31/12/2025
Tuổi ngoài 40, lưng bắt đầu ‘lên tiếng’: gặp lạnh là nhức, về đêm là mỏi, cúi đứng là đau – mỗi cơn đau không chỉ ở lưng, mà là lời thì thầm của thận đang yếu dần.
Cô chú anh chị thân mến,
Làm nghề YHCT gần 20 năm, Bs Long nhận ra một điều rất rõ: đau lưng sau tuổi 50 không còn là chuyện “làm nhiều mỏi chút” nữa. Có người đau âm ỉ cả ngày, có người chỉ đau về đêm, có người gặp lạnh là nhức sâu tới xương. Cùng là đau lưng, nhưng gốc bệnh không giống nhau, và rất nhiều trường hợp đau lưng chính là tín hiệu thận đang suy.
Trong YHCT, thận chủ cốt, sinh tủy, lưng là phủ của thận. Thận yếu thì lưng không được nuôi đủ, gặp lạnh – ẩm – mệt là “lên tiếng” ngay. Bs Long chia rõ cho cô chú anh chị 4 kiểu đau lưng thường gặp, mang tính cảnh báo thận yếu, để mỗi người tự soi lại mình.
1. Đau lưng do thận dương hư – Càng lạnh càng đau
Cô chú anh chị thuộc kiểu này thường thấy:
– Trời lạnh, gió lùa là lưng đau rõ hơn
– Đau âm ỉ vùng thắt lưng, chườm ấm thì dễ chịu
– Sáng ngủ dậy lưng cứng, vận động một lúc mới đỡ
– Người hay mệt, sợ lạnh, tay chân lạnh, tiểu đêm nhiều
Theo YHCT, đây là thận dương suy, không đủ nhiệt lực sưởi ấm gân cốt. Dương khí yếu thì hàn tà dễ xâm nhập, lưng mất ấm nên đau. Với thể này, nếu chỉ xoa bóp hay uống giảm đau thì chỉ đỡ tạm, gốc vẫn là phải ôn thận – trợ dương – giữ ấm từ trong ra ngoài.
2. Đau lưng do thận âm hư – Mỏi nhiều về đêm
Kiểu này Bs Long gặp rất nhiều ở người làm việc trí óc, hay thức khuya:
– Lưng mỏi âm ỉ, rõ nhất về chiều tối hoặc ban đêm
– Nằm nghỉ vẫn thấy mỏi, xoay trở khó chịu
– Hay kèm nóng trong, miệng khô, mất ngủ, hồi hộp
– Người gầy, dễ bốc hỏa, lòng bàn tay chân nóng
Đây là biểu hiện thận âm hao, tinh huyết không đủ nuôi dưỡng lưng. Âm suy thì hư nhiệt sinh, ban ngày còn chịu được, đêm tĩnh xuống là lưng mỏi rõ. Thể này mà dùng các cách làm nóng, xông nhiều lại càng mệt. Cần dưỡng âm – bổ thận – nuôi tủy, lưng mới bớt mỏi dần.
3. Đau lưng do thận khí suy – Lưng yếu, dễ mệt khi vận động
Cô chú anh chị dễ nhận ra qua:
– Lưng đau khi đứng lâu, đi nhiều, làm việc là mỏi
– Nghỉ ngơi thì đỡ, nhưng vận động lại đau
– Cảm giác lưng “yếu”, không có lực
– Thường kèm mệt người, hơi thở ngắn, sức bền kém
Theo YHCT, đây là thận khí hư, khí không đủ để nâng đỡ vùng thắt lưng. Lưng giống như cột trụ, khí yếu thì trụ không vững, vận động là mỏi. Với kiểu này, điều quan trọng không phải là nằm im, mà là bổ thận khí – tăng lực nâng đỡ cho lưng, kết hợp vận động vừa sức.
4. Đau lưng do thận hư kèm huyết ứ – Đau sâu, đau dai
Kiểu này thường gặp ở người đau lưng lâu năm:
– Đau sâu một điểm hoặc lan cố định
– Đau tăng về đêm, khó xoay trở
– Có tiền sử chấn thương, thoái hóa lâu năm
– Lưng cứng, vận động kém linh hoạt
Thận hư lâu ngày làm khí huyết suy, huyết không thông sinh ứ trệ, mạch lạc bế tắc thì sinh đau dai dẳng. Nếu chỉ bổ mà không thông, hoặc chỉ thông mà không bổ, cơn đau rất khó dứt. Cần bổ thận kết hợp hoạt huyết – thông lạc, lưng mới mềm ra từng bước.
Bs Long nhắc cô chú anh chị một điều quan trọng:
Không có một kiểu đau lưng chung cho tất cả mọi người. Đau do thận dương hư, thận âm hư, thận khí suy hay thận hư kèm huyết ứ mà chăm sai hướng thì chỉ đỡ nhất thời, trở trời là đau lại.
Đau lưng không chỉ để chịu đựng hay che bằng thuốc giảm đau. Đó là lúc thận đang lên tiếng, chỉ là nói khẽ hay nói to mà thôi. Cô chú anh chị đọc bài, soi lại triệu chứng của mình xem đang nghiêng về kiểu nào. Ai cần, cứ để lại vài dòng mô tả, Bs Long sẽ xem kỹ thể trạng rồi hướng dẫn cách chăm đúng gốc, để lưng êm – thận khỏe – người nhẹ hơn khi trời trở lạnh.
Bác sĩ Trần Hải Long – Đỗ Minh Đường
