27/11/2025
Theo nghiên cứu năm 2022 của Viện Dinh dưỡng Quốc gia, khoảng gần 40% trẻ em tại Việt Nam biếng ăn và gặp phải tình trạng chậm tăng cân, nhất là trong giai đoạn từ 1 đến 6 tuổi.
Việc trẻ biếng ăn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, tuy nhiên nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, sẽ để lại nhiều hệ lụy, ảnh hưởng đến sự phát triển về thể chất và hệ miễn dịch của trẻ.
Tình trạng trẻ biếng ăn sẽ gây ra tình trạng bé kém hấp thu, suy dinh dưỡng hay tệ hơn là suy giảm hệ miễn dịch khiến cha mẹ lo lắng.
Vậy cha mẹ nên làm gì khi trẻ biếng ăn?
Ngày 09/08/2022
Biếng ăn và kén ăn ở trẻ nhỏ
Mục lục
1. Khái niệm biếng ăn và kén ăn
2. Dấu hiệu nhận biết sớm trẻ biếng ăn và kén ăn
3. Chẩn đoán nguyên nhân trẻ biếng ăn và kén ăn
3.1. Nguyên nhân từ phía trẻ
3.2. Nguyên nhân từ phía gia đình
4. Xác định nguyên nhân trẻ biếng ăn và kén ăn
5. Dự phòng biếng ăn và kén ăn ở trẻ nhỏ
Về dinh dưỡng:
Về tâm lý:
6. Chăm sóc dinh dưỡng cho trẻ biếng ăn và kén ăn
6.1. Chuẩn bị thức ăn
6.2. Cách cho trẻ ăn
1. Khái niệm biếng ăn và kén ăn
Trẻ được coi là biếng ăn khi trẻ ăn không đủ khẩu phần ăn theo nhu cầu, dẫn đến trẻ có biểu hiện chậm tăng trưởng.
Trẻ kén ăn là trẻ không ăn một số loại thức ăn nhất định dẫn đến trẻ bị thiếu một số chất dinh dưỡng nhất định.
Trẻ nhỏ đôi khi có biểu hiện biếng ăn và kén ăn. Thực tế có khoảng 25% đến 35% trẻ ở lứa tuổi chập chững biết đi và lứa tuổi mẫu giáo được cha mẹ cho là kén ăn hoặc khảnh ăn. Tuy nhiên, đa số những trẻ này đều có cảm giác ngon miệng phù hợp với lứa tuổi và đều phát triển bình thường. Vì vậy cần giúp gia đình và người chăm sóc trẻ thực hành cho trẻ ăn hiệu quả.
2. Dấu hiệu nhận biết sớm trẻ biếng ăn và kén ăn
Trẻ không chịu ăn hết khẩu phần hoặc bữa ăn bị kéo dài (hơn 1 giờ).
Trẻ bú ít, ăn ít hơn bình thường.
Trẻ ngậm thức ăn trong miệng lâu, không chịu nuốt.
Trẻ không ăn một số loại thức ăn như thịt, cá, trứng, sữa, rau, quả.
Trẻ từ chối không chịu ăn, chạy trốn khi thấy thức ăn.
Trẻ nhìn thấy thức ăn là có phản ứng buồn nôn.
3. Chẩn đoán nguyên nhân trẻ biếng ăn và kén ăn
3.1. Nguyên nhân từ phía trẻ
Biếng ăn do sợ:
● Trẻ sợ vì những đau đớn, cảm giác khó chịu trẻ đã trải qua trước đó như hóc, khó thở, đặt ống thông mũi - dạ dày;
● Trẻ sợ vì phải ăn bổ sung quá sớm (trước 6 tháng tuổi) khi trẻ phát triển chưa đầy đủ phản xạ và khả năng phối hợp để đáp ứng với chế độ ăn bổ sung.
Biếng ăn do tâm lý:
● Do trẻ quá tập trung vào các hoạt động khác và từ chối khi được cho ăn;
● Do trẻ phản ứng khi bị ép ăn, trẻ có thể sẽ phản kháng lại vì chúng có nhu cầu tự chủ;
● Do trẻ thay đổi tâm sinh lý trong quá trình phát triển và điều đó cũng dẫn đến biểu hiện biếng ăn hay kén ăn.
Kén ăn do sợ thức ăn mới:
● Do trẻ nhỏ thường sợ và không thích ăn thức ăn mới, thức ăn lạ. Tuy nhiên, nếu cho trẻ tập làm quen dần với thức ăn mới, thức ăn lạ thì trẻ sẽ chấp nhận.
