29/04/2015
CHA ĐẺ CỦA NHỮNG BÀI THUỐC CHO NGƯỜI NGHÈO
Khi con người ngày càng bị cuốn vào guồng quay của công việc thì nguy cơ mắc các bệnh cũng tăng theo, trong đó có bênh dạ dày, hành tá tràng. Nước ta hiện có khoảng 12% dân số mắc bệnh dạ dày, hành tá tràng, điều trị rất tốn kém, phức tạp và bệnh dễ tái phát. Năm 1994, Cục Sở hữu công nghiệp (Bộ Khoa học công nghệ và môi trường) đã cấp bằng sáng chế cho thuốc Bình Vị Nam (BIVINA) chữa bệnh này. Tác giả của nó là thượng tá, dược sỹ Trịnh Ngọc Trúc, chủ nhiệm khoa Dược, Bệnh viện 354 (Tổng cục Hậu cần). Theo nhận xét của nhiều bệnh nhân đã dùng thuốc thì đây là một phương thuốc điều trị có hiệu quả, tiết kiệm chi phí điều trị và chưa có trường hợp nào tái phát.
Chúng tôi đến Bệnh viện 354 khi các cán bộ chiến ỹ ở đây đang hối hả chuẩn bị cho ngày lễ kỷ niệm 55 năm ngày thành lập Bệnh viện (27/5/1947 – 27/5/2004). Là Chủ nhiệm khoa Dược của một bệnh viện tương đối lớn, ngoài thời gian dành cho công tác quản lý, DS Trịnh Ngọc Trúc còn rất say sưa nghiên cứu khoa học, được đồng nghiệp ở bệnh viện gọi với cái tên thân yêu: “Cha đẻ của những bài thuốc cho người nghèo”.
Sinh năm 1946 ở Yên Định (Thanh Hóa), năm 1967, ông theo học ngành Dược của Đại học Quân y (nay là Học viện Quân y). Ngay từ thời trẻ ông đã quan tâm đến Đông dược, bởi rất tâm đắc câu nói của Hải Thượng Lãn Ông: “Thuốc Nam Việt chữa người Nam Việt”. Ông nghĩ về mặt Tây y, ta chưa kịp các nước phát triển, trong khi đó Đông y không thua kém ai. Nguôc dược liệu trong nước lại sẵn có, giá thành rẻ, như vậy sẽ đỡ tốn kém cho bệnh nhân, đặc biệt là những bệnh nhân nghèo. Với suy nghĩ đó, ông bắt đầu tìm tòi, học hỏi, nghiên cứu tài liệu về Đông y. Một trong những vấn đề ông quan tâm đầu tiên là tìm phương cách để chữa bệnh đau dạ dày, bệnh thường gặp trong nhân dân. Nhiều người nghèo mắc phải căn bệnh này khó có cơ hội được chữa lành vì kinh phí mua thuốc lớn. Từ khi ra trường, ông đã được lãnh đạo đơn vị tạo điều kiện cho làm đúng chuyên ngành Dược. Nhờ vậy, các công trình nghiên cứu của ông nhanh chóng thành công. Qua nhiều nghiên cứu thực nghiệm, đến năm 1991, ông bắt đầu triển khai đề tài “Nghiên cứu bào chế viên Bình Vị Nam chữa viêm loét dạ dày hành tá tràng”, năm 1994 được cấp bằng sáng chế của Cục Sở hữu công nghiệp. BIVINA dùng nguyên liệu trong nước, dễ tìm kiếm như: minh phàn chế, bình vôi, cam thảo, mai mực, lá cà độc dược…, tiết kiệm được 80% kinh phí điều trị so với dùng thuốc Tây mà hiệu quả trị liệu cao, đạt tơi 81,8%. Qua nội soi, BIVINA có khả năng liền sẹo các ổn loét đường tiêu hóa, trong đó 66% sẹo liền hoàn toàn, 34% sẹo thu nhỏ rõ rệt. Thuốc vừa có tác dụng với bệnh nhân đa toan, vừa có tác dụng đối với các thể bệnh khác do được phối hợp và phát huy đồng tác dụng của các dược liệu có trong thành phần thuốc. Đặc biệt nếu việc sử dụng thuốc Tây y thường xảy ra các phản ứng phụ như mệt mỏi, chán ăn, mất ngủ, tiêu chảy… thì những hiện tượng này không thấy xảy ra đối với những bệnh nhân dùng Bình Vị Nam. Báo cáo khoa học “Đánh giá tác dụng chữa viêm loét dạ dày hành tá tràng của viên nén Bình Vị Nam” của tác giả Võ Minh Đạo và Lê Kinh Doanh nhận định: “ Viên nén Bình Vị Nam có tác dụng tốt trong việc điều trị viêm loét dạ dày”. Nghiên cứu của Trung tâm kiểm nghiệm Cục Quân y cho thấy: tác dụng chữa viêm loét dạ dày hành tá tràng của Bình Vị Nam là tác dụng tổng hợp, tác động lên nhiều phương diện khác nhau của triệu chứng bệnh. Khả năng giảm toan của Bình Vị Nam diễn ra từ từ, không gây đột biến quá mạnh như những thuốc cổ điển khác, hoạt chất chiết xuất từ dược liệu có trong thành phần công thức của bài thuốc vừa có tác dụng giảm đau, giải độc vừa có tác dụng an thần đã góp phần nâng cao hiệu quả trị liệu của thuốc. Tháng 2/1996, Hội đồng nghiệm thu Bộ Quốc phòng đưa BIVINA vào sản xuất ứng dụng, đến năm 1999, Bộ Y tế cho phép lưu hành trên toàn quốc.
Đại ta,s bác sỹ Nhạc Lai – Giám đốc Bệnh viện 354, đánh giá, “Đây là một bài thuốc đã điều trị có kết quả tốt cho hàng ngàn lượt bệnh nhân viêm loét dạ dày hành tá tràng, chưa thấy trường hợp nào tái phát. Đặc biệt, nó đã thay thế một phần đáng kể thuốc nhập ngoại để điều trị bênh này, góp phần làm giảm chi phí cho bệnh nhân. Do vậy đến nay thuốc sản xuất không đủ để cung ứng cho thị trường”.
Ở tuổi 58, DS Trịnh Ngọc Trúc vẫn say sửa với những công trình khoa học. Là tác giả của nhiều bài thuốc có hiệu quả như: thuốc chữa viêm đường tiết niệu, cao trĩ Li-sô-ca, thuốc chữa Sinh Bạch Khởi chữa đái tháo đường tuýp II… ông xứng đáng với danh hiệu “Thầy thuốc ưu tú”.
