23/08/2019
THUỐC HO VÀ NHỮNG LƯU Ý (Phoenix Nguyen)
======================================
Hôm nay mình sẽ toàn nói những thuốc ho quen thuộc cho các thím nắm được, thím nào không hiểu thì mình cũng bó hands.com luôn. Đặc biệt là những ai đã và đang làm hoặc đã là khách hàng quen thuộc khám bệnh ở các cơ sở của Kết nối Y tế thì chắc hẳn không còn lạ lẫm với các tên quen thuộc mình kể ở đây.
Trước tiên cần hiểu: Ho là phản ứng tự vệ của cơ thể để tống dị vật đường hô hấp ra ngoài, ho cũng là triệu chứng của một số bệnh (hen, viêm phế quản, trào ngược dạ dày – thực quản).
Ho chia làm 2 loại: ho khan và ho có đờm.
Nguyên tắc điều trị ho: ưu tiên điều trị nguyên nhân gây ho, khi điều trị được nguyên nhân, triệu chứng ho sẽ giảm.
Chỉ dùng thuốc giảm ho trong trường hợp ho khan, ho nhiều khiến mệt mỏi.
Đôi khi, chúng ta sẽ dùng trong trường hợp: Điều trị nguyên nhân chưa đủ khống chế ho, hoặc điều trị nguyên nhân thất bại
Nhóm thuốc này thì nhiều lắm, nhưng bài này chỉ giới hạn các thuốc THƯỜNG DÙNG Ở TUYẾN PHÒNG KHÁM. Vì thế nhóm thuốc long đờm mình cũng sẽ kể đến ở đây, mặc dù nó không tác dụng vào cung phản xạ ho, không có tác dụng làm giảm ho, thực tế còn khiến bệnh nhân ho nhiều hơn sau khi dùng nhưng nó được dùng khi có triệu chứng ho (sẽ nói rõ sau). Vì thế nhóm thuốc long đờm cũng được liệt đến ở đây. Mình kể theo 5 loại nhé, không giống sách mà theo ý hiểu và dễ nhớ.
1. Nhóm thuốc đông y:
- Thường chiết xuất từ các loại thảo dược và an toàn dùng được trong cả trường hợp ho khan và ho có đờm. Mình thấy nó khá hiệu quả với những ho nhẹ và mới ho, nhưng ít tác dụng với những ho nặng, ho dai dẳng lâu ngày, và tác dụng biến thiên giữa các bệnh nhân khá cao, có người uống hợp, người không. Kinh nghiệm thực tế của mình và con mình thì nhiều đợt ho nhẹ, mới ho thì mình chỉ uống mật ong kết hợp với các chăm sóc vệ sinh khác thì cơn ho cũng hết, nếu là thuốc thì mình hay dùng siro Nam hà chỉ khái lộ vì nó ngọt và ngon, không có cảm giác là thuốc. Đợt nào mình uống 1 tuần (có thể ngắn hơn) không đỡ hoặc có chiều hướng nặng hơn thì mình mới chuyển sang thuốc tây y.
- Các sản phẩm: Prospan, Nam Hà Chỉ khái lộ, bạch ngân PV, thuốc ho Bảo Thanh, siro ho Ích nhi... (đừng nghĩ COJE HO thuộc nhóm này nhé, có mẹ bảo với mình tưởng thuốc đông y nên cứ tự ý mua về dùng tự nhiên)
2. Nhóm thuốc long đờm:
- Ở đây mình chỉ nói về nhóm tiêu nhày, tức là thuốc phá vỡ cấu trúc của đờm do đó làm đờm giảm độ nhày quánh (Nó khác với 1 nhóm thuốc làm tăng dịch tiết nhé, cũng có tác dụng long đờm nhưng bằng cách tăng tiết dịch hô hấp, kéo theo tăng thể tích đờm và đờm loãng ra nên dễ long hơn) nhóm tiêu nhày này mình thấy có 3 chất thường dùng là N – acetylcystein, bromhexin, Ambroxol.