● Do trẻ đã có lần sợ hãi nào đó khi được cho ăn thức ăn mới. Nếu cha, mẹ không biết cách xử lý giai đoạn sợ thức ăn mới này, chế độ ăn của trẻ sẽ bị giới hạn trong một số ít những thức ăn mà trẻ tin tưởng.
3.2. Nguyên nhân từ phía gia đình
Do kỳ vọng thiếu thực tế của gia đình: Do gia đình chưa có đầy đủ kiến thức về mức độ tăng trưởng và nhu cầu dinh dưỡng khác nhau của trẻ theo từng lứa tuổi, vì vậy không nhận định được chính xác sự phát triển bình thường của trẻ hoặc đặt ra kỳ vọng quá mức, muốn trẻ phải bụ bẫm và cao hơn so với bình thường
Do tâm lý của gia đình:
● Bắt trẻ ăn nhiều hơn nhu cầu thật của trẻ làm trẻ sợ ăn;
● Không hiểu được giảm cảm giác thèm ăn sinh lý xuất hiện ở giai đoạn trẻ từ 1 đến 5 tuổi;
Cho trẻ ăn thức ăn bổ sung không hợp lý:
● Cho trẻ uống quá nhiều các loại nước uống như sữa, nước trái cây hoặc ăn quá nhiều bánh, kẹo sẽ làm trẻ giảm cảm giác thèm ăn và không ăn được các thức ăn giàu năng lượng và dinh dưỡng;
● Cho trẻ ăn vặt giữa các bữa chính và các bữa phụ cũng có thể ảnh hưởng đến khẩu vị của trẻ.
● Cho trẻ ăn không phù hợp với nhu cầu lứa tuổi của trẻ .
Cho trẻ ăn không đúng cách: Ép buộc trẻ ăn, không cho trẻ ăn theo đáp ứng và tín hiệu của trẻ sẽ làm trẻ chán ăn, sợ ăn.
Hành vi ăn uống của các thành viên trong gia đình: Hầu hết trẻ nhỏ giai đoạn tập đi đều thích bắt chước hành vi ăn, uống của cha, mẹ, gia đình và trẻ xung quanh. Gia đình và bạn bè chính là những tấm gương để trẻ xây dựng sở thích và thói quen ăn, uống hợp lý.
4. Xác định nguyên nhân trẻ biếng ăn và kén ăn
Xem xét tiền sử bệnh chi tiết là cần thiết để xác định nguyên nhân biếng ăn do giảm cảm giác thèm ăn sinh lý hay do nguyên nhân bệnh lý.
Ghi lại nhật trình ăn chi tiết trong thời gian 3 đến 7 ngày sẽ giúp tính toán được mức năng lượng mà trẻ hấp thụ:
● Xem xét các thông tin nhật trình ăn hàng ngày của trẻ như: Khẩu phần ăn, thời gian để trẻ ăn xong một bữa ăn, không khí bữa ăn...
● Nếu trẻ ăn ngon một món ăn nào đó vào hôm trước nhưng hôm sau trẻ lại từ chối ăn món đó thì có thể do kỳ vọng không thực tế của cha, mẹ.
● Nếu giảm cảm giác thèm ăn xuất hiện đột ngột và xảy ra với tất cả các loại thức ăn là biểu hiện của bệnh lý.
Kiểm tra toàn diện và định kỳ các chỉ số sức khỏe:
● Để loại trừ khả năng trẻ bị mắc các bệnh cấp tính hoặc mạn tính đi kèm với hội chứng biếng ăn. Một số loại thuốc cũng có thể làm cho trẻ ăn không ngon miệng;
● Để tìm ra các dấu hiệu thiếu dinh dưỡng;
● Để loại trừ nguyên nhân sâu xa làm giảm cảm giác thèm ăn.
● Nếu trẻ khỏe mạnh và phát triển bình thường, tình trạng chán ăn thường là do vấn đề sinh lý.
5. Dự phòng biếng ăn và kén ăn ở trẻ nhỏ
● Cho trẻ ăn bổ sung đúng thời điểm (tròn 6 tháng), không cho trẻ ăn bổ sung quá sớm hoặc quá muộn;
● Cho trẻ ăn đủ số lượng và số bữa phù hợp với tuổi của trẻ. Không cho trẻ ăn quá nhiều trong một bữa hoặc quá nhiều lần trong ngày (khoảng cách giữa các bữa quá gần) làm trẻ quá no, khó chịu và sợ ăn;
● Cho trẻ ăn đa dạng nhiều loại thức ăn để phòng tránh thừa hoặc thiếu các chất dinh dưỡng;
● Cố gắng cho trẻ ăn đúng bữa.
● Bổ sung vi chất (Vitamin nhóm B, Lysin..) giúp tăng đề kháng, kích thích ăn ngn
