người đang được điều trị bằng liệu pháp ức chế miễn dịch như hóa trị liệu hoặc liều cao corticosteroid toàn thân với liệu trình dài 2 tuần trở lên (ví dụ prednisone 20 mg/ngày hoặc 2 mg/kg trọng lượng cơ thể/ngày) trong vòng 4 tuần trước khi tiêm vắc xin;
📌 Những người bị nhiễm HIV có triệu chứng hoặc nhiễm HIV không có triệu chứng kèm theo bằng chứng suy giảm chức năng miễn dịch.

5. PHẢN ỨNG PHỤ[1]

Đối với các đối tượng đã từng bị sốt xuất huyết, khi tiêm vắc xin sốt xuất huyết sẽ xuất hiện các tác dụng phụ như ngứa hoặc nhức ở vị trí tiêm, đau nhức toàn thân, nhức đầu, thiếu năng lượng, uể oải và khó chịu. Những tác dụng phụ này là dấu hiệu hoàn toàn bình thường cho thấy cơ thể đang phản ứng lại với vắc xin, cơ thể đang xây dựng cơ chế bảo vệ khỏi sự gây bệnh của vi rút. Các tác dụng phụ của vắc xin sốt xuất huyết này sẽ biến mất hẳn trong vòng vài ngày sau khi tiêm.

Cũng giống như các vắc xin khác, vắc xin sốt xuất huyết cũng có thể gây ra một số phản ứng nghiêm trọng (rất hiểm) như phản ứng phản vệ…vì vậy, người đi tiêm chủng cần tuân thủ theo những hướng dẫn của nhân viên y tế.

📑 TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. VNVC. (2024). Vắc xin sốt xuất huyết. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2025. https://vnvc.vn/vac-xin-sot-xuat-huyet/
2. Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới. (2024). Vắc xin ngừa sốt xuất huyết đầu tiên được lưu hành tại Việt Nam. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2025. https://bvbnd.vn/vac-xin-ngua-sot-xuat-huyet-dau-tien-duoc-luu-hanh-tai-viet-nam/
3. VNVC. (2024). Tại sao không có vaccine sốt xuất huyết? Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2025. https://vnvc.vn/tai-sao-khong-co-vaccine-sot-xuat-huyet/
4. Nhà thuốc Long Châu. (2024). Vắc xin sốt xuất huyết giá bao nhiêu? Nên tiêm ở đâu an toàn?. Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2025. https://nhathuoclongchau.com.vn/bai-viet/vac-xin-sot-xuat-huyet-gia-bao-nhieu-nhung-dieu-ban-can-biet.html
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

[ĐIỂM TIN SỨC KHOẺ] Cảnh báo bệnh liên cầu lợn đang gia tăng tại Huế: nhiều ca diễn biến nặng(English caption below)Từ đ...
08/07/2025

[ĐIỂM TIN SỨC KHOẺ] Cảnh báo bệnh liên cầu lợn đang gia tăng tại Huế: nhiều ca diễn biến nặng

(English caption below)

Từ đầu năm 2025 đến nay, TP Huế ghi nhận 31 ca mắc bệnh liên cầu lợn (Streptococcus suis), trong đó có 1 ca tử vong và nhiều ca diễn biến nặng phải điều trị tích cực tại Bệnh viện Trung ương Huế. Bệnh thường khởi phát với triệu chứng sốt cao, đau đầu, buồn nôn, đau nhức xương và có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn, suy đa cơ quan.[1]

NGUY CƠ LÂY NHIỄM CHỦ YẾU QUA:
❗ Tiếp xúc trực tiếp với lợn bệnh hoặc thịt lợn sống, chưa nấu chín, đặc biệt tiết canh, lòng non tái.
❗ Người có vết thương hở khi giết mổ, chế biến thịt lợn.
❗ Lạm dụng rượu bia làm suy giảm miễn dịch và thói quen ăn uống không an toàn.

KHUYẾN CÁO PHÒNG BỆNH:
📍 Mua thịt lợn có kiểm định, tránh thịt có dấu hiệu bất thường.
📍 Nấu chín kỹ thịt lợn, không ăn tiết canh, thịt tái hoặc lợn chết.
📍 Đeo găng tay khi tiếp xúc với thịt sống, giữ vệ sinh dụng cụ chế biến.
📍 Không giết mổ, vận chuyển lợn bệnh hoặc lợn chết; tiêu hủy đúng cách.
📍 Tăng cường giám sát, phát hiện sớm và đưa người bệnh đến cơ sở y tế kịp thời.

Bệnh liên cầu lợn là mối nguy hiểm hiện hữu, đặc biệt trong mùa hè nắng nóng. Mỗi người cần nâng cao cảnh giác, tuân thủ các biện pháp phòng tránh để bảo vệ sức khỏe bản thân và cộng đồng.