- Dùng cho trường hợp ho có đờm: đờm có trong đường hô hấp nên cơ thể tự phản ứng ho để đẩy ra ngoài, nhưng khi đờm càng quánh thì việc long ra ngoài càng khó, lâu ngày gây ứ đọng làm nặng hơn tình trạng viêm, vì thế cần làm đờm giảm quánh đi để ho làm bật đờm ra được tốt hơn. Vì thế thuốc này không chống cơn ho nhưng được kê để điều trị triệu chứng ho đờm.
- Sau khi dùng thuốc này bệnh nhân sẽ ho nhiều hơn. Nên đừng quá lo lắng, đừng hỏi sao uống thuốc ho mà lại ho nhiều hơn nhé!
- Không được phối hợp với thuốc chống ho và thuốc tăng bài tiết dịch phế quản. Nên ta thường thấy thuốc nhóm tiêu nhày này đứng 1 mình trong thành phần (những thuốc nhóm còn lại đều có thể phối hợp thêm 1 vài thành phần khác)
- Không nên uống vào buổi tối vì tối ho bị cản trở nên sẽ hạn chế tống xuất đờm.
- Chú ý: Sử dụng nhóm này thì cần lưu ý thận trọng với những người có tiền sử viêm loét dạ dày tá tràng, tránh dùng đợt viêm cấp, do nó không chỉ làm đứt cấu trúc đờm mà còn đứt luôn cả cấu trúc lớp nhày bảo vệ niêm mạc dạ dày. Còn về cơ bản cũng khá an toàn
- Các sản phẩm: Acemuc, Halixol, Bisolvon, Mucosolvan....
3. Nhóm thuốc kháng Histamin H1 thế hệ 1
- Dùng trong ho khan do dị ứng, ngứa họng, kích thích đặc biệt về ban đêm. Nhóm này cũng có td giảm ho trung ương nhưng sẽ kém nhóm 4 bên dưới
- Ngoài ra khi uống thuốc này còn làm giảm xuất tiết dịch đặc biệt là ở niêm mạc mũi, giảm phù nề nghẹt mũi, giảm các triệu chứng dị ứng... Vì thế rất phù hợp cho những trường hợp ho khan có kèm các triệu chứng này. Tuy nhiên, nhiều trường hợp ho khan chuyển thành ho có đờm, khi đó thuốc này làm đờm bị quánh lại, hạn chế tống đờm ra khỏi đường hô hấp vì thế nhiều thuốc có phối hợp thêm thành phần làm tăng dịch tiết phế quản (như natri benzoat, guaiacol...) để việc tống xuất đờm được dễ dàng hơn.
- Loại thế hệ 1 thì mọi người biết rồi, qua được hàng rào máu não nên không uống thuốc khi lái xe do gây buồn ngủ, không uống rượu bia trong thời gian dùng thuốc do cồn làm tăng tác dụng an thần của thuốc
- Các sản phẩm: Phenergan (giờ k thấy mấy), Theralene, Toplexil, Topralxin...
4. Nhóm thuốc giảm ho trung ương:
- Dùng trong ho khan, tác dụng giảm ho mạnh. Có nhóm gây nghiện, giảm đau, an thần (codein) và không gây nghiện, không giảm đau, ít an thần (Dextromethorphan).
- Không uống rượu, lái xe trong thời gian dùng thuốc
- Các sản phẩm: codein (Neo – Codion, Pharcoter, Codepect...) Dextromethorphan (Atussin, COJE HO...)
5. Nhóm thuốc điều trị ho đờm liên quan đến co thắt phế quản (trong bệnh hen phế quản, viêm phế quản...)
- Nhóm này thường là Salbutamol hoặc Terbutalin phối hợp với các thành phần làm long đờm (có thể là loại tiêu nhày – mục 2 hoặc loại tăng dịch tiết)
- Các sản phẩm: Olesom S, Solmux Broncho, New EASCOF...