07/11/2025
Chưa năm nào như năm nay — mưa nối mưa, bão nối bão, lũ lụt tràn khắp nơi. Thiên tai không chỉ tàn phá nhà cửa, hư hại tài sản, mà tài sản quý nhất của chúng ta là sức khỏe cũng tổn hại nghiêm trọng- Mưa bão lũ làm thấp khí dâng tràn, ngấm cả vào thân người. Ai yếu Tỳ, lạnh bụng, sợ ẩm — năm nay đặc biệt dễ đổ bệnh.
⚖️ Đông y nhìn thời tiết sau mưa lũ ra sao?
Thấp khí nặng nề, hàn khí ngấm sâu, dương khí trong người bị ép xuống. Tỳ – vốn chủ vận hóa, nay bị ẩm thấp khốn lại; Thận – chủ dương khí, bị hàn thủy xâm lấn. Từ đó, thấp tà – hàn thấp – thấp nhiệt, lần lượt lên ngôi.
Theo Kinh Dịch, trạng thái này giống quẻ Khôn bị Khảm lấn, nghĩa là nước tràn lên đất, âm khí che dương khí — người dễ mỏi mệt, ăn kém, khớp đau, tiêu hóa rối loạn.
🩺 Các nhóm bệnh dễ gặp sau mưa lũ
1️⃣ Thấp tà xâm nhập
👉 Người thấy nặng nề, chán ăn, bụng đầy, đại tiện lỏng.
👉 Da dễ nổi mẩn ngứa, viêm da ẩm ướt, hăm kẽ, nấm da.
🔸 Nguyên nhân: Thấp tà phạm vào Tỳ, làm Tỳ mất vận hóa.
🔸 Bài thuốc hay dùng:
Hoắc Hương Chính Khí Tán – hóa thấp, hành khí, giải biểu.
Bình Vị Tán – kiện Tỳ, táo thấp, giúp tiêu hóa tốt hơn.
Gia thêm ý dĩ, phục linh, bạch truật, sa nhân để thấm thấp mạnh hơn.
💡 Dưỡng sinh:
Giữ ấm vùng rốn – lưng – bàn chân.
Không nằm đất ẩm, tránh phơi quần áo trong phòng kín.
Uống nước gừng ấm hoặc trà hoắc hương – ý dĩ.
2️⃣ Hàn thấp xâm nhập
👉 Đau nhức xương khớp, cứng gân, lạnh bụng, tiểu nhiều, sợ lạnh.
👉 Tê rút tay chân, đau tăng khi thời tiết lạnh ẩm.
🔸 Nguyên nhân: Hàn và thấp tà cùng xâm nhập kinh lạc, làm dương khí tắc trở.
🔸 Bài thuốc hay dùng:
Khương Hoạt Thắng Thấp Thang – khu phong tán hàn, giảm đau khớp.
Độc Hoạt Tang Ký Sinh Thang – bổ Can Thận, mạnh gân cốt, trừ thấp tý.
Lý Trung Thang – ôn trung tán hàn, kiện Tỳ dương, trị lạnh bụng tiêu chảy.
💡 Dưỡng sinh:
Tắm hoặc ngâm chân bằng nước gừng ấm buổi tối.
Xoa bóp (ôn cứu, hơ ngải) Mệnh Môn , tỳ du – Túc Tam Lý để sinh dương khí.
Mặc ấm, tránh gió lùa, đặc biệt vùng thắt lưng và đầu gối, chân.
3️⃣ Thấp nhiệt kết – hàn thấp uất hóa nhiệt sinh bệnh
👉 Người nặng nề, miệng đắng, tiểu vàng, da mẩn đỏ, mụn nhọt.
👉 Nóng trong, chán ăn, dễ cáu gắt.
🔸 Nguyên nhân: Thấp tích lâu ngày hóa uất → thấp nhiệt.
🔸 Bài thuốc hay dùng:
Tam Nhân Thang – thanh thấp nhiệt, lợi thủy đạo.
Long Đởm Tả Can Thang – tả thấp nhiệt ở Can Đởm.
Nhân Trần Cao Thang – thanh nhiệt, lợi mật, trị vàng da.
💡 Dưỡng sinh:
Ăn thanh đạm, hạn chế rượu bia, đồ chiên rán, đồ cay nóng, thức ăn công nghiệp
Uống nước đậu xanh nguyên vỏ.
Đi bộ nhẹ hoặc tập khí công để ra mồ hôi nhẹ, giúp thấp nhiệt thoát ra ngoài.
☯️ dưỡng sinh mùa ẩm thấp
🟡 Giữ ấm – giữ khô – giữ thông khí: nhà cửa, quần áo, cơ thể đều phải khô ráo
🟡 Ăn ấm, tránh đồ lạnh, sống – tái, vì lạnh hại Tỳ, sinh thấp.
🟡 Vận động đều, dưỡng dương khí, vì dương mạnh thì thấp tà không thể trú.
🌿“Thời tiết thay đổi là lẽ tự nhiên, Nhưng người biết thuận khí – dưỡng dương, thì giữa mùa mưa lũ sức khỏe vẫn sẽ vững vàng - còn sức người thì còn của.”
— Bs. Đoàn Phước Hồng