Tổng hợp và biên soạn: Ths.BS Lê Minh Đạt (email: lmd@vpha.org.vn)

📑 TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Báo Sức khoẻ Đời sống. Thêm bệnh nhân ở Huế mắc liên cầu lợn nguy kịch, yếu tố nguy cơ gây nhiễm bệnh là gì? Accessed Ngày 08 tháng 07, 2025. https://suckhoedoisong.vn/them-benh-nhan-o-hue-mac-lien-cau-lon-nguy-kich-yeu-to-nguy-co-gay-nhiem-benh-la-gi-169250708114533537.htm?utm_source=chatgpt.com
------------------
Warning: Streptococcus suis infections increasing in Hue – Multiple Severe Cases Reported

Since the beginning of 2025, Hue City has recorded 31 cases of Streptococcus suis infection, including 1 death and many severe cases requiring intensive treatment at Hue Central Hospital. The disease commonly starts with symptoms such as high fever, headache, nausea, bone and joint pain, and can lead to purulent meningitis, sepsis, septic shock, and multi-organ failure.[1]

MAIN ROUTES OF TRANSMISSION INCLUDE:
❗ Direct contact with infected pigs or raw or undercooked pork, especially in dishes like blood pudding (tiet canh) or undercooked intestines.
❗ Open wounds during slaughtering or pork processing.
❗ Excessive alcohol use, which weakens the immune system, and unsafe eating habits.

RECOMMENDED PREVENTION MEASURES:
📍 Buy pork from certified sources and avoid meat with abnormal signs.
📍 Cook pork thoroughly; do not eat raw blood pudding, undercooked meat, or meat from dead pigs.
📍 Wear gloves when handling raw meat and maintain the hygiene of cooking utensils.
📍 Do not slaughter or transport sick or dead pigs; ensure proper disposal.
📍 Strengthen surveillance, ensure early detection, and seek timely medical care.

Streptococcus suis infection remains a real public health threat, especially during the hot summer months. Each person should stay vigilant and strictly follow preventive measures to protect their health and that of the community.

Compiled and edited by: Le Minh Dat, MD, Msc (email: lmd@vpha.org.vn)

📑 REFERENCES:
1. Báo Sức khoẻ Đời sống. Thêm bệnh nhân ở Huế mắc liên cầu lợn nguy kịch, yếu tố nguy cơ gây nhiễm bệnh là gì? Accessed Ngày 08 tháng 07, 2025. https://suckhoedoisong.vn/them-benh-nhan-o-hue-mac-lien-cau-lon-nguy-kich-yeu-to-nguy-co-gay-nhiem-benh-la-gi-169250708114533537.htm?utm_source=chatgpt.com
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

PHƯƠNG PHÁP WOLBACHIA – GIẢI PHÁP TỰ NHIÊN, HIỆU QUẢ TRONG PHÒNG CHỐNG SỐT XUẤT HUYẾT1. Wolbachia là gì?Wolbachia là một...
05/07/2025

PHƯƠNG PHÁP WOLBACHIA – GIẢI PHÁP TỰ NHIÊN, HIỆU QUẢ TRONG PHÒNG CHỐNG SỐT XUẤT HUYẾT

1. Wolbachia là gì?
Wolbachia là một loại vi khuẩn tự nhiên, tồn tại trong các loài côn trùng như ruồi giấm, bướm, chuồn chuồn,[1] nhưng không có ở muỗi vằn Aedes aegypti – loài muỗi truyền bệnh sốt xuất huyết Dengue. Khi được cấy vào muỗi vằn, Wolbachia có khả năng ức chế hoặc ngăn chặn sự xâm nhập và nhân lên của virus sốt xuất huyết.[2]

2. Cơ chế phòng chống sốt xuất huyết của Wolbachia
🎯 Ức chế virus: Wolbachia cạnh tranh tài nguyên trong tế bào muỗi, làm giảm khả năng virus Dengue phát triển và lây truyền sang người.[3]
🎯 Lan truyền tự nhiên: Khi muỗi cái mang Wolbachia giao phối, thế hệ con đều mang vi khuẩn này, giúp quần thể muỗi mang Wolbachia tăng dần trong tự nhiên mà không cần thả liên tục.
🎯 Giảm số lượng muỗi truyền bệnh: Nếu muỗi đực mang Wolbachia giao phối với muỗi cái không mang Wolbachia, trứng sẽ không nở, góp phần giảm số lượng muỗi truyền bệnh.

3. Hiệu quả thực tế trên thế giới
📝 Indonesia: Thử nghiệm ngẫu nhiên đối chứng tại Yogyakarta cho thấy, thả muỗi mang Wolbachia giúp giảm 77% số ca mắc sốt xuất huyết và giảm 86% số ca nhập viện do sốt xuất huyết so với khu vực không thả muỗi.[4]
📝 Brazil, Úc, Singapore: Các dự án quy mô lớn ghi nhận giảm mạnh số ca sốt xuất huyết (từ 38% đến 88%) sau khi triển khai Wolbachia.[5]
📝 WHO công nhận: Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã đánh giá phương pháp Wolbachia có giá trị sức khỏe cộng đồng trong phòng chống sốt xuất huyết và khuyến nghị mở rộng ứng dụng.[6]

4. Ứng dụng tại Việt Nam
🪧 Thí điểm tại Nha Trang, Bình Dương, Tiền Giang: Các dự án thả muỗi Wolbachia tại Việt Nam cho kết quả khả quan, số ca sốt xuất huyết giảm rõ rệt ở các khu vực triển khai so với các vùng lân cận không áp dụng.[7, 8]
🪧 Kinh tế và an toàn: Nghiên cứu kinh tế cho thấy, triển khai Wolbachia tại các đô thị có gánh nặng sốt xuất huyết cao ở Việt Nam là giải pháp hiệu quả về chi phí, mang lại lợi ích sức khỏe và kinh tế lâu dài.[9]
🪧 An toàn sinh học: Wolbachia chỉ lây truyền ở côn trùng, không gây hại cho người, động vật hay môi trường, không phải là biến đổi gen.[2]

Kết luận
Phương pháp Wolbachia là một giải pháp khoa học tiên tiến, an toàn và hiệu quả trong phòng chống sốt xuất huyết. Việc mở rộng ứng dụng phương pháp này hứa hẹn sẽ góp phần giảm thiểu gánh nặng bệnh tật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững và thân thiện với môi trường.

Tổng hợp và biên soạn: Ths.BS Lê Minh Đạt (email: lmd@vpha.org.vn)

📑 TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. Ross, P.A., et al., An elusive endosymbiont: Does Wolbachia occur naturally in Aedes aegypti? Ecol Evol, 2020. 10(3): p. 1581-1591.
2. Fox, T., et al., Wolbachia-carrying Aedes mosquitoes for preventing dengue infection. Cochrane Database Syst Rev, 2024. 4(4): p. Cd015636.
3. Mushtaq, I., M.S. Sarwar, and I. Munzoor, A comprehensive review of Wolbachia-mediated mechanisms to control dengue virus transmission in Aedes aegypti through innate immune pathways. Frontiers in Immunology, 2024. 15: p. 1434003.
4. Utarini, A., et al., Efficacy of Wolbachia-Infected Mosquito Deployments for the Control of Dengue. N Engl J Med, 2021. 384(23): p. 2177-2186.
5. Paz-Bailey, G., et al., New solutions against the dengue global threat: opportunities for Wolbachia interventions. International Journal of Infectious Diseases, 2025: p. 107923.
6. Organization, W.H., GLOBAL STRATEGY FOR DENGUE PREVENTION AND CONTROL. 2012.
7. Giang, C.t.t.đ.t.t.T. Tiền Giang: Hoàn thành giai đoạn thả muỗi trong khuôn khổ Dự án Wolbachia. 2022 [cited 2025 ngày 04 tháng 07]; Available from: https://tiengiang.gov.vn/chi-tiet-tin?%2Ftien-giang-hoan-thanh-giai-oan-tha-muoi-trong-khuon-kho-du-an-wolbachia%2F46045449.
8. News, K.H. Wolbachia-infected mosquito release shows encouraging results. 2019 [cited 2025 ngày 04 tháng 07]; Available from: https://baokhanhhoa.vn/english/socio_politic/201908/wolbachia-infected-mosquito-release-shows-encouraging-results-8126469/.
9. Turner, H.C., et al., An economic evaluation of Wolbachia deployments for dengue control in Vietnam. PLoS Negl Trop Dis, 2023. 17(5): p. e0011356.
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

SURINAME ĐƯỢC WHO CÔNG NHẬN LOẠI TRỪ BỆNH SỐT RÉTNgày 30 tháng 6 vừa qua, Suriname đã trở thành quốc gia đầu tiên trong ...
04/07/2025

SURINAME ĐƯỢC WHO CÔNG NHẬN LOẠI TRỪ BỆNH SỐT RÉT

Ngày 30 tháng 6 vừa qua, Suriname đã trở thành quốc gia đầu tiên trong khu vực Amazon nhận được chứng nhận không còn bệnh sốt rét từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đây là một cột mốc lịch sử sau gần 70 năm nỗ lực cam kết của chính phủ và người dân Suriname nhằm loại bỏ sốt rét trên các khu rừng nhiệt đới rộng lớn và các cộng đồng đa dạng. Tính đến thời điểm này, có tổng cộng 46 quốc gia và 1 vùng lãnh thổ đã được WHO chứng nhận không còn bệnh sốt rét, bao gồm 12 quốc gia trong Khu vực Châu Mỹ.

Tổng Giám đốc WHO đã gửi lời chúc mừng đến Suriname về thành tựu đáng chú ý này, nhấn mạnh rằng đây là một minh chứng mạnh mẽ cho nguyên tắc tất cả mọi người, bất kể quốc tịch, xuất thân hay tình trạng di cư, đều xứng đáng được tiếp cận phổ cập chẩn đoán và điều trị sốt rét. Suriname đã thực hiện đầy đủ các biện pháp cần thiết để loại bỏ sốt rét, bao gồm phát hiện và điều trị nhanh các ca bệnh, ngăn chặn lây lan và huy động sự tham gia của cộng đồng, đặc biệt là ở các vùng hẻo lánh.

Bộ trưởng Bộ Y tế Suriname nhấn mạnh việc loại bỏ sốt rét không chỉ giảm nguy cơ bệnh tật cho người dân mà còn thúc đẩy phát triển kinh tế và du lịch. Tuy nhiên, Suriname vẫn cần duy trì cảnh giác cao độ để ngăn ngừa tái phát bệnh, bảo vệ thành quả này và sẵn sàng đón tiếp du khách.

QUÁ TRÌNH LOẠI TRỪ SỐT RÉT CỦA SURINAME

Những nỗ lực kiểm soát sốt rét của Suriname bắt đầu từ những năm 1950 tại các khu vực ven biển đông dân cư, chủ yếu dựa vào phun thuốc diệt côn trùng và điều trị sốt rét. Đến những năm 1960, sốt rét đã được kiểm soát ở vùng ven biển, nhưng vùng nội địa rừng núi với các cộng đồng bản địa vẫn còn nhiều khó khăn do đặc điểm nhà ở truyền thống không thích hợp cho việc phun thuốc. Năm 1974, công tác kiểm soát được giao cho dịch vụ y tế địa phương, tập trung đào tạo nhân viên y tế từ cộng đồng để chẩn đoán và điều trị sớm.

Từ năm 2005, với sự hỗ trợ của Quỹ Toàn cầu, Suriname cải tiến chẩn đoán và điều trị, áp dụng liệu pháp artemisinin và phát màn tẩm hóa chất cho nhóm nguy cơ cao. Đến 2006, bệnh giảm mạnh ở cộng đồng bản địa, Suriname chuyển hướng tập trung vào nhóm dân cư di động ở vùng khai thác mỏ xa xôi bằng mạng lưới nhân viên y tế cộng đồng. Nhờ đó, Suriname đã loại bỏ thành công sốt rét, với ca bệnh cuối cùng được ghi nhận vào năm 2021.

CAM KẾT LÃNH ĐẠO VÀ TÀI TRỢ BỀN VỮNG

Suriname đã thành công loại trừ sốt rét nhờ cam kết mạnh mẽ của chính phủ, các chương trình quốc gia, hợp tác quốc tế (PAHO/WHO, USAID), và việc tham gia sáng kiến “Loại trừ 2025”. Thành công này chứng minh sốt rét có thể bị loại bỏ ngay cả ở những khu vực khó khăn, đồng thời góp phần thúc đẩy mục tiêu loại bỏ hơn 30 bệnh truyền nhiễm của PAHO ở Châu Mỹ vào năm 2030.

📑 TÀI LIỆU THAM KHẢO:
1. World Health Organization. Suriname certified malaria-free by WHO. Accessed July 4, 2025. https://www.who.int/news/item/30-06-2025-suriname-certified-malaria-free-by-who
_______________________
🌐 Hội Y tế Công cộng Việt Nam (Vietnam Public Health Association, viết tắt: VPHA) là một tổ chức xã hội - nghề nghiệp tự nguyện của công dân, tổ chức Việt Nam hoạt động trong lĩnh vực Y tế công cộng.
________________________
Mọi thông tin chi tiết vui lòng liên hệ:
📌 Facebook: Vietnam Public Health Association
📧 Email: vpha@vpha.org.vn
🔔 Youtube: Vietnam Public Health Association

Address

Phòng 201/202, Tòa E2, Khu Ngoại Giao đoàn Trung Tự, Số 6 Đặng Văn Ngữ
Hanoi
10000

Opening Hours

Monday 08:00 - 17:30
Tuesday 08:00 - 17:30
Wednesday 08:00 - 17:30
Thursday 08:00 - 17:30
Friday 08:00 - 17:30

Telephone

+842437368065

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Vietnam Public Health Association posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Practice

Send a message to Vietnam Public Health Association:

Share