09/07/2024
BỆNH BẠCH HẦU (DIPHTTHERIA)
1. Nguyên nhân:
Vi khuẩn Corynebacterium diphtheriae - lây theo đường hô hấp.
Vi khuẩn tồn tại lâu ở giả mạc niêm mạc họng người bệnh, tồn tại lâu trên đồ chơi của trẻ nhỏ.
2. Đối tượng nguy cơ:
- Thường trẻ em, chưa được tiêm phòng hoặc tiêm phòng không đầy đủ vắc xin bệnh bạch hầu.
- Đi và đến từ vùng đang có dịch bạch hầu hoặc ở vùng có dịch trong 5 năm gần đây.
3. Biểu hiện:
Chủ yếu bạch hầu họng, bạch hầu thanh quản, bạch hầu mũi, ít gặp hơn là bạch hầu da
- Sốt 37.5 - 38.5 độ
- Giả mạc ở họng hoặc mũi
- Nếu giả mạc lan xuống thanh quản sẽ gây bạch hầu thanh quản: khó thở, ho ông ổng.
- Đau họng
- Sưng hạch cổ
- Người yếu mệt
4. Biến chứng:
- Giả mạc lan xuống thanh quản gây suy hô hấp.
- Vi khuẩn sinh ngoại độc tố gây nhiễm độc toàn thân (tim, thận, thần kinh), nguy cơ tử vong cao do viêm cơ tim.
5. Xét nghiệm:
- Nhuộm soi hoặc nuôi cấy dịch hầu họng ngoáy ở vùng rìa xung quanh giả mạc tìm vi khuẩn Bạch hầu.
- PCR tìm gen độc tố bạch hầu.
6. Điều trị
6.1. Kháng sinh:
- Penicillin G: 50.000 - 100.000 đơn vị/kg/ngày chia 2 lần, tiêm bắp 14 ngày cho đến khi hết giả mạc.
- Hoặc Erythromycin uống: trẻ em 30-50mg/kg/ngày; người lớn 500mg x 4 lần/ngày dùng 14 ngày cho đến khi hết giả mạc.
- Hoặc Azithromycin: trẻ em: 10-12mg/kg/ngày, người lớn: 500mg/ngày x 14 ngày.
6.2. Huyết thanh kháng độc tố bạch hầu:
Liều lượng phụ thuộc mức độ bệnh.
7. Phòng bệnh
- Tiêm phòng vắc xin đầy đủ
- Tất cả người bệnh nghi bạch hầu phải được vào viện để cách ly cho đến khi có kết quả xét nghiệm vi khuẩn hai lần âm tính. Mỗi mẫu bệnh phẩm được lấy cách nhau 24 giờ và không quá 24 giờ sau khi điều trị kháng sinh. Nếu không có điều kiện làm xét nghiệm thì phải cách ly bệnh nhân sau 14 ngày điều trị kháng sinh.
- Với người tiếp xúc: Xét nghiệm vi khuẩn và theo dõi trong vòng 7 ngày.
+ Tiêm 1 liều đơn benzathine penicillin (trẻ ≤ 5 tuổi 600.000 đơn vị; trẻ > 5 tuổi 1.200.000 đơn vị).
+ Hoặc uống Erythromycin (trẻ em 40mg/kg/ngày, 10mg/lần cách 6 giờ) trong 7 ngày. Người lớn 1g/ngày, 250mg/lần mỗi 6 giờ.
+ Hoặc Azithromycin: trẻ em 10-12mg/kg 1 lần/ngày, tối đa 500mg/ngày. Điều trị trong 7 ngày. Người lớn: 500mg/ngày, trong 7 ngày.
Nguồn: Bộ y tế, WHO, U.S CDC
